I tak, aby wykorzystać nagranie piosenki, trzeba uzyskać zgodę twórcy, wykonawcy i producenta tego utworu. Właściciel praw autorskich, znaku handlowego lub patentu może wymagać od innych posiadania licencji jako warunku użytkowania lub reprodukowania licencjonowanego utworu.

Umowy zawierane w zakresie obrotu prawami autorskimi i pokrewnymi klasyfikowane są jako rozporządzające i licencyjne. Te pierwsze przenoszą prawa w określonym zakresie na inny podmiot. Umowy licencyjne nadają jedynie uprawnienie do korzystania z określonego dobra niematerialnego w oznaczony sposób.

Jak widać za pomocą umów licencyjnych nie dochodzi do przeniesienia praw autorskich. Następuje jedynie zmiana podmiotu praw majątkowych w takim zakresie, w jakim określa to kontrakt. Stosunkowo łatwo jest dostrzec różnicę pomiędzy przeniesieniem prawa autorskiego do jakiegoś programu komputerowego a udostępnieniem tego programu do używania czyli udzieleniem licencji na korzystanie z tego programu.

Prawo do rozporządzania utworem jest prawem nadrzędnym w stosunku do korzystania z niego. Kolejną cechą, która odróżnia umowę licencyjną od umowy o przeniesienie praw autorskich jest fakt, iż nie ma ona charakteru rozporządzającego (ma jedynie charakter zobowiązujący).

Ponadto umowa licencyjna upoważnia do korzystania z dzieła za wynagrodzeniem (opłata licencyjna) lub nieodpłatnie, podczas gdy umowa o przeniesienie praw jest, co do zasady, umową odpłatną.

Umowa licencyjna wykorzystywana jest w prawie własności przemysłowej, w prawie własności intelektualnej, a w szczególności prawie wynalazczym, w prawie znaków towarowych oraz w prawie autorskim. Stąd też możemy wyróżnić licencję patentową, know-how, wzoru użytkowego, czy też chociażby znaku towarowego. Zastosowanie odmiennych kryteriów pozwala wyróżnić także inne rodzaje licencji. (Zob. tabelę 1.)

Przedmiotem prawa autorskiego, zgodnie z art. 1 prawa autorskiego, jest utwór definiowany jako każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, niezależnie od jego wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia. Związane z ochroną własności intelektualnej prawa pokrewne stanowią odrębny katalog składników majątkowych.

W odróżnieniu od praw autorskich, przedmiotem tych praw są dobra materialne w postaci artystycznego wykonania, fonogramów, nadania programów radiowych i telewizyjnych, prawa do pierwszych wydań oraz wydań naukowych i krytycznych. Kwestie dotyczące praw do wynalazków, znaków towarowych, przemysłowych i wzorów użytkowych reguluje ustawa - Prawo własności przemysłowej (PWPU). Zgodnie z jej ustaleniami, wynalazek jest to rozwiązanie, które jest nowe, posiada poziom wynalazczy i nadaje się do przemysłowego stosowania, bez względu na dziedzinę techniki.

Z kolei wzorem użytkowym podlegającym ochronie jest nowe i użyteczne rozwiązanie o charakterze technicznym dotyczące kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci. Tymczasem wzór przemysłowy to nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wytworu lub jego część, nadana w szczególności przez cechy linii, konturów, kolorystykę, strukturę lub materiał oraz przez jego ornamentację. Zgodnie z PWPU, znak towarowy należy rozumieć jako "każde oznaczenie, które można przedstawić w sposób graficzny, jeżeli oznaczenie takie nadaje się do odróżnienia towarów jednego przedsiębiorstwa od towarów innego przedsiębiorstwa".

Nabywając licencję, prawo autorskie lub pokrewne, warto pamiętać, że ustawa o PDOP określa dla wybranych składników majątku minimalny czas dokonywania odpisów amortyzacyjnych. (Zob. tabelę 2.)

W przypadku nabycia oprogramowania o wartości początkowej nie przekraczającej 3,5 tyś. zł spółka może wybrać dwa rozwiązania. Może zaliczyć je do wartości niematerialnych i prawnych, odnosząc jego wartość bezpośrednio do kosztów uzyskania przychodów bądź też zaliczyć to oprogramowanie do wartości niematerialnych i prawnych, a następnie dokonać jednorazowej amortyzacji.

Określenie przez ustawodawcę minimalnego okresu amortyzacji ma istotne znaczenie. W sytuacji amortyzowania np. prawa do wynalazku (minimalny okres amortyzacji wynosi 5 lat) przez 2 lata, po okresie 2 lat będziemy mieli do czynienia z amortyzacją niepodatkową. Tym samym podatnik będzie mógł dokonać odpisów amortyzacyjnych jedynie w wysokości 40% wartości tego prawa. Jak widać amortyzacja licencji, praw autorskich, pokrewnych w okresie krótszym niż to przewidziała ustawa, nie jest rozwiązaniem korzystnym dla podatnika.

Jeżeli chcesz się dowiedzieć więcej zapytaj eksperta Europejskiego Centrum Doradztwa i Dokumentacji Podatkowej