Spółki węglowe borykają się z wieloma problemami biznesowymi, nie wspominając o rosnących oczekiwaniach płacowych central związkowych, przez co wdrożenia systemów informatycznych spychane są na drugi plan. Rynek poniekąd pogodził się ze świadomością, że kopalnie "mają inne priorytety".

Brak odpowiednich narzędzi IT utrudnia jednak racjonalne zarządzanie wydobyciem węgla oraz gospodarowaniem zasobami.

Z tego względu można się spodziewać większego zainteresowania sektora wydobywczego informatyką. Widać już pierwsze jaskółki informatycznej wiosny w górnictwie.

Głównym dostawcą technik informatycznych oraz outsourcerem usług IT dla największych spółek sektora jest Centralny Ośrodek Informatyki Górnictwa. Firma przeprowadziła w ostatnich kilku latach gruntowne prace modernizacyjne środowiska IT w Kompanii Węglowej, Jastrzębskiej Spółce Węglowej i w Katowickim Holdingu Węglowym.

Pierwszym etapem prac było wdrożenie w latach 2007-08 rozwiązań w KW.

W spółce zbudowano unikatowe rozwiązanie łączące technologie komercyjne i open-source, w postaci tzw. Kompleksu Finansowo-Księgowego, zarządzanego centralnie i dostępnego przez internet.
Tak powstało rozbudowane, modularne narzędzie, uwzględniające niuanse i specyfiki strategii biznesowych branży górniczej. Etapem następnym było przygotowanie kompletu niezależnych rozwiązań obejmujących obszar wspólnych zasobów systemu klasy ERP, które byłyby przygotowane do komunikowania się z aplikacjami poprzez tzw. szynę integracyjną.

W kolejnych etapach rozwiązanie zastosowane w KW zostało przeniesione także do spółek KHW i JSW. Okres do połowy 2008 r. został poświęcony na doskonalenie i rozwój narzędzi IT w konsultacji ze wszystkimi koncernami. Rozpoczęto w nich wówczas prace nad przygotowaniem środowiska Service Oriented Architecture, czyli architektury usługowej (integracja różnych aplikacji).

Górnik, czyli analityk

W ramach kompleksowej informatyzacji COIG wdrożył w Jastrzębskiej Spółce Węglowej aplikacje do analiz klasy Business Intelligence. W opisie projektu przygotowanym przez specjalistów z JSW można przeczytać, że BI jest niezbędny kopalniom do uzyskania dostępu do danych zgromadzonych w różnych lokalizacjach, na różnych serwerach. A także, że projekt wdrożenia platformy BI jest procesem ciągłym i wdrożenia nie można uznać za definitywnie skończone, gdyż nigdy nie wiadomo, jaka informacja będzie potrzebna następnego dnia.

Inspiratorem wdrożenia platformy BI w JSW był Zakład Logistyki Materiałowej, który jest odpowiedzialny za zaopatrzenie całej spółki. W projekcie BI zastosowano silnik bazodanowy Sybase IQ oraz platformę firmy SAP - Business Objects XI (więcej na temat projektu w ramce).

Górnictwo węgla kamiennego musi się informatyzować, aby sprawnie zarządzać wydobyciem i dystrybucją surowca. Rozumie to zarząd Kompanii Węglowej, która zdecydowała się na wdrożenie tzw. systemu prowadzenia numerycznego modelu złoża. Model złoża będzie zawierał między innymi dane o jego strukturze i o warunkach geologiczno-inżynierskich w obszarze prowadzenia robót górniczych.

System umożliwi spółce obliczanie zasobów węgla według zadanych kryteriów, np. według zawartości popiołu w węglu czy wartości opałowej. Oprogramowanie umożliwi też modelowanie struktury jakościowej i ilościowej zasobów w pokładach. Na system złożą się narzędzia klasy CAD, GIS oraz aplikacje inżynierskie dla kopalń.

Wdrożenie systemu jest zrealizowane przez konsorcjum, którego liderem została spółka Asseco Poland. Pozostałe firmy uczestniczące w projekcie to: GEO-LISP, Przedsiębiorstwo Geodezyjno-Kartograficzne Vertical i Centrum Informatyki ROW. Kontrakt zawarty między KW i konsorcjum ma wartość 11,5 mln zł.
Na kompleksowy system zarządzania firmą zdecydował się największy dystrybutor węgla - Węglokoks. W spółce trwa wdrożenie systemu Oracle E-Business Suite. Na wykonawcę prac wybrano Comarch.

W Węglokoksie wdrażane są moduły odpowiadające za obszary działalności: finanse, controlling, logistykę, zakupy, sprzedaż, kadry, płace, CRM, workflow (przepływ dokumentów). Firma wdraża też hurtownię danych oraz BI.

Informatyzacja postępuje również u producentów koksu i wyrobów węglopochodnych. Przykładem są Zakłady Koksownicze Zdzieszowice, które wybrały system ERP firmy SAP. Zakres funkcjonalny aplikacji w zakładach objął obszary: finanse i rachunkowość, controlling, środki trwałe, zaopatrzenie, gospodarkę magazynową oraz sprzedaż i dystrybucję. System raportowania w obszarze sprzedaży i dystrybucji wykorzystuje hurtownię danych opartą o SAP Business Warehouse. Integratorem systemu była firma Accenture.

ERP w czasach kryzysu

Znaczącym projektem IT w sektorze węgla kamiennego jest trwające wdrożenie elementów systemu ERP w kopalni Lubelski Węgiel Bogdanka. Spółka przymierzała się do wyboru systemu przez kilka lat. W rezultacie przygotowań nie skorzystała z rozwiązań COIG-u ani nie wybrała oprogramowania o międzynarodowej renomie. Zdecydowała się na wdrożenie aplikacji marki Safo firmy Asseco Business Solutions.

System jest adaptowany do specyficznych potrzeb branży wydobywczej, gdyż wcześniej nie był instalowany w żadnej branżowej spółce. Zintegrowany system safo.biz (oparty o technologie Oracle) jest wdrażany w zakresie obsługi sprzedaży oraz magazynu wyrobów gotowych. Jego moduły pozwolą na szybką wymianę danych i usprawnią procesy związane z gospodarką magazynową i handlem.

W systemy IT inwestuje również sektor węgla brunatnego. Firmy IDS-Scheer oraz intelligence zakończyły niedawno wdrożenie aplikacji w Kopalni Węgla Brunatnego Konin w Kleczewie. Dzięki nim kopalnia lepiej kontroluje m.in. swoje procesy inwestycyjne. Korzyściami z wdrożenia SAP są też m.in.centralizacja procesu zakupów oraz ograniczenie papierowego obiegu dokumentów.

Sławomir Mazurek, prezes KWB Konin, zapowiada, że na wdrożeniu kilku elementów systemu SAP się nie skończy. Będą wdrażane kolejne, w tym aplikacje Business Intelligence. Jak widać, informatyczne inwestycje w górnictwie ruszyły. Przeszkodą dla ich realizacji może być jednak kryzys gospodarczy. Część spółek węglowych, które zapytaliśmy o plany w zakresie IT, odmówiło komentarza. Nieoficjalnie ich szefowie działów IT przyznają, że nowe projekty zostały zawieszone.

JSW - na początek logistyka

Celem projektu wdrożenia platformy Business Intelligence w JSW jest zapewnienie pracownikom spółki możliwości dokonywania pogłębionych analiz we wszystkich obszarach biznesowych.

Na wykonawcę usługi wdrożenia BI wybrano Centralny Ośrodek Informatyki Górnictwa. Inspiratorem wdrożenia był Zakład Logistyki Materiałowej, który jest odpowiedzialny za zaopatrzenie całej spółki.

Wdrożenie platformy Business Objects rozpoczęto od dziedziny gospodarczej związanej z logistyką materiałową. Przedsięwzięcie wykonane przez COIG pod roboczą nazwą "Świat Obiektów - Logistyka" umożliwiło maksymalne wykorzystanie oraz lepszą kontrolę nad procesami związanymi z gospodarką magazynową, cenami materiałów sprowadzanych na potrzeby zakładów JSW, zapotrzebowaniami zgłaszanymi przez zakłady, ujednoliceniem kartotek materiałów i kontrahentów.

W następnej kolejności zostały oddane do eksploatacji moduły wchodzące w skład platformy Business Intelligence: zbyt węgla, kompleks finansowoksięgowy oraz elektroniczny rejestr umów. W planach jest poszerzenie listy obszarów objętych BI o produkcję i zasoby ludzkie.

We wdrożeniu wykorzystano serwer analityczny firmy Sybase - Sybase IQ. Serwer został zoptymalizowany do obsługi hurtowni danych i aplikacji wspierających podejmowanie decyzji. Poza nim wdrożono platformę BI firmy SAP - Business Objects XI r2. Wdrożenie w platformie raportującej wszystkich dziedzin biznesu spółki umożliwi ich pełną analizę, a co za tym idzie poprawi proces decyzyjny. Ponadto zbudowanie systemu Business Intelligence wpływa na jakość oraz wiarygodność analiz i prognoz.