Przez ostatni rok po stronie polskiej wypowiadali się o magistrali dla kaspijskiego surowca politycy, a po stronie ukraińskiej przedstawiciele państwowej UkrTransnafty, partnera PERN "Przyjaźń" w spółce Sarmatia. Jednak to nad Wisłą wybuchło biznesowe zainteresowanie wydobyciem ropy w Azji Środkowej - szczególnie w Kazachstanie.


Projekt z brodą


Projekt budowy ropociągu Odessa-Brody- Płock (a po 2002 roku: projekt przedłużenia rury Odessa-Brody na północ i zachód) ma już ponaddziesięcioletnią historię. Po wybudowaniu na Ukrainie odcinka z Odessy do Brodów (budowę zakończono w 2002 roku) projekt mógł odżyć w roku 2004. Weszła wtedy w życie zawarta rok wcześniej deklaracja Polski, Ukrainy i Unii Europejskiej, zawierająca poparcie dla przedłużenia ukraińskiej rury.

W tym samym roku PERN "Przyjaźń" (właściciel ropociągów w Polsce) i jego odpowiednik na Ukrainie, czyli UkrTrans-Nafta, założyły spółkę studialną Sarmatia do sprawdzenia wykonalności i opłacalności rurociągowej inwestycji. Tym samym projekt "odcięto" od niejasnej przeszłości, związanej z działaniem spółki Golden Gate. Projekt znowu został uznany za kluczowy z punktu widzenia dywersyfikacji zaopatrzenia Polski w ropę i energetycznego partnerstwa z Ukrainą.

W 2004 roku, według zapewnień ówczesnych i obecnych wysokich menedżerów UkrTransNafty, były też realne zobowiązania strony kazachskiej w sprawie dostaw ropy. W obfitującym w wydarzenia 2004 roku strona ukraińska podjęła też jednak polityczną decyzję o rewersyjnym (z Brodów do Odessy) wykorzystaniu - dotychczas nie eksploatowanej - rury. W następstwie tej decyzji od września 2004 roku rurociągiem płynie ropa działającej w Rosji spółki TNK-BP. Koncern od września 2004 do kwietnia 2006 r. przesłał rurą 7,9 mln ton ropy wyprodukowanej przez około 30 rosyjskich firm, w tym - poza samym TNK-BP - Lukoila, Sibniefti, Rosniefti i Jukosu.

W pierwszym kwartale tego roku wykorzystywany rewersyjnie rurociąg przetłoczył 1,1 mln ton ropy, a przez cały rok ma przetransportować 6 mln ton tego surowca. Już we wrześniu 2005 r. prezes i wiceprezes UkrTransNafty, Aleksander Todijczuk i Michaił Gonczar, mówili na Forum w Krynicy o możliwości wypowiedzenia umowy z TNK-BP (okres wypowiedzenia to trzy miesiące).

W lipcu tego roku krok ten stał się znacznie bardziej realny. UkrTransNafta spłaciła bowiem kredyt na kwotę 107,5 mln dol., udzielony w 2004 roku przez Skilton Ltd. na zakup ropy technologicznej. Umowa kredytowa została podpisana razem z pakietem porozumień, które doprowadziły do "odwrócenia" rurociągu.