Województwo śląskie od kilkunastu lat postrzegane jest poprzez pryzmat ogromnych problemów związanych z restrukturyzacją tradycyjnych przemysłów, takich jak górnictwo, hutnictwo czy energetyka. To wciąż najbardziej zurbanizowany region Polski, gdzie wytwarza się 15 procent PKB i ponad 17 procent krajowej produkcji sprzedanej przemysłu. Na stosunkowo niewielkim obszarze mieszka 4,7 miliona ludzi, czyli ponad 12 procent ludności kraju. Tu wydobywa się wciąż ponad 90 procent polskiego węgla kamiennego, produkuje 63 procent wyrobów walcowanych, 42,6 procent koksu, 68 procent stali surowej i prawie 20 procent energii elektrycznej. W ostatnich latach coraz większe znaczenie ma przemysł samochodowy. W fabrykach Fiata i Opla powstaje ponad 82 procent samochodów produkowanych w Polsce.

Na Śląsku w ostatnich latach dynamicznie rozwijają się jednak firmy nowych technologii i to o uznanych już na międzynarodowych rynkach markach. Działa tu prawie 400 tysięcy różnego rodzaju przedsiębiorstw. Zmiana wizerunku regionu to jednak zadanie na wiele następnych lat. Śląsk bowiem wciąż kojarzy się z węglem i stalą, tyle tylko, że nawet w tych branżach zachodzą dynamiczne zmiany. Sprawiają one, że źródła problemów, z którymi borykał się region, coraz wyraźniej stają się jego atutami. Województwo śląskie to obszar, w którym na każdym kroku widać przechodzenie z tradycyjnej ery industrialnej do nowoczesnych wyzwań na miarę XXI wieku.

Branżami, które zaczynają dominować w obrazie gospodarczym regionu przestały być już górnictwo i hutnictwo. Dzisiaj o wiele większe przychody generują firmy motoryzacyjne i przemysł spożywczy. Być może już niebawem szeroki strumień pieniędzy popłynie z... turystyki. Rozwija się ona bowiem bardzo dynamicznie i staje się najważniejszym źródłem dochodu dla coraz większej grupy mieszkańców.

Ostatnie lata wymusiły dynamiczny rozwój przemysłu precyzyjnego i elektronicznego – branż będących inkubatorami nowoczesnych technologii. Województwo śląskie odnotowuje najwyższe w ostatnich latach dodatnie saldo bilansu handlu zagranicznego. Ponad 75 procent obrotów odbywa się z krajami Unii Europejskiej.

Coraz poważniejszym atutem przyciągającym na Śląsk inwestorów jest potencjał ludzki. Świetnie przygotowana kadra inżynieryjno-techniczna jest skutecznie wspierana przez dynamicznie rozwijające się szkolnictwo wyższe. Na terenie województwa śląskiego znajduje się ponad 12 procent istniejącego w Polsce potencjału badawczorozwojowego. Coraz mniej młodych ludzi kształci się w szkołach zawodowych, wybierając techniczne szkoły średnie i ogólnokształcące. Zwiększa się też systematycznie liczba studentów, choć na tle kraju to wciąż ilość poniżej średniej.

Przeprowadzona w ostatnich kilkunastu latach restrukturyzacja wielkich zakładów hutniczych i kopalń spowodowała jednak wzrost bezrobocia. W wielu miastach odsetek ludzi pozostających bez pracy ciągle znacząco przewyższa 20 procent. W całym województwie bez pracy pozostaje ponad 330 tysięcy ludzi. Wśród bezrobotnych dominują kobiety i ludzie młodzi do 34 roku życia. Im wyższe jest wykształcenie, tym o pracę jest łatwiej. Niestety, odsetek ludzi z dyplomem wyższej uczelni pozostających bez pracy jest wciąż spory.

Województwo śląskie wciąż kojarzy się z terenami zdegradowanymi przez przemysł ciężki. Na składowiskach i hałdach nagromadzono ponad 38 procent wszystkich odpadów przemysłowych w Polsce. Do istotnych i wciąż nierozwiązanych problemów należą zanieczyszczenia wód powierzchniowych, ilość wytwarzanych ścieków komunalnych i odpadów przemysłowych oraz emisja pyłów i gazów.

W ciągu ostatnich lat wyraźnie widać jednak korzystne zmiany, które powodują, że województwo śląskie zajmuje coraz wyższe pozycje w rankingach atrakcyjności inwestycyjnej.

Niepodważalnym atutem, który nabiera coraz większego znaczenia, staje się położenie geograficzne, coraz bardziej rozwinięta infrastruktura drogowa, kolejowa i lotnicza, olbrzymi rynek zbytu oraz potencjał ludzki. Wspomniana już na wstępie budowa całkiem nowej sieci połączeń drogowych sprawia, że komunikacja pomiędzy poszczególnymi miastami i regionami województwa staje się coraz łatwiejsza. Atutem dla inwestorów są też bliskość międzynarodowego lotniska w Pyrzowicach, port rzeczny w Gliwicach, szerokotorowa linia kolejowa i terminal przeładunkowy w Sławkowie.

Prawdziwą lokomotywą pierwszych dużych inwestycji była jednak Katowicka Specjalna Strefa Ekonomiczna. Jej rola zmienia się, ale fakt, że podjęto decyzje o rozszerzeniu jej na kolejne miasta świadczy o dużej potrzebie tego typu rozwiązań. Jak dotąd, największymi inwestorami w województwie śląskim są firmy Fiat i General Motors Corporation inwestujący w gliwickiej fabryce Opla. Niewiele mniejsze są francuskie Saint-Gobain, produkujący wyroby ze szkła oraz Electricite de France Internationale inwestujący w branży energetycznej.

Ogromne koncerny inwestując na Śląsku przyciągają kolejne firmy, które stają się ich kooperantami. To zaś powoduje, że coraz większą rolę odgrywać zaczynają małe i średnie firmy. Większość z nich funkcjonuje tylko na rynkach lokalnych, a ich udział w eksporcie województwa wynosi około 30 procent.

Kluczowym czynnikiem decydującym o powodzeniu transformacji regionu jest rozwój instytucji sektora otoczenia biznesu. W województwie istnieje blisko 200 instytucji, takich jak agencje rozwoju lokalnego i regionalnego, izby gospodarcze, przemysłowe, handlowe, stowarzyszenia gospodarcze, branżowe, cechy rzemieślnicze, ośrodki wspierania przedsiębiorczości, ośrodki doradcze i ośrodki informacji gospodarczej. Zauważalna jest stale rosnąca liczba parków przemysłowych, technologicznych i inkubatorów przedsiębiorczości.