Awansowanie pracowników stanowi jeden z kluczowych elementów zarządzania kapitałem ludzkim. Poziom skuteczności stosowanych w tej sferze strategii przekłada się w znacznym stopniu na ogólną efektywność całej organizacji. Stosowanie nieefektywnych strategii selekcji kandydatów do awansu może zatem mieć bardzo poważne konsekwencje biznesowe. Do najbardziej spektakularnych skutków posiadania nieskutecznych strategii awansowania jest tzw. efekt Petera.

Efekt Petera został po raz pierwszy opisany w roku 1969 przez kanadyjskiego psychologa Laurence’a J. Petera. Twierdził on, że objęcie nowego stanowiska w firmie oznacza nowe zadania i obowiązki, a zatem wymaga innego zestawu kompetencji, niż te, które były dotychczas wykorzystywane przez pracownika. Efektywność danej osoby na dotychczasowym stanowisku nie pozwala zatem trafnie przewidzieć tego, jak dobrze będzie się ona sprawowała pełniąc nową funkcję. Ponadto, awansowanie najefektywniejszych pracowników sprawia, że zostają oni "w nagrodę" pozbawieni swoich obowiązków i przydzieleni do zupełnie nowych zadań. Stosowanie takiej strategii awansowania istotnie obniża zatem ogólną efektywność organizacji, działając na dwa sposoby.

Badanie

Awansowanie najefektywniejszych pracowników jest praktyką powszechnie stosowaną w biznesie. Instytut Analiz im. Karola Gaussa, próbując wstępnie oszacować skalę zjawiska stworzył badanie w formie quizu dotyczące strategii skutecznego awansowania. Zaprezentowano w nim profile 5 kandydatów do awansu, podając m.in. takie dane, jak płeć, wiek, staż pracy, obecne stanowisko a także aktualny wskaźnik efektywności zawodowej. Zadaniem wypełniających było wybranie dwóch najbardziej odpowiednich kandydatów do objęcia dwóch stanowisk - dyrektora sprzedaży oraz sprzedawcy do spraw kluczowych klientów.
W badaniu wzięło udział ponad 400 osób, przy czym prawidłowo wypełniło ankietę 189 osób. Połowę (49,7%) z nich stanowiły osoby, które przynajmniej raz w swojej karierze awansowały pracownika.

Wyniki badania

Wyniki quizu okazały się być niepokojące. Zdecydowana większość uczestników quizu awansowała przynajmniej jednego pracownika o maksymalnym wskaźniku efektywności na dotychczasowym stanowisku, wpadając tym samym w pułapkę efektu Petera. Ponadto, proporcja ta była podobna, niezależnie od wieku uczestników, ich stażu pracy czy liczby awansowanych w karierze pracowników. Wyniki ilustruje wykres 1.