Perłą polskich podziemi poprzemysłowych jest Kopalnia Soli w Wieliczce, najstarsze na ziemiach polskich przedsiębiorstwo solne, którego początki sięgają średniowiecza.

Skryte pod miastem, usytuowane na dziewięciu poziomach wyrobiska górnicze sięgają 327 m. Podziemna Wieliczka to blisko 300 km chodników i prawie 3000 komór. Część udostępniona do zwiedzania obejmuje 3,5-kilometrowy odcinek, położony na głębokości od 64 do 135 m. Od 1978 r. obiekt w Wieliczce znajduje się na światowej Liście Dziedzictwa Kulturalnego i Naturalnego UNESCO.

Z żupami solnymi równać się mogą podziemne trasy w Tarnowskich Górach wiodące przez wyrobiska górnicze po dawnych kopalniach rud ołowiu i srebra z XVI-XIX w.
Trasa turystyczna na głębokości 40 m i długości 1700 m, w tym przepływ łodziami na odcinku 270 m. Zabytkowa Kopalnia Srebra, obok tzw. Sztolni Czarnego Pstrąga, jest częścią rozległego, zabytkowego kompleksu obiektu Tarnogórskie Kopalnie Kruszców.

Im głębiej, tym lepiej

Równie popularne od lat są podziemne trasy turystyczne kopalni cennych i rzadkich w Polsce kruszców: złota, srebra czy uranu. Złoty Stok - kronikarze dokopali się tu do początków górnictwa z XIII wieku, przypuszczenia sięgają nawet czterech tysięcy lat. W 1962 r. kopalnia została zamknięta, ale ponad 30 lat później sztolnie ożyły, kusząc przyjezdnych złotą trasą turystyczną.

W nieczynnej kopalni uranu i fosforytów w Kletnie w 2002 r. udostępniono kilkusetmetrową trasę turystyczną. Oprócz podziemnych korytarzy, zobaczyć można tu ekspozycję prezentującą technologie wydobywania kruszców. Podziemne chodniki po kopalni złota Aurelia w Złotoryi, wykute około 1660 roku, są miejscem corocznych międzynarodowych Otwartych Mistrzostw Polski w Płukaniu Złota.

Zaś w Górach Sowich na turystę czekają też inne podziemne atrakcje. Pohitlerowskie sztolnie i niedokończone fabryki broni można zwiedzać w Walimiu oraz - od wiosny 2004 roku - na zboczach Włodarza. W Chełmie można się zapoznać z ciekawą technologią wydobywania kredy, krążąc kilkusetmetrowymi wyrobiskami pod centrum miasta.

- Polskie zabytkowe kopalnie, średniowieczne piwnice i składy, jaskinie i groty oraz podziemne obiekty strategiczno-militarne zwiedza ponad 4 mln osób rocznie - podsumowuje Janusz Chmura z Wydziału Górnictwa i Geoinżynierii AGH, prezes Polskiego Towarzystwa Ochrony Zabytków Podziemnych Hades-Polska. - Łączna długość tras podziemnych dawno przekroczyła 50 km. Zabezpieczono i zaadaptowano na podziemne trasy turystyczne ponad 40 obiektów, a liczba zagospodarowanych i zmodernizowanych obiektów podziemnych z każdym rokiem wzrasta.