Autor: Bartosz Małkiewicz, Menedżer, Firma Doradcza KPMG | 2009-01-09
Zwrot nadwzyżki VAT po utracie statusu podatnika VAT
Przedsiębiorcy (osoby fizyczne, spółki handlowe niemające osobowości prawnej) zaprzestający prowadzenia działalności gospodarczej muszą się liczyć z konsekwencjami m. in. w zakresie VAT. W praktyce najwięcej wątpliwości związanych jest ze zwrotem nadwyżki VAT w związku z utratą statusu podatnika VAT czynnego oraz likwidacją firmowego rachunku bankowego.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami, obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do podatników, którzy nie są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni. Ponadto, zwrot różnicy podatku następuje na rachunek bankowy podatnika. Z ustawy o VAT wynika również, że jeżeli w danym okresie podatnik nie wykonał czynności opodatkowanych, kwotę podatku naliczonego za ten okres przenosi się do rozliczenia na następny okres rozliczeniowy (nie ma możliwości zwrotu podatku bezpośrednio na rachunek bankowy).
W praktyce, najczęściej deklaracja VAT za ostatni miesiąc (kwartał) jest składana po złożeniu druku VAT Z, który określa datę likwidacji działalności i skutkuje wykreśleniem podatnika z rejestru.Zdaniem niektórych organów podatkowych, z przytoczonych przepisów wynika, że w takich sytuacjach przedsiębiorca likwidujący działalność gospodarczą nie ma prawa do odzyskania kwoty nadwyżki podatku naliczonego wykazanego w tej deklaracji.
Organy podatkowe twierdzą bowiem, że zwrot VAT otrzymałby podmiot niezarejestrowany i niebędący podatnikiem VAT i odmawiają jego dokonania. Podobne ryzyko wiąże się z firmowym rachunkiem bankowym. Likwidacja tego rachunku przed otrzymaniem zwrotu VAT może wiązać się z odmową przyznania zwrotu na tej podstawie, że prywatny rachunek bankowy nie jest "rachunkiem bankowym podatnika", o którym mowa w ustawie.
Problematyczna może być również sytuacja, w której w ostatnim okresie rozliczeniowym podatnik nie wykonał czynności opodatkowanych. Organy podatkowe mogą wtedy twierdzić, że z ustawy o VAT wynika konieczność wykazania w deklaracji nadwyżki podatku jako podatku do rozliczenia na następnych okresach rozliczeniowych a ponieważ kolejne deklaracje nie będą już składane to nie ma możliwości zwrotu podatku na rachunek bankowy.
Generalnie w podobnych sprawach wydawane są korzystne wyroki sądowe (np.: WSA w Łodzi I SA/Łd 400/08; WSA we Wrocławiu I SA/Wr 1540/07). Wynika z nich w uproszczeniu, że przepisy ustawy o VAT powinny być interpretowane w ten sposób, żeby prawo do zwrotu VAT przysługuje nawet po formalnej likwidacji działalności i wykreśleniu podatnika z rejestru. Taki pogląd jest zgodny z fundamentalną zasadą VAT jaką jest neutralność VAT dla przedsiębiorców.
