Panie Ministrze; innowacje mogą kreować nowe zatrudnienie, czyli oprócz innowacji tworzy się też miejsca pracy. Ale często modernizacja produkcji powoduje zwolnienia. Np. wytwórnie konstrukcji stalowych w trudnych latach znacznie się "odchudziły" dzięki nowym technologiom. A więc chodzi o to, czy instrumenty wsparcia używane są według zasady łączenia nowych produktów z nowymi miejscami pracy oraz innymi względami, np. zapotrzebowaniem publicznym na jakiś rodzaj produktu?

- Dysponujemy dzisiaj różnorodnymi instrumentami wsparcia. Jedne mają na celu rozwój nowych mikro- i małych firm. Są to głównie instrumenty proinnowacyjne, które wykorzystują instytucje otoczenia biznesu, np. Akademickie Inkubatory Przedsiębiorczości, parki technologiczne, fundusze kapitału podwyższonego ryzyka itp. Kolejną grupę stanowią instrumenty bezpośredniego wsparcia finansowego udzielanego na badania i inwestycje. Ich celem jest usprawnienie transferu wiedzy i technologii z ośrodków badawczych do firm już działających na rynku. Ważnym zadaniem jest także umiędzynarodawianie działalności przedsiębiorców. Ze wsparcia może skorzystać przedsiębiorca, który wprowadzi w swojej firmie innowacyjne rozwiązanie lub technologię. Nie musi on przy tym tworzyć określonej liczby nowych miejsc pracy.

Trochę inaczej jest w przypadku wspierania dużych inwestycji w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, na lata 2007-2013 oraz Systemu wspierania inwestycji o istotnym znaczeniu dla gospodarki polskiej.

Przy ubieganiu się o pomoc z działania 4.5 w ramach POIG, samo wdrożenie nowego rozwiązania technologicznego nie wystarczy. Działanie to ma na celu wspieranie wybranych rodzajów inwestycji w sektorze usługowym. Służy ono tworzeniu centrów usług wspólnych, IT oraz badawczo-rozwojowych. Aby uzyskać wsparcie inwestycji w sektorze produkcyjnym i usługowym konieczne jest utworzenie co najmniej 200 nowych miejsc pracy. Z kolei inwestor, który chce uruchomić centrum badawczo-rozwojowe, powinien zatrudnić nie mniej niż 10 osób personelu B+R.

Natomiast w ramach Systemu wspierania inwestycji o istotnym znaczeniu dla gospodarki polskiej przewidziano wsparcie dla inwestycji m.in. w sektorach: motoryzacyjnym, elektronicznym, lotniczym, biotechnologicznym, nowoczesnych usług. Wspierane są również "znaczące" inwestycje w innych sektorach o minimalnych kosztach kwalifikujących się do objęcia pomocą 1 mld zł i tworzące co najmniej 500 nowych miejsc pracy.

Liczne przykłady także z rynku konstrukcji stalowych wskazują, że Polska ciągle w dziedzinie high-tech jest raczej importerem. Czy "innowacyjność" można również rozumieć jako działania "antyimportowe" (tzn. jeśli chodzi o produkcję, która nie występuje jeszcze w kraju)? Jeżeli tak, a działamy na wspólnym rynku UE, to jak rozumieć obecnie "antyimportowość"?

- Przez innowacyjną gospodarkę rozumiemy zdolność i motywację przedsiębiorców do szukania i wykorzystania w praktyce nowych koncepcji, pomysłów czy wynalazków tworzących innowacyjną gospodarkę. Ważne jest także doskonalenie i rozwój już istniejących technologii oraz wprowadzanie nowych rozwiązań organizacyjnych. Kryterium innowacyjności technologii, które jest warunkiem uzyskania wsparcia dla nowych inwestycji (działanie 4.4 i poddziałanie 4.5.1 PO IG) określa, że kupowane lub wdrażane rozwiązania technologiczne są stosowane na świecie nie dłużej niż 3 lata. Dzisiaj przedsiębiorcy funkcjonują już na Jednolitym Rynku Europejskim dlatego pojęcie działań antyimportowych utraciło sens.

Czy instrumenty wsparcia stosowane są jako czynnik polityki gospodarczej państwa? Czy chcemy wspierać jakieś konkretne branże lub dziedziny bardziej niż inne?

- Rządowe instrumenty wsparcia są ważnym elementem naszej polityki gospodarczej, gdzie wsparcie publiczne kierowane jest do wszystkich przedsiębiorców niezależnie od branży, którą reprezentują. Dobrym przykładem jest Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka na lata 2007-2013. Priorytety tego programu, np. inwestycje w innowacyjne przedsięwzięcia czy mobilizowanie kapitału dla innowacji, koncentrują się na pobudzaniu całej gospodarki. Nie znaczy to jednak, że wsparcie sektorowe w Polsce nie występuje.

We wrześniu 2008 r. określiliśmy na nowo zasady udzielania wsparcia finansowego dla nowych inwestycji, w formie programów wieloletnich. O dotacje mogą wnioskować ci przedsiębiorcy, którzy planują inwestycje w sektorach: motoryzacyjnym, elektronicznym, lotniczym, biotechnologii i nowoczesnych usług - w szczególności z zakresu: IT, BPO (Business Process Outsourcing). System zachęt dotyczy również firm realizujących projekty badawczo-rozwojowe. Przedsiębiorcy inwestujący w innych sektorach gospodarki także będą mogli otrzymywać wsparcie, tyle że dotyczyć to będzie projektów o dużym znaczeniu dla gospodarki.

Czy istnieją instrumenty wsparcia innowacji w dużych firmach? Czy fakt udziału Skarbu Państwa w spółce ma jakiś wpływ na stosowanie instrumentów wsparcia? Jeżeli duża grupa kapitałowa ma np. wielki program uruchomienia jakiejś kategorii produktów ekologicznych, to czy wsparcie państwowe może tu wchodzić w grę?

- Wspomniane programy zachęt inwestycyjnych skierowane są do wszystkich kategorii inwestorów, w tym spółek z udziałem Skarbu Państwa. Większość instrumentów jest jednak przewidziana dla małych i średnich przedsiębiorców, ponieważ pomoc ta nie zaburza konkurencyjności na rynkach europejskich, tak jak byłoby to w przypadku udzielania jej dużym firmom.

Jeśli chodzi o produkty ekologiczne, to wspieranie ich produkcji nie jest ujęte w konkretnym instrumencie wdrażanym przez resort gospodarki. Nie ma natomiast przeszkód by wspierać produkty ekologiczne w ramach dostępnych instrumentów, jeśli przedsięwzięcie spełni kryteria określone w tych instrumentach. Zazwyczaj zresztą wsparcie dużych projektów inwestycyjnych, typu "green field" wiąże się z wprowadzeniem nowych technologii i nowych produktów, bardziej ekologicznych niż powstające dotychczas. Opracowaliśmy również instrumenty wspomagania przedsiębiorców w dostosowywaniu produkcji do wymagań ochrony środowiska. Instrumenty te zostały zawarte w Programie Operacyjnym Infrastruktura i Środowisko.

Jeżeli polityka kreowania pomocy publicznej jest zgodna z założeniami Unii Europejskiej (świadczy o tym koordynowanie Programów Operacyjnych oraz funduszy europejskich) to w jaki sposób można formalnie rozdzielić tych, którzy są do tego wsparcia uprawnieni od tych, którzy działają na rynku w pełni konkurencyjnym?

- Nie ma takiego podziału. O tym, czy przedsiębiorca otrzyma pomoc publiczną decyduje rodzaj planowanych przez niego działań, np. realizacja nowej inwestycji. Oczywiście są instrumenty wsparcia skierowane wyłącznie do sektora MŚP, ale uprawnienie do otrzymania pomocy wynika z rodzaju działań realizowanych przez konkretne firmy.

Oferowana w Polsce pomoc publiczna jest zgodna z zasadami udzielania pomocy publicznej w krajach UE. Programy pomocowe określają szczegółowe warunki udzielania wsparcia na dany cel oraz mogą wskazywać grupy potencjalnych beneficjentów.

Duże programy inwestycyjne w infrastrukturę pod egidą Rządu wymagają rozwiązania często nowych problemów technicznych i logistycznych. Wykonawcy muszą ponieść dodatkowe koszty związane z wdrożeniami. Czy np. kontrakty podjęte w wyniku przetargów zawierają klauzule, w których przewiduje się dofinansowanie badań w ośrodkach B+R? Szczególnie innowacje z dziedziny konstrukcji mostowych i autostradowych mogłyby w ten sposób zyskać poważne wsparcie.

- W zakresie instrumentów wsparcia, które wdraża lub nadzoruje Minister Gospodarki nie mówimy o przetargach, ale o procedurze konkursowej. Wybierane są najlepsze projekty w ramach programów operacyjnych i innych programów pomocowych. Ich zadaniem jest głównie wspieranie postaw innowacyjnych wśród przedsiębiorców, tak aby chcieli oni do działalności swoich firm wprowadzać nowoczesne rozwiązania. W tym zakresie opracowane instrumenty służą w zasadzie wyłącznie wdrożeniom innowacji do gospodarki. Celem naszych działań jest przede wszystkim poprawa infrastruktury oraz wzrost bezpieczeństwa energetycznego. Liczymy, że dzięki inwestycjom opartym na gotowych do wdrożenia technologiach i produktach innowacyjnych uda nam się osiągnąć zamierzony efekt.

Wynika z tego, że firmy, które biorą udział w dużych kontraktach infrastrukturalnych powinny śmielej starać się o fundusze na swoje projekty i produkty innowacyjne, mają dużą szansę. Dziękuję za rozmowę.