Społeczna odpowiedzialność przedsiębiorstw
Biuletyn Urzędu Regulacji Energetyki - 2010-02-05
a) jest pełna;
b) obejmuje najważniejsze wątki;
c) jest niepełna;
d) wymaga zmiany - proszę podać w jakim kierunku,
78% badanych respondentów wskazało odpowiedź "b" - że obejmuje ona najważniejsze wątki, a tym samym można powiedzieć, że większość podziela pogląd Regulatora, czym powinna być SOB w energetyce, jednak zważywszy jedną odpowiedź uznaną za pełną, pozostaje sfera nie dająca możliwości jednoznacznych pełnych konstatacji. Jedna spółka elektroenergetyczna podała swoją wizję koncepcji, otóż "SOB to koncepcja biznesowa, zgodnie z którą przedsiębiorstwa łączą aspekty gospodarcze, społeczne i ochrony środowiska w swojej działalności operacyjnej oraz w relacjach z partnerem/wspólnikiem na zasadzie dobrowolności", tym samym wyraziła brak zgody na te elementy definicji, które wyróżniają energetykę jako dziedzinę monopolu naturalnego z reszty gospodarki. Inna ze spółek elektroenergetycznych wskazała, że koncepcja SOB powinna zostać rozszerzona "o funkcje informacyjno- edukacyjne w zakresie kreowania energooszczędnych zachowań klientów", z kolei następna zaproponowała skrócenie definicji, ale nie podała żadnych konkretów. Jedna ze spółek gazowniczych proponuje położenie akcentu na aspekt dobrowolności we wprowadzaniu zasad SOB w przedsiębiorstwie energetycznym, zaś kolejna - "że wymaga skrócenia, definicja powinna być łatwo zapamiętywana. Wątpliwości budzić może fragment dotyczący monopolistycznej pozycji, bo taka pozycja niektórych firm branży jest wynikiem obowiązujących regulacji i nie jest zależna od danego przedsiębiorstwa".
Powody uwzględniania SOB Na pytanie: Czy są powody, dla których zdaniem Zarządu Spółki, SOB powinien zostać włączony jako element zarządzania Spółką? - uzyskano 91% pozytywnych odpowiedzi. Natomiast wybór z potencjalnego zestawu głównych powodów włączenia SOB, jako elementu zarządzania spółką, wygląda następująco: Biorąc pod uwagę poszczególne media rozkład odpowiedzi jest podobny, czyli wyraźnie więcej wskazań dotyczy bezpośrednich korzyści firmy (cztery pierwsze elementy), następnie znacznie mniej firm widzi powody w zewnętrznych wyzwaniach społecznych. Może to oznaczać, że przedsiębiorstwa energetyczne nie dostrzegają obecnie wymiernych korzyści ekonomicznych, jakie mogą uzyskać na skutek implementacji tej koncepcji.
Tylko jedna spółka (elektroenergetyczna) wskazała "wzrost efektywności kosztowej" jako jeden z głównych powodów włączenia SOB do zarządzania spółką, co zważywszy przedmiot działania badanych firm musi niepokoić.
Interesariusze
Na pytanie: Czy Spółka zidentyfikowała swoich Interesariuszy? - 100% ankietowanych w gazie i ciepłownictwie oraz 74% ankietowanych w przypadku energii elektrycznej udzieliło odpowiedzi "tak".
Na dyspozycję: Proszę wymienić maksymalnie 5 głównych Interesariuszy Spółki, otrzymano typowy ich komplet, tzn.: klienci, pracownicy Spółki, społeczność lokalna (władze, środowiska naukowe, biznesowe, kulturowe), udziałowcy (akcjonariusze), dostawcy.
Przedstawione powyżej wyniki skłaniają do pewnych ostrożnych uogólnień. Wydaje się, że w badanym środowisku przedsiębiorców energetycznych wiedza o SOB na poziomie deklaratywnym jest koncepcją znaną i chyba zrozumiałą, skoro trzy czwarte respondentów uważa podaną definicję za wyczerpującą istotne sprawy, jednak nikła ilość opinii o jej zamkniętym charakterze wskazuje, że być może wybrano po prostu bezpieczną wersję, nie mając podstaw do odpowiedzi kategorycznej.
Idee związane, szeroko mówiąc, z filantropią, z zachowaniami ekologicznie poprawnymi są szczególnie eksponowane. Generalnie docenia się potrzebę zaangażowania w SOB, głównie z powodów, szeroko sprawę ujmując wizerunkowych, co w epoce PR nie powinno dziwić, ale ma prawo niepokoić Regulatora. Nie jest jasne, czy firmy są świadome uzyskiwania korzyści ekonomicznych z tytułu SOB, co przecież było zawarte w definicji. Regulatora alarmować powinien brak wskazań na "wzrost efektywności kosztowej" oraz brak zrozumienia, że w dziedzinach monopolu naturalnego trzeba być szczególnie etycznym, przede wszystkim w zakresie podstawowej działalności.
1.2. Obecność SOB w koncepcjach rozwoju firmy, autonomiczne strategie
Ukonkretnieniem wiedzy Regulatora o SOB w firmach energetycznych jest pytanie o to, jak świadomość potrzeby obecności SOB w ich funkcjonowaniu przekłada się na myślenie, postępowanie zarządów firm, na ich strategiczne dokumenty, na próby formułowania ukierunkowanych strategii. Podobną funkcję ma dyspozycja o przytoczenie celów konkretnej firmy w odniesieniu do SOB.
SOB przedmiotem rozmów Zarządów Spółek
Na zadane pytanie: Czy tematyka SOB jest przedmiotem rozmów na spotkaniach Zarządu Spółki? - 23 firmy (72% ogólnie) wskazały odpowiedź twierdzącą (100% firm gazowniczych, 68% firm elektroenergetycznych, 50% firm ciepłowniczych), 8 firm (25%) - negatywną (50% firm gazowniczych, 26% firm elektroenergetycznych), jedno przedsiębiorstwo nie ustosunkowało się do pytania. Główne wątki poruszane na spotkaniach Zarządów Spółek, gdzie przedmiotem rozmów jest SOB, wymienione przez firmy, zostały przedstawione w tabeli 1.
Mimo uszczegółowionych opisów różnych zagadnień będących w sferze zainteresowania zarządów firm, daje się zauważyć koncentracja wokół takich spraw jak: w pierwszej kolejności szeroko pojęty sponsoring, ale również sprawy związane z podstawową działalnością firmy i jej pracownikami, ochroną środowiska. Zatem idee SOB są obecne w myśleniu kierownictwa firm.
SOB a ogólna strategia firmy
Przygotowując pytania z zakresu strategii i zarządzania SOB, próbowano sprawdzić uprzednie, werbalne deklaracje przez wejrzenie w koncepcje rozwoju firm.
Na pytanie: Czy zasady SOB są ujęte w strategii biznesowej Zarządu Spółki? - uzyskano wyniki prezentowane na wykresie 4.
Ogólnie 47% odpowiedzi potwierdziło obecność zasad SOB w strategii biznesowej, 19% wskazało na jej brak, 34% respondentów planuje dopiero przyjęcie tych zasad.
Obecność zasad SOB w strategii biznesowej w przypadku gazownictwa kolejny raz potwierdza zarazem stan centralizacji w sferze organizacyjnej sektora (de facto mamy do czynienia tylko z jedną firmą).
Respondenci, którzy posiadają zasady SOB w strategii biznesowej, poproszeni zostali o przytoczenie głównych celów i założeń odnoszących się do SOB. Odpowiedzi były zróżnicowane, ale wyraźnie skupiały się wokół kwestii zapewnienia jakości i niezawodności dostaw mediów, zapewnienia wysokich standardów jakości obsługi klientów, kreowania pozytywnego wizerunku firmy w otoczeniu i środowiskach opiniotwórczych, wsparcia rozwoju regionów poprzez wspomaganie działań kulturalnych i edukacyjnych, promocji przedsiębiorstw, pozyskania akceptacji społecznej oraz zaufania obecnych i potencjalnych klientów.
Do wszystkich przedsiębiorstw, które wskazały w ankiecie, że nie posiadają zasad SOB w strategii biznesowej Zarządu Spółki, bądź mają ją w planach, skierowane było pytanie, czy wyznaczono cele w zakresie SOB. Uzyskano następujące odpowiedzi:
W większości przypadków przedsiębiorstwa podawały zbieżne przykłady wyznaczonych celów, czyli: budowanie pozytywnego wizerunku firmy, tworzenie oferty dla klientów wrażliwych, udział w lokalnych wydarzeniach kulturalno-naukowych, działania na rzecz ochrony środowiska naturalnego.
Autonomiczna strategia SOB
Ważnym sprawdzianem stosunku firm do SOB jest posiadanie specjalnej strategii, stąd pytanie: Czy Zarząd Spółki przyjął Strategię na rzecz SOB?Jak widać z powyższego wykresu, przeważająca większość przedsiębiorstw nie posiada (34%), jednakże planuje (50%) przyjęcie strategii na rzecz SOB (13% spółek posiada przedmiotową strategię, 3% - nie ustosunkowało się do pytania).
Spółki, które potwierdziły przyjęcie strategii, w większości określiły jej horyzont czasowy na długofalowy, w jednym przypadku podano okres krótkoterminowy 3-letni i długoterminowy do 2050 r., w innym - okres 2-letni. Główne założenia Strategii przytaczane przez przedsiębiorstwa to:
Ponieważ okazało się, że tak nikły procent firm posiada stosowne strategie, ciekawa wydawała się analiza planów przyjęcia przez Zarząd Spółki strategii dla SOB, kiedy jest zamierzane jej przyjęcie i na jaki okres.
Wybrane odpowiedzi zawarte są w poniższej tabeli.
Z powyższego zestawienia wynika, że spółki, które zamierzają przyjąć przedmiotową strategię, planują to zrobić w niedalekiej przyszłości (najprawdopodobniej w 2010 r.), natomiast zamierzeniem spółek jest perspektywa krótkoterminowa.
Interesującym wynikiem jest to, że mimo braku formalnej strategii na rzecz SOB firmy w znacznym stopniu zachowują się zgodnie z duchem koncepcji (idei) SOB, co potwierdza zarówno wynik pytania o główne poruszane wątki na zebraniach kierownictw firm, jak i zawarcie formalnej idei SOB w ogólnej strategii biznesowej firmy. Nie mamy strategii, ale zachowujemy się zgodnie z oczekiwaniami twórców SOB.
Specjalne strategie SOB powinny mieć horyzonty dłuższe niż 3 lata, być może, co byłoby zrozumiałe, przeszkadza w tym obecna sytuacja ekonomiczna, która nie pozwala przyjąć dalekosiężnych planów.
2. Zarządzanie SOB
W tej części ankiety pytano o praktyczne kwestie zarządzania SOB w firmie, czyli takie jak: umiejscowienie odpowiedzialności za SOB w organach spółki oraz o ogólne procedury całościowe wprowadzające SOB do firmy.
2.1. Odpowiedzialność za SOB
Na początku w ankiecie sprawdzano, czy w Zarządzie Spółki jest osoba, która również ma powierzone sprawy odpowiedzialności za realizację koncepcji SOB. W sektorze energii elektrycznej 53% firm nie ma takiej osoby, 26% dopiero planuje wyodrębnienie takiej osoby, zaś tylko 16% wskazało odpowiedź pozytywną. W gazownictwie sytuacja wygląda nieco lepiej: 43% firm ma osobę odpowiedzialną za SOB w Zarządzie, 43% jej nie posiada, 14% firm planuje wyodrębnienie takiego stanowiska. Najbardziej klarowna, i niestety najgorsza sytuacja jest w ciepłownictwie, gdzie żadne z przedsiębiorstw nie widzi podstaw do angażowania osób z Zarządu Spółki do realizacji koncepcji SOB.
Kolejne pytanie dotyczyło pozycji w zarządzie firmy osoby wskazanej jako odpowiedzialnej za SOB, jej zakresu zadań i realizowanych innych zadań poza powierzonymi z zakresu SOB. W tabeli 3 (str. 35) zawarto odpowiedzi, jakie uzyskano.
b) obejmuje najważniejsze wątki;
c) jest niepełna;
d) wymaga zmiany - proszę podać w jakim kierunku,
78% badanych respondentów wskazało odpowiedź "b" - że obejmuje ona najważniejsze wątki, a tym samym można powiedzieć, że większość podziela pogląd Regulatora, czym powinna być SOB w energetyce, jednak zważywszy jedną odpowiedź uznaną za pełną, pozostaje sfera nie dająca możliwości jednoznacznych pełnych konstatacji. Jedna spółka elektroenergetyczna podała swoją wizję koncepcji, otóż "SOB to koncepcja biznesowa, zgodnie z którą przedsiębiorstwa łączą aspekty gospodarcze, społeczne i ochrony środowiska w swojej działalności operacyjnej oraz w relacjach z partnerem/wspólnikiem na zasadzie dobrowolności", tym samym wyraziła brak zgody na te elementy definicji, które wyróżniają energetykę jako dziedzinę monopolu naturalnego z reszty gospodarki. Inna ze spółek elektroenergetycznych wskazała, że koncepcja SOB powinna zostać rozszerzona "o funkcje informacyjno- edukacyjne w zakresie kreowania energooszczędnych zachowań klientów", z kolei następna zaproponowała skrócenie definicji, ale nie podała żadnych konkretów. Jedna ze spółek gazowniczych proponuje położenie akcentu na aspekt dobrowolności we wprowadzaniu zasad SOB w przedsiębiorstwie energetycznym, zaś kolejna - "że wymaga skrócenia, definicja powinna być łatwo zapamiętywana. Wątpliwości budzić może fragment dotyczący monopolistycznej pozycji, bo taka pozycja niektórych firm branży jest wynikiem obowiązujących regulacji i nie jest zależna od danego przedsiębiorstwa".
Powody uwzględniania SOB Na pytanie: Czy są powody, dla których zdaniem Zarządu Spółki, SOB powinien zostać włączony jako element zarządzania Spółką? - uzyskano 91% pozytywnych odpowiedzi. Natomiast wybór z potencjalnego zestawu głównych powodów włączenia SOB, jako elementu zarządzania spółką, wygląda następująco: Biorąc pod uwagę poszczególne media rozkład odpowiedzi jest podobny, czyli wyraźnie więcej wskazań dotyczy bezpośrednich korzyści firmy (cztery pierwsze elementy), następnie znacznie mniej firm widzi powody w zewnętrznych wyzwaniach społecznych. Może to oznaczać, że przedsiębiorstwa energetyczne nie dostrzegają obecnie wymiernych korzyści ekonomicznych, jakie mogą uzyskać na skutek implementacji tej koncepcji.
Tylko jedna spółka (elektroenergetyczna) wskazała "wzrost efektywności kosztowej" jako jeden z głównych powodów włączenia SOB do zarządzania spółką, co zważywszy przedmiot działania badanych firm musi niepokoić.
Interesariusze
Na pytanie: Czy Spółka zidentyfikowała swoich Interesariuszy? - 100% ankietowanych w gazie i ciepłownictwie oraz 74% ankietowanych w przypadku energii elektrycznej udzieliło odpowiedzi "tak".
Na dyspozycję: Proszę wymienić maksymalnie 5 głównych Interesariuszy Spółki, otrzymano typowy ich komplet, tzn.: klienci, pracownicy Spółki, społeczność lokalna (władze, środowiska naukowe, biznesowe, kulturowe), udziałowcy (akcjonariusze), dostawcy.
Przedstawione powyżej wyniki skłaniają do pewnych ostrożnych uogólnień. Wydaje się, że w badanym środowisku przedsiębiorców energetycznych wiedza o SOB na poziomie deklaratywnym jest koncepcją znaną i chyba zrozumiałą, skoro trzy czwarte respondentów uważa podaną definicję za wyczerpującą istotne sprawy, jednak nikła ilość opinii o jej zamkniętym charakterze wskazuje, że być może wybrano po prostu bezpieczną wersję, nie mając podstaw do odpowiedzi kategorycznej.
Idee związane, szeroko mówiąc, z filantropią, z zachowaniami ekologicznie poprawnymi są szczególnie eksponowane. Generalnie docenia się potrzebę zaangażowania w SOB, głównie z powodów, szeroko sprawę ujmując wizerunkowych, co w epoce PR nie powinno dziwić, ale ma prawo niepokoić Regulatora. Nie jest jasne, czy firmy są świadome uzyskiwania korzyści ekonomicznych z tytułu SOB, co przecież było zawarte w definicji. Regulatora alarmować powinien brak wskazań na "wzrost efektywności kosztowej" oraz brak zrozumienia, że w dziedzinach monopolu naturalnego trzeba być szczególnie etycznym, przede wszystkim w zakresie podstawowej działalności.
1.2. Obecność SOB w koncepcjach rozwoju firmy, autonomiczne strategie
Ukonkretnieniem wiedzy Regulatora o SOB w firmach energetycznych jest pytanie o to, jak świadomość potrzeby obecności SOB w ich funkcjonowaniu przekłada się na myślenie, postępowanie zarządów firm, na ich strategiczne dokumenty, na próby formułowania ukierunkowanych strategii. Podobną funkcję ma dyspozycja o przytoczenie celów konkretnej firmy w odniesieniu do SOB.
SOB przedmiotem rozmów Zarządów Spółek
Na zadane pytanie: Czy tematyka SOB jest przedmiotem rozmów na spotkaniach Zarządu Spółki? - 23 firmy (72% ogólnie) wskazały odpowiedź twierdzącą (100% firm gazowniczych, 68% firm elektroenergetycznych, 50% firm ciepłowniczych), 8 firm (25%) - negatywną (50% firm gazowniczych, 26% firm elektroenergetycznych), jedno przedsiębiorstwo nie ustosunkowało się do pytania. Główne wątki poruszane na spotkaniach Zarządów Spółek, gdzie przedmiotem rozmów jest SOB, wymienione przez firmy, zostały przedstawione w tabeli 1.
Mimo uszczegółowionych opisów różnych zagadnień będących w sferze zainteresowania zarządów firm, daje się zauważyć koncentracja wokół takich spraw jak: w pierwszej kolejności szeroko pojęty sponsoring, ale również sprawy związane z podstawową działalnością firmy i jej pracownikami, ochroną środowiska. Zatem idee SOB są obecne w myśleniu kierownictwa firm.
SOB a ogólna strategia firmy
Przygotowując pytania z zakresu strategii i zarządzania SOB, próbowano sprawdzić uprzednie, werbalne deklaracje przez wejrzenie w koncepcje rozwoju firm.
Na pytanie: Czy zasady SOB są ujęte w strategii biznesowej Zarządu Spółki? - uzyskano wyniki prezentowane na wykresie 4.
Ogólnie 47% odpowiedzi potwierdziło obecność zasad SOB w strategii biznesowej, 19% wskazało na jej brak, 34% respondentów planuje dopiero przyjęcie tych zasad.
Obecność zasad SOB w strategii biznesowej w przypadku gazownictwa kolejny raz potwierdza zarazem stan centralizacji w sferze organizacyjnej sektora (de facto mamy do czynienia tylko z jedną firmą).
Respondenci, którzy posiadają zasady SOB w strategii biznesowej, poproszeni zostali o przytoczenie głównych celów i założeń odnoszących się do SOB. Odpowiedzi były zróżnicowane, ale wyraźnie skupiały się wokół kwestii zapewnienia jakości i niezawodności dostaw mediów, zapewnienia wysokich standardów jakości obsługi klientów, kreowania pozytywnego wizerunku firmy w otoczeniu i środowiskach opiniotwórczych, wsparcia rozwoju regionów poprzez wspomaganie działań kulturalnych i edukacyjnych, promocji przedsiębiorstw, pozyskania akceptacji społecznej oraz zaufania obecnych i potencjalnych klientów.
Do wszystkich przedsiębiorstw, które wskazały w ankiecie, że nie posiadają zasad SOB w strategii biznesowej Zarządu Spółki, bądź mają ją w planach, skierowane było pytanie, czy wyznaczono cele w zakresie SOB. Uzyskano następujące odpowiedzi:
- w zakresie energii elektrycznej: cztery spółki wyznaczyły cele w zakresie SOB, cztery - udzieliły odpowiedzi negatywnej, jedna - ma je w planach, trzy - nie udzieliły odpowiedzi,
- w zakresie gazu: trzy spółki udzieliły odpowiedzi twierdzącej, jedna - nie udzieliła żadnej odpowiedzi,
- w zakresie ciepła: jedna spółka wyznaczyła cele w SOB a trzy spółki - nie.
W większości przypadków przedsiębiorstwa podawały zbieżne przykłady wyznaczonych celów, czyli: budowanie pozytywnego wizerunku firmy, tworzenie oferty dla klientów wrażliwych, udział w lokalnych wydarzeniach kulturalno-naukowych, działania na rzecz ochrony środowiska naturalnego.
Autonomiczna strategia SOB
Ważnym sprawdzianem stosunku firm do SOB jest posiadanie specjalnej strategii, stąd pytanie: Czy Zarząd Spółki przyjął Strategię na rzecz SOB?Jak widać z powyższego wykresu, przeważająca większość przedsiębiorstw nie posiada (34%), jednakże planuje (50%) przyjęcie strategii na rzecz SOB (13% spółek posiada przedmiotową strategię, 3% - nie ustosunkowało się do pytania).
Spółki, które potwierdziły przyjęcie strategii, w większości określiły jej horyzont czasowy na długofalowy, w jednym przypadku podano okres krótkoterminowy 3-letni i długoterminowy do 2050 r., w innym - okres 2-letni. Główne założenia Strategii przytaczane przez przedsiębiorstwa to:
- zasady postępowania wobec klientów, współpracowników oraz interesariuszy firmy (Kodeks etyczny),
- określenie zasad, poprzez które realizowana jest polityka środowiskowa firmy (np. ustalanie rocznych celów w zakresie ochrony środowiska),
- określenie zasad, jakimi powinni się kierować pracownicy w kontaktach z klientami (Standardy obsługi klienta).
Ponieważ okazało się, że tak nikły procent firm posiada stosowne strategie, ciekawa wydawała się analiza planów przyjęcia przez Zarząd Spółki strategii dla SOB, kiedy jest zamierzane jej przyjęcie i na jaki okres.
Wybrane odpowiedzi zawarte są w poniższej tabeli.
Z powyższego zestawienia wynika, że spółki, które zamierzają przyjąć przedmiotową strategię, planują to zrobić w niedalekiej przyszłości (najprawdopodobniej w 2010 r.), natomiast zamierzeniem spółek jest perspektywa krótkoterminowa.
Interesującym wynikiem jest to, że mimo braku formalnej strategii na rzecz SOB firmy w znacznym stopniu zachowują się zgodnie z duchem koncepcji (idei) SOB, co potwierdza zarówno wynik pytania o główne poruszane wątki na zebraniach kierownictw firm, jak i zawarcie formalnej idei SOB w ogólnej strategii biznesowej firmy. Nie mamy strategii, ale zachowujemy się zgodnie z oczekiwaniami twórców SOB.
Specjalne strategie SOB powinny mieć horyzonty dłuższe niż 3 lata, być może, co byłoby zrozumiałe, przeszkadza w tym obecna sytuacja ekonomiczna, która nie pozwala przyjąć dalekosiężnych planów.
2. Zarządzanie SOB
W tej części ankiety pytano o praktyczne kwestie zarządzania SOB w firmie, czyli takie jak: umiejscowienie odpowiedzialności za SOB w organach spółki oraz o ogólne procedury całościowe wprowadzające SOB do firmy.
2.1. Odpowiedzialność za SOB
Na początku w ankiecie sprawdzano, czy w Zarządzie Spółki jest osoba, która również ma powierzone sprawy odpowiedzialności za realizację koncepcji SOB. W sektorze energii elektrycznej 53% firm nie ma takiej osoby, 26% dopiero planuje wyodrębnienie takiej osoby, zaś tylko 16% wskazało odpowiedź pozytywną. W gazownictwie sytuacja wygląda nieco lepiej: 43% firm ma osobę odpowiedzialną za SOB w Zarządzie, 43% jej nie posiada, 14% firm planuje wyodrębnienie takiego stanowiska. Najbardziej klarowna, i niestety najgorsza sytuacja jest w ciepłownictwie, gdzie żadne z przedsiębiorstw nie widzi podstaw do angażowania osób z Zarządu Spółki do realizacji koncepcji SOB.
Kolejne pytanie dotyczyło pozycji w zarządzie firmy osoby wskazanej jako odpowiedzialnej za SOB, jej zakresu zadań i realizowanych innych zadań poza powierzonymi z zakresu SOB. W tabeli 3 (str. 35) zawarto odpowiedzi, jakie uzyskano.
- Poprzednia strona
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- Następna strona
acebooku
Nie dodano jeszcze żadnego komentarza