Materiał wydrukowany z portalu www.wnp.pl. © Polskie Towarzystwo Wspierania Przedsiębiorczości 1997-2018

Opłaty za infrastrukturę kolejową - diabeł tkwi w szczegółach

Autor:  wnp.pl (Piotr Stefaniak)  |  15-04-2018 11:04
Projekt nowego cennika opłat w rozkładzie jazdy pociągów 2018/19 za dostęp do infrastruktury zarządzanej przez PKP Polskich Linii Kolejowych wzbudza kontrowersje wśród przewoźników, szczególnie realizujących pasażerskie przewozy lokalne. Np. zarząd Kolei Mazowieckich zapowiedział złożenie do prezesa Urzędu Transportu Kolejowego wniosku o jego odrzucenie.

  • W ub. roku prezes UTK odmówił przyjęcia projektu nowego cennika w wersji złożonej przez PKP PLK, także po protestach przewoźników.
  • Koszty dostępu do infrastruktury kolejowej dla najlżejszych pociągów, obsługiwanych przez jedno- i dwuczłonowe autobusy szynowe, mogłyby wzrosnąć o ok. 40 proc. w porównaniu z obecnie obowiązującym cennikiem.
  • PLK udowadnia, że ma niższe stawki za dostęp do infrastruktury kolejowej, niż stawki na liniach drugorzędnych będących w zarządzie województw.

Cennik za korzystanie za infrastruktury kolejowej to trudna sztuka znalezienia kompromisu.
Fot. PKP PLK.

Kontrowersje wokół nowego cennika stawek jednostkowych opłaty podstawowej korzystania z infrastruktury są w zasadzie normą od lat.

Przypomnijmy, że w ub. roku UTK odmówił jego zatwierdzenia w pierwszej wersji złożonej przez PKP PLK, także po protestach przewoźników.

Głównymi powodami odmowy prezesa UTK było przyjęcie kosztów w projekcie  cennika, które nie wynikają z rzeczywistego zużycia infrastruktury kolejowej, jako rezultatu przejazdu pociągu  lub manewrów. UTK zakwestionował też przyjęty dobór współczynników korygujących średnią stawkę dostępu, bo ta nie odzwierciedlała rzeczywistego stopnia zużycia infrastruktury oraz kosztów utrzymania i remontów infrastruktury kolejowej.

Zarządca infrastruktury miał do wyboru: albo przygotowanie skorygowanej wersji, albo pozostawienie go w niezmienionej formie. Wybrał to drugie rozwiązanie.

Niezależni przewoźnicy krytykują projekt stawek dostępu do torów

 Uwagi przewoźnika pasażerskiego

Z analizy nowego projektu cennika przez zarząd Kolei Mazowieckich wynika, że pomimo korzystnego bilansu całkowitej opłaty za dostęp do infrastruktury kolejowej, PLK proponuje w nim konsolidację przedziałów mas brutto pociągów.

To spowodowałoby wzrost kosztów  dostępu do infrastruktury kolejowej dla najlżejszych pociągów Kolei Mazowieckich, obsługiwanych głównie przez jedno- i dwuczłonowe autobusy szynowe – o ok. 40 proc. w porównaniu z obecnie obowiązującym cennikiem.

Te lekkie pociągi mają ok. 7 proc. udział w rocznej pracy przewozowej KM. Przyjęcie cennika w wersji proponowanej przez PLK oznaczało by, że koszty ich użytkowania w spółce wzrosną o 2 mln zł.

Zarząd KM podkreśla, że taka propozycja stoi w sprzeczności zarówno z logiką techniczną - lekkie pociągi powodują najmniejsze zużywanie infrastruktury – oraz nie są uzasadnione zwiększeniem nakładów finansowych, koniecznych do ponoszenia przez PLK, na usuwanie „skutków oddziaływania lekkich pociągów na infrastrukturę kolejową”.

Zdaniem KM, taka propozycja PLK to przerzucanie opłat na koleje samorządowe, użytkujące linie kolejowe o drugorzędnym lub lokalnym znaczeniu. Szczególnie, że zarządca proponuje w nowym cenniku obniżenie opłat za dostęp do infrastruktury na liniach magistralnych i pierwszorzędnych.

Wyjaśnienia PLK

Według projektu cennika na 2018/19, przygotowanego przez PKP Polskie Linie Kolejowe,  średnia stawka jednostkowa opłaty podstawowej za zrealizowany przejazd pociągu jest mniejsza o 4,7 proc. od średniej stawki aktualnej.

Dla przewoźników osób oznacza to spadek opłat średnio o 5,4 proc., a dla przewoźników towarów – o 4,8 proc.  

- PKP PLK nie mogą dowolnie kształtować stawek jednostkowych np. w preferencyjny sposób ustalać stawek jednostkowych dla pociągów korzystających wyłącznie z określonej grupy linii np. linii lokalnych – wyjaśnia Mirosław Siemieniec, rzecznik prasowy spółki.

Przypomina, że w systemie ustalania opłat nie ma parametru natężenia ruchu. Dotychczas ten parametr powodował, że linie o małym natężeniu przypisywane były do niższej kategorii linii, tym samym stawki dostępu były niższe, a dla linii o wyższym natężeniu - parametr ten powodował zwiększenie stawki.

Z wyjaśnień PLK wynika, że zarządca ten ma niższe stawki za dostęp do infrastruktury kolejowej, niż stawki na liniach drugorzędnych będących w zarządzie województw.

Na przykład w województwie dolnośląskim, przy uwzględnieniu parametrów technicznych drugorzędnej linii kolejowej nr 326 (Wrocław Zakrzów – Trzebnica), obecnie obowiązujące stawki w PLK są niższe o: 8,3 proc. za pociągi o masie brutto do 100 ton (w PLK wynoszą 3,21 zł/pockm), o 6,2 proc. dla pociągów 100-200 ton (3,94 zł/pckm) i o 3,7 proc. dla pociągów 200-300 tonowych (4,72 zł/pockm).

Podobne są różnice, gdy porówna się cennik PLK i Dolnośląskiej Służby Dróg i Kolei we Wrocławiu, dla parametrów linii nr 326 Wrocław Zakrzów – Trzebnica.

Rzecznik prasowy informuje, że zasady kalkulacji stawek opierają się na czterech elementach.  W każdym proponuje się zmiany w nowym cenniku.

Np. kryterium „planowana praca eksploatacyjna” obecnie uwzględnia się wykonaną pracę w poprzednim roku i obserwowane trendy w zamawianiu pracy eksploatacyjnej.

W nowym cenniku planowaną wielkość pracy eksploatacyjnej ustala się na podstawie: wielkości odpowiedniej pracy eksploatacyjnej w ostatnim zakończonym rocznym rozkładzie jazdy pociągów z uwzględnieniem współczynnika zmienności pracy eksploatacyjnej (iloraz liczby dni w rocznym rozkładzie jazdy pociągów, na który ustala się stawki i liczby dni w ostatnim zakończonym rocznym rozkładzie jazdy pociągów).

Korekty następują też w sposobie kalkulacji kategorii odcinka linii kolejowych – zarządca definiuje je w zależności od parametrów, „które w istotny sposób wpływają na koszty ich utrzymania i remontów. Zarządca może w szczególności zdefiniować kategorie linii w zależności od dopuszczalnej prędkości lub dopuszczalnego nacisku osi”.

Propozycja motywowania zarządców, by obniżali koszty dostępu do torów


Materiał wydrukowany z portalu www.wnp.pl. © Polskie Towarzystwo Wspierania Przedsiębiorczości 1997-2018