Na kolei wiele rzeczy robi się na gwizdek. Wynika to z paramilitarnych tradycji przedsiębiorstwa PKP, ale głównie z potrzeby zachowania bezpieczeństwa. Kolejarze nadal sięgają po instrukcję z grudnia 1996 roku, opisującą w detalach naprawy wagonów towarowych.

Jej załączniki określają cykle napraw: okresowych, rewizyjnych i głównych. Podczas tych ostatnich przeważnie modernizuje się tabor tak, że na tory wracają "prawie nowe" wagony i lokomotywy. Dla najliczniej eksploatowanych wagonów (węglarek) cykle są minimalne, czyli odpowiednio: co rok - co dwa - co osiem lat. Dochodzą do tego naprawy bieżące oraz poawaryjne. Wydawać by się mogło, że zakłady remontowe mają więc zapewnione zajęcie. A jednak...

Wagony w krzakach

Reżimy napraw to jeden z czynników popytu na rynku remontów. Drugi to tabor.

Według danych GUS, w ub.r. bazę remontową w kolejnictwie tworzyło prawie 4,4 tys. lokomotyw, 1,2 tys. elektrycznych zespołów trakcyjnych (EZT) i 99 tys. wagonów, w tym 95 tys. towarowych. Około 80 proc. taboru należało do spółek PKP, głównie PKP Cargo.

- Jesteśmy nadal potęgą w Europie pod względem liczby użytkowanych wagonów i lokomotyw - potwierdza Józef Marek Kowalczyk, przewodniczący Komitetu Infrastruktury Gospodarczej KIG.

Nie ma co epatować liczbami. Dane statystyczne i instrukcja o remontach słabo przystają do rzeczywistości, tj. realnej liczby zleceń napraw. Powody są dwa.

Od lat maleją systematycznie przewozy koleją zarówno towarów, jak i pasażerów.

To skutek przemian w strukturze gospodarki (i spadku np. "tonożernych" przewozów surowców i towarów) oraz niekonkurencyjnych wobec przewozów drogowych warunków, jakie stwarza fatalna infrastruktura kolejowa i sposób jej finansowania.

- W tym roku udało się nam zmniejszyć trend spadku liczby pasażerów na skutek uruchomienia nowych pociągów InterRegio oraz wydłużenia tras przejazdu - mówi z dumą Małgorzata Kuczewska-Łaska, członek zarządu, dyrektor finansowy Przewozy Regionalne. - O ile w styczniu przewieźliśmy o 7 proc. mniej pasażerów niż rok wcześniej, to w czerwcu już tylko o 3 proc. mniej.

Mniejsza praca przewozowa powoduje, że mniej jest zleceń remontów taboru.

Prawie co piąty wagon stoi, bez należnych przeglądów, bezproduktywnie. Do tego dochodzi proces kasacji starego taboru (wymuszany m.in. przez instrukcję o remontach).