Cel wprowadzenia ustawy

Intencją uchwalenia ustawy antykorupcyjnej było zapobieżenie angażowaniu się osób publicznych w sytuacje i uwikłania mogące nie tylko podawać w wątpliwość ich osobistą bezstronność czy uczciwość, ale także podważać autorytet konstytucyjnych organów państwa oraz osłabiać zaufanie wyborców i opinii publicznej do ich prawidłowego funkcjonowania. Podobne uregulowania spotykamy obecnie w niemal wszystkich państwach demokratycznego świata. W Polsce sięgają one swoją tradycją zwłaszcza art. 22 Konstytucji Marcowej z 1921 r. i dokonanej w jego wykonaniu nowelizacji przepisów o spółkach akcyjnych z 1926 r. (uchwała Trybunału Konstytucyjnego z 13.04.1994 r., W 2/94).

Niniejszy artykuł ma za zadanie ogólne przybliżenie ograniczeń wprowadzonych ustawą w zakresie pracowników jednoosobowych spółek Skarbu Państwa oraz spółek, w których udział Skarbu Państwa przekracza 50% kapitału zakładowego lub 50% liczby akcji, zajmujących stanowiska prezesa, wiceprezesa i członka zarządu. Należy przy tym pamiętać, że ustawa ma zastosowanie przede wszystkim do pracowników urzędów państwowych, niektórych pracowników banków, przedsiębiorstw państwowych, jednostek samorządu terytorialnego, itd.

Definicja pracownika w ujęciu ustawy

Ustawa określa ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej przez pracowników jednoosobowych spółek Skarbu Państwa oraz spółek, w których udział Skarbu Państwa przekracza 50% kapitału zakładowego lub 50% liczby akcji, zajmujących stanowiska: prezesa, wiceprezesa i członka zarządu. Użycie słowa "pracownik" ma istotne znaczenie dla interpretacji przepisów. Termin ten odnosi się bowiem do osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, jako że żadna inna umowa nie daje osobie pełniącej funkcje zarządcze w spółce kapitałowej statusu pracownika. Zakładając racjonalność ustawodawcy, który świadomie posłużył się pojęciem "pracownik", a nie np. "osoba zatrudniona, czy też pełniąca funkcję" należy domniemywać, iż jego zamiarem było ograniczenie stosowania przepisów ustawy do osób, z którymi spółka ma zawartą umowę o pracę.

Zakazy i obowiązki członków zarządu spółek kapitałowych

Ustawa wprowadza przede wszystkim dwa podstawowe instrumenty prawne. Po pierwsze wskazuje na zakaz pełnienia określonych funkcji, po drugie zobowiązuje do składania oświadczeń majątkowych.

Zakaz pełnienia określonych funkcji

Członkowie zarządu spółek, o których była mowa powyżej, w okresie pełnienia funkcji, nie mogą:

• 1) z zastrzeżonymi w ustawie wyjątkami być członkami zarządów, rad nadzorczych lub komisji rewizyjnych spółek prawa handlowego; 2) być zatrudnieni lub wykonywać innych zajęć w spółkach prawa handlowego, które mogłyby wywołać podejrzenie o ich stronniczość lub interesowność;