Rok temu weszła w życie tzw. ustawa o równym traktowaniu, wdrażająca do polskiego prawa unijne przypisy antydyskryminacyjne; po ich wprowadzeniu Rzecznik Praw Obywatelskich stał się niezależnym organem odpowiedzialnym za przestrzeganie zasady równego traktowania.

Na jakiego rodzaju dyskryminację najczęściej skarżą się obywatele?

- Mamy różne skargi, do połowy listopada otrzymaliśmy m.in. 175 skarg dotyczących ogólnie pojętej dyskryminacji, 49 ze względu na wiek, 80 ze względu na niepełnosprawność, 32 z powodu religii lub wyznania, 42 z powodu orientacji seksualnej, 27 skarg na nierówne traktowanie różnych grup zawodowych, cztery dotyczące dyskryminacji podatkowej, dwie skargi dotyczące dyskryminacji osób bez stałego miejsca zameldowania.

Stosunkowo mało jest przypadków dyskryminacji ze względu na rasę lub pochodzenie etniczne. To nie znaczy, że nie ma problemu, ale mamy tu do czynienia ze zjawiskiem określanym jako "niskie raportowanie" - są pewne grupy, do których trzeba dotrzeć, one same nie przyjdą. Dlatego regularnie spotykamy się z organizacjami, które reprezentują środowiska wyjątkowo narażone na dyskryminację.

Takim niewystarczającym raportowaniem dotknięte są też te grupy, w których obowiązuje szczególna dyscyplina. Jest postulat, żeby RPO miał specjalnego zastępcę ds. żołnierzy i funkcjonariuszy, ponieważ w tych strukturach trudno się poskarżyć. Nie dlatego, żeby armia stosowała jakieś sankcje, ale ze względu na funkcjonujące tam pojmowanie honoru oficerskiego czy dyscypliny wojskowej. Natomiast gdy przedstawiciel rzecznika dociera do jednostki, to - po bezpośrednim spotkaniu z nim - tych skarg pojawia się całkiem sporo.

Było sporo skarg dotyczących dyskryminacji ze względu na tożsamość płciową. To jest nietypowe w Europie i dlatego wystąpiliśmy z postulatem, żeby zmienić prawo. Nie ma powodu, by osoby, które dostały legalną zgodę na zmianę płci z powodów medycznych, musiały zaskarżać swoich rodziców (co jest konieczne do przeprowadzenia tej zmiany-PAP). To jest zupełnie absurdalna procedura, powodująca niepotrzebne cierpienie zarówno tych osób, jak i często sędziwych rodziców, którzy nie rozumieją, dlaczego mają stawać przed sadem. Myślę, że pilne uregulowanie tej sprawy jest konieczne.