Autor: dr inż. Tadeusz Leszczyński; Biuletyn Urzędu Regulacji Energetyki | 2009-07-21
Rozwój energetyki wiatrowej w Unii Europejskiej
Jak wynika z zachowanych dokumentów (Kodeks Hammurabiego z 1750 r. p.n.e.), najstarsze urządzenia wiatrowe budowane były już ponad 4 000 lat temu. Energia wiatru wykorzystywana była wówczas m.in. przez wiatraki i żaglowce. Przetwarzana przez wiatraki energia wiatru służyła np. do pompowania wody i nawadniania pól, bądź do mielenia zboża i przecierania ryżu. Przodowali w tym wówczas Hindusi i Persowie. W Europie najstarsze wzmianki o wiatrakach sięgają IX w. w Anglii i XI w. we Francji (na ziemiach Polskich w XIII w.).
- większą niż obecnie w Niemczech średnią moc zainstalowanych turbin, gdyż aktualnie większość budowanych w Polsce turbin ma moc 1,5-2,0 MW (w Niemczech, ale także w innych krajach w 2007 r. instalowano turbiny o mocy 5 MW).
Podstawowym problemem jest możliwość odbioru energii elektrycznej wytwarzanej przez elektrownie wiatrowe przez krajową sieć elektroenergetyczną. Wymaga ona modernizacji i rozbudowy, zarówno przez operatora przesyłowego, jak i poszczególne spółki dystrybucyjne, do czego niezbędne są znaczne nakłady inwestycyjne. Budowa każdej elektrowni wiatrowej wiąże się z koniecznością budowy dodatkowych odcinków przyłączeniowych do sieci elektroenergetycznej.
Wnioski
Powszechnie oczekuje się, że udział odnawialnych źródeł energii, w tym wiatru, w wytwarzaniu energii elektrycznej będzie systematycznie wzrastał. Najnowsze badania dowodzą, że przed 2040 r. wiatr wraz z innymi OZE będzie mógł zaspokajać 100% światowych potrzeb w tym zakresie.
Przewiduje się, że w najbliższych latach gwałtowny rozwój energetyki wiatrowej będzie odpowiedzią na globalny kryzys finansowy, by uchronić świat przed kryzysem energetycznym, gdyż energia wiatru jest praktycznie niewyczerpywalna, dostępna zawsze i wszędzie, co powoduje, iż ryzyko inwestycji w tym sektorze praktycznie nie istnieje. Ponadto istnieją dodatkowe argumenty dla inwestorów, w niektórych krajach nie do przecenienia: brak monopoli w sektorze oraz zwykle istnieje obowiązek odbioru energii, której cena ciągle wzrasta.
Energetyka wiatrowa jest obecnie najbardziej rozwiniętą technologią odnawialną w Unii Europejskiej. Unia Europejska w tym sektorze zajmuje aktualnie pozycję lidera rynku globalnego, w którym posiada ok. 60% udziałów. Wielkość przewidywana w Białej Księdze w sprawie odnawialnych źródeł energii na poziomie 40,0 GW dawno już została osiągnięta, tj. ze znacznym wyprzedzeniem harmonogramu. Cel ten został w efekcie podwyższony do poziomu 75,0 GW w 2010 r., co ma umożliwić wytwarzanie około 160 TWh energii rocznie, a przez to zapewnienie pokrycia 4-6% europejskiego zapotrzebowania na energię elektryczną. Dominującą pozycję w unijnej energetyce wiatrowej zajmują Niemcy, natomiast największą dynamikę rozwoju w ostatnich latach wykazuje Hiszpania. Znaczący wzrost poza wymienionymi krajami zaobserwować można także we: Francji, Włoszech, w Portugalii i Wielkiej Brytanii.
Rozwój projektów wiatrowych często nie jest uwzględniany w lokalnych planach zagospodarowania przestrzennego, dlatego uzyskanie zezwolenia jest najbardziej czasochłonnym elementem przy opracowaniu projektu. Do wsparcia dynamicznego rozwoju przedstawionego sektora energetyki niezbędne jest zniesienie barier administracyjnych, nierównego dostępu do sieci i skomplikowanych procedur. Powinny istnieć systemowe zachęty dla władz lokalnych do przewidywania przyszłych projektów wiatrowych oraz z innych obszarów energetyki odnawialnej, by odpowiednie tereny oraz infrastruktura były ujmowane w planach zagospodarowania przestrzennego.
Zdarza się jeszcze niekiedy, że elektrownie wiatrowe zalicza się do przedsięwzięć mogących negatywnie oddziaływać na środowisko naturalne, np. gdy ich moc przekracza 100 MW w przypadku projektów onshore, bądź projektów offshore bez szczególnego uzasadnienia, nawet przy znacznie mniejszych mocach. Żąda się wówczas m.in. sporządzenia raportu oddziaływania inwestycji na środowisko. Decyzja w tej sprawie zawsze leży w gestii organów administracji samorządowej. Niezbędna jest edukacja o walorach energetyki odnawialnej, korzyściach dla środowiska, gdy zastępuje ona energetykę konwencjonalną, zwłaszcza węglową, w tym zmniejszenia zmian klimatycznych, czystości powietrza i eliminacji hałasu.
Z dokonanych w artykule obliczeń wynika, że w Polsce, uwzględniając obecne uwarunkowania techniczne i technologiczne, możliwa jest budowa elektrowni wiatrowych o łącznej mocy ok. 34 GW. Wymaga to objęcia inwestycji w energetykę wiatrową systemem gwarancji rządowych oraz eliminacji istniejących barier prawnych i administracyjnych. Wówczas będzie możliwy roczny przyrost mocy energetyki wiatrowej rzędu 2 000 MW, co pozwoli na osiągnięcie za 10-15 lat obecnego poziomu Hiszpanii, czy Niemiec.
