3. Charakterystyka systemu zielonych certyfikatów - wariant systemu kształtowania wielkości energii

System kształtowania wielkości energii polega na tym, że rząd wyznacza wielkość energii, która ma być wytwarzana z odnawialnych źródeł energii i pozostawia rynkowi, by określił cenę za ta energię. Można wyróżnić dwa warianty tego systemu:

• system przetargów (tendering system).
• system zielonych certyfikatów (tradable green certificate system),

Systemy przetargowe (tendering system) polegają na tym, że rząd przeprowadza przetargi na dostarczenie konkretnej wielkość energii ze źródeł odnawialnych, na którą daje gwarancje zakupu, wykonalną w ramach umowy cywilno-prawnej. Cena energii ze źródeł odnawialnych w tym przypadku określana jest w wyniku licytacji pomiędzy wszystkimi oferentami (inwestorami) czyli chętnymi do produkcji tej energii. Można zatem stwierdzić, że cena jest ceną rynkową ustaloną w ramach konkurencji pomiędzy poszczególnymi uczestnikami (inwestorami) przetargu.
Natomiast system zielonych certyfikatów (tradable green certificates system) polega na tym, że wytwórcom produkującym odnawialną energię nadawany jest zbywalny certyfikat za każdą jednostkę wytworzonej energii. Wytwórca energii uzyskuje przychody zarówno z fizycznej sprzedaży energii, jak i handlu certyfikatami. Ceny energii i certyfikatu są ustalone odpowiednio na rynku energii elektrycznej i na wydzielonym rynku zbywalnych świadectw pochodzenia energii (certyfikatów). Rząd w tym przypadku określa cele ilościowe udziału odnawialnych źródeł energii, które to musza wypełnić odpowiedni uczestnicy rynku - najczęściej są to zakłady energetyczne sprzedające energię odbiorcom końcowym. Obowiązek wypełnienia tych celów następuje poprzez zakup odpowiedniej ilości certyfikatów przez te podmioty.

System ten jest systemem bardziej złożonym w swojej naturze niż innemechanizmy. Jak to już wspomniano, wytwórcy odnawialnej energii są zmuszeni do działań na dwóch powiązanych rynkach finansowych: jednym dla zbywalnych zielonych systemów świadectwa i drugim dla energii, a wkrótce może pojawić się trzeci rynek handlu przyznanymi emisjami CO2.

Rolą i istotą zielnych certyfikatów jest wprowadzanie konkurencji i ustalenie ceny tego certyfikatu zgodnie z prawem podaży i popytu. Niestety, określenie ceny jest problematyczne w przypadku gdy podaż i popyt są stałe w krótkim okresie czasu (problem pionowego popytu i krzywej podaży). Skutkuje to skłonnością do uzyskiwania górnych granicznych cen certyfikatu utworzonych przez karę lub dolnej granicy ceny (jeżeli taka istnieje), a cena rzadko oscyluje w zakresie wartości średnich. W tym przypadku ustalanie ceny certyfikatów jest kolejnym elementem ryzyka dla inwestorów, ponieważ ulega ona ciągłym zmianom. Zmienność tą oczywiście można by w pewien sposób długoterminowo zabezpieczyć poprzez zastosowanie kontraktów futures i opcji, jednak tego typu instrumenty finansowe nie są jak na razie dostępne na tych rynkach.