Szerszą implementacją cieszą się systemy taryf gwarantowanych, które są wykorzystywane w większości krajów UE, natomiast system zielonych certyfikatów zaledwie w kilku (w tym i w Polsce).

Wprowadzenie

Wykorzystanie odnawialnych źródeł energii niesie ze sobą wiele korzyści, jednak ich implementacja napotyka na szereg barier. W celu ich eliminacji wiele krajów wdraża odpowiednie instrumenty prawno-administracyjnych i rozwiązania systemowe, które można określić pod wspólnym terminem "mechanizmy wsparcia" lub "systemy wsparcia". Rozwiązania te skupiają się na trzech głównych aspektach związanych z finansowym wsparciem rozwoju sektora energetyki odnawialnej (tzw. system płatności), redukcją barier administracyjnych oraz sieciowych, a głównym ich celem jest zwiększenie udziału energii odnawialnej w bilansie energetycznym. Generalnie można wydzielić dwa podejścia, będące podstawą budowy systemów wsparcia rozwoju sektora energii odnawialnej, oparte na odpowiednim systemie płatności: system kształtowania cen (price system) i system kształtowania wielkości energii (quota system). Poszczególne kraje UE miały i wciąż mają swobodę w wyborze odpowiednich instrumentów wsparcia, a systemy stosowane w poszczególnych krajach znacznie różnią się od siebie ze względu na wiele szczegółowych rozwiązań.

Najczęściej w pierwszym podejściu (price system) stosuje się system taryf gwarantowanych (feed-in tariff), a w drugim (quota system) system zielonych certyfikatów (tradable green certificates). W Polsce zdecydowano się na drugie podejście (jako w jednym z nielicznych krajów UE), wdrażając system kształtowania wielkości energii, oparty na systemie zbywalnych świadectw pochodzenia energii, tzw. zielonych certyfikatów.

1. Systemy i instrumenty wsparcia

Istnieje kilka podejść do klasyfikowania różnych systemów wsparcia dla odnawialnych źródeł energii. Według jednego z nich stosowane systemy można klasyfikować dwukierunkowo, w zależności od tego, czy wsparcie stymuluje wzrost mocy zainstalowanej czy też wytwarzanie energii oraz czy systemy te wspierają podaż czy popyt. Jednak najbardziej popularną klasyfikacją systemów wsparcia jest klasyfikacja wyróżniająca dwa podejścia, będące podstawą budowy systemów wsparcia rozwoju sektora energii odnawialnej, ze względu na zastosowany w nich system płatności: system kształtowania cen i systemy kształtowania wielkości energii.

Cechą rozróżniającą te systemy jest sposób, w jaki pobudzają one popyt: poprzez ustanowienie ceny dla energii odnawialnej lub poprzez nałożenie obowiązku wypełnienia odpowiedniego udziału (wielkości) energii odnawialnej w całkowitym zużyciu energii elektrycznej. Zasada działania obu systemów została przedstawiona na rysunku 1 dla dwóch najczęściej stosowanych systemów, taryf gwarantowanych (feed-in tariff) i systemu zielonych certyfikatów (tradable green certificates). W przypadku systemu taryf gwarantowanych cena zostaje ustalona przez regulator px, a rynkowi pozostawia się decyzję, co do wielkości wytworzonej energii ze źródeł odnawialnych q, która jest wynikiem przecięcia ceny px i krzywej kosztu marginalnego produkcji energii odnawialnej. Wszystkie pozostałe instrumenty oparte na kształtowaniu ceny powodują przesunięcie krzywej kosztu marginalnego w prawo, głównie przez obniżanie kosztów wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych lub kosztów inwestycyjnych dla tych źródeł.