Pierwszy dylemat dotyczy wątpliwości, czy chcemy mieć energii dużo, czy tanio. Jeśli dużo - powinniśmy zdecydować się na system feed-in-tariff, powodujący, że każda dopuszczona technologia jest opłacalna dla inwestora, bo jest odpowiednio wysoko opłacana.

System certyfikacji wymusza konkurencję między technologiczną, w której przegrywają drożsi. Niestety system ten, przy dość wysoko postawionej cenie, promuje i tych, którzy żadnego wsparcia nie potrzebują. Potrzebne jest więc rozwiązanie łączące zalety systemów, a pozbawione ich wad.

Rozstrzygnąć musimy, jaki poziom udziału energii z OZE jest dla nas pożądany nie tylko w 2020r., ale i w 2030. To, że nie ma jeszcze odpowiedniej unijnej Dyrektywy nie zwalnia nas od potrzeby planowania z wyprzedzeniem. Na razie PEP-2030 zakłada praktycznie zamrożenie wzrostu w roku 2020.

Musimy pamiętać o konieczności rozłożenia naszego obowiązku na wszystkie komponenty energy-mix. Zacząć trzeba od określenia kto przeniesie brakujące 5% z udziału paliw płynnych - ciepło czy energia elektryczna.

Problem ciepła sieciowego można stosunkowo prosto rozwiązać - administracyjnie, decyzją regulatora zazieleniać. Istotną trudność sprawia zazielenienie opalanego węglem ogrzewania indywidualnego. Teoretycznie sprawa jest prosta (jak sortowanie śmieci) - wystarczy zakazać detalicznego handlu czystym czarnym węglem, a dopuścić obrót węglem z kilkunastoprocentowym udziałem biomasy typu eko-groszek.

Problem w tym, że łatwiej to opisać niż zrealizować. Przeraża mnie myśl o lotnych brygadach energetycznych policjantów kontrolujących składy opału i ściągających nielegalnych sprzedawców nielegalnego czarnego węgla. Pamiętajmy, że w Polsce węgiel to ok. 20% w bilansie energii końcowej, czyli ok. 40% w cieple. Jeśli wyłączymy węgiel z obowiązku zazieleniania, pozostałe postacie energii będą droższe i całe indywidualne ogrzewnictwo przerzuci się na węgiel.

Rozwiązaniem byłby wysoki podatek węglowy, ale oznacza znaczny wzrost kosztu funkcjonowania gospodarki, a w następstwie rezygnację z tej formy użytkowania węgla.

Kolejny dylemat dotyczy charakteru rynku energii z OZE. Czy powinien być on rynkiem lokalnym, tak jak dotychczas, czy też winien być rynkiem paneuropejskim, tak jak inne rynki EU, zgodnie z ogólną tendencją, a w zasadzie zasadą. Niestety zasada ta jest łatwiejsza do zastosowania przez bogatych. System ogólnoeuropejski wymagałby wprowadzenia mechanizmu rekompensaty, jeśli okazałoby się, że bez niego główny ciężar ponosiłyby państwa biedniejsze. System wymagałby zastąpienia obowiązku fizycznego - certyfikacyjnym wyznaczonym w jednostkach fizycznych (toe/ kWh lub tCO2) z prawem do zakupu certyfikatów na dowolnym rynku europejskim przez lokalne giełdy energii.