Chemia mało innowacyjna

Chemia mało innowacyjna

Mimo że Polska jest jednym z największych w Europie producentów nawozów rolniczych, obraz całej branży jest raczej smutny. Polskim firmom chemicznym ciąży bowiem niska innowacyjność. Brak spektakularnych odkryć i opracowań oznacza, że producenci chemikaliów co najwyżej stoją w miejscu. O pójściu do przodu nie ma mowy.

Przemysł chemiczny jest w najbardziej uprzemysłowionych krajach jednym z prawdziwych kół zamachowych gospodarki. Przeciętna produkcja zakładów wielkiej syntezy chemicznej sięga w nich około 10-11 proc. wartości całej produkcji przemysłowej.

W Polsce to tylko 4 proc., nic więc dziwnego, że deficyt w handlu chemikaliami stale się powiększa. Jeszcze w 2004 roku wynosił on około 5 mld euro. W 2005 r. sięgnął już 6,7 mld, w ubiegłym przekroczył znacznie 7 mld. W tym roku najprawdopodobniej przekroczy on kwotę ośmiu mld euro. Prawie na pewno sytuacja mogłaby ulec zmianie, gdyby polskie firmy chemiczne cechowały się dużą wynalazczością.

Co roku na świecie opatentowywane są tysiące nowych chemikaliów. Część z nich używamy w życiu codziennym, inne to skomplikowane związki chemiczne wykorzystywane w przemyśle i badaniach naukowych. Niektóre "chemiczne pomysły", mające największe znaczenie w skali całej cywilizacji, są nagradzane Nagrodami Nobla. Sukces na polu badawczym oznacza zwykle ogromne profity dla firm dysponujących prawami patentowymi. Po pierwsze - wdrażają do produkcji nowy, zwykle bardzo poszukiwany wyrób, po drugie - gdy np. przestanie być już nowością, można sprzedać licencję na niego.

Niestety, Polska (i nie chodzi wyłącznie o branżę chemiczną) pod względem innowacyjności znacznie odstaje od najbardziej zaawansowanych krajów. Nic więc dziwnego, że chociaż produkujemy wiele produktów chemicznych, to tylko nieliczne można uznać za nowoczesne. Następstwem tej sytuacji jest niska atrakcyjność naszych wyrobów poza granicami Polski i rosnący szybko deficyt w handlu wyrobami chemicznymi.


Pomysły nie są w cenie

Sporo wynalazków mogłoby być efektem przedsiębiorczości samych pracowników. Ze statystyk wynika, że w Japonii co drugi znaczący dla produkcji wynalazek jest autorstwa samych pracowników, i to często stosunkowo niskiego szczebla. Skoro tam to możliwe, to dlaczego u nas tak trudne. Czy może po prostu Polacy są słabiej wyedukowani i mniej przedsiębiorczy?

- To nie tak - zapewnia prezes dużej firmy chemicznej. - Biorąc pod uwagę to, jak chętnie Polacy zakładają własny biznes, o braku przedsiębiorczości nie ma mowy. Po prostu za wynalazki trzeba płacić. Tymczasem u nas z tym bywa różnie.

Jerzy Majchrzak, dyrektor Polskiej Izby Przemysłu Chemicznego, były prezes Zakładów Azotowych Kędzierzyn, mówi: - Niestety, w naszym kraju zgłoszenie wynalazku jest często uznawane za coś podejrzanego. Pamiętam, że w Kędzierzynie mieliśmy z tym problem. Część osób niechętnie odnosiła się do pracowników wykazujących się pomysłowością.
(...)

A badania kosztują


Być może sytuacja w branży chemicznej wyglądałaby nieco inaczej, gdyby nasze zakłady dysponowały większymi budżetami na badania.

Średnio w przemyśle chemicznym na świecie wydaje się na badania i rozwój 2,7 proc. przychodów. - Minimum, które firma powinna zainwestować, to jeden proc. przychodów - uważa Majchrzak. Tymczasem rzeczywistość jest tragiczna. Np. Ciech w 2006 roku na badania i rozwój przeznaczył zaledwie 5,4 mln zł - przy przychodach na poziomie 2,7 mld zł!

Nieco lepiej wygląda sytuacja w Zakładach Azotowych Puławy. - Prowadzone przez spółkę projekty rozwojowe trwają od roku do 3 lat, w związku z tym wydatki ponoszone są na różnych etapach ich realizacji. W ostatnim roku wydatki na działalność rozwojowo-badawczą wyniosły ok. jednego procenta zysku firmy - przyznaje Grzegorz Kulik z biura prasowego Puław. W praktyce oznacza to, że Puławy przeznaczają na badania kilka mln zł rocznie. Ostatni przykład to Zakłady Azotowe Tarnów. Przy ponad 44 mln zł zysków (w 2006 roku) nakłady na badania wyniosły zaledwie 1,4 mln zł.

Tymczasem według norm zachodnich wydatki w przypadku Ciechu powinny sięgnąć 70 mln zł, w przypadku Puław ponad 50 mln zł.

Równie ważne jest także to, jakie efekty dają przeznaczone na badania pieniądze. - W ostatnim roku wprowadziliśmy trzy projekty, związane z nowymi produktami i technologiami. Obecnie w firmie prowadzonych jest ok. 30 projektów rozwojowych. Prace badawczo-rozwojowe prowadzone w ZAP związane są nie tylko z nowymi produktami, ale także z ulepszeniami i zwiększeniem zastosowań już istniejących - mówi Dariusz Tadasiewicz, dyrektor Departamentu Strategii i Rozwoju ZA Puławy.


Dlaczego tak skromnie?


- Praktycznie każdy projekt (np. nowy produkt, innowacyjna technologia) w branży WSCh wymaga znacznego nakładu sił i środków, a także niezbędnego czasu, koniecznego do jego realizacji. Jest to specyfika branży, którą należy uwzględniać przy porównaniu z innymi gałęziami przemysłu i podmiotami gospodarczymi - wyjaśnia Tadasiewicz.

Rzecznik Ciechu Waldemar Grzegorczyk ma jeszcze więcej powodów do smutku. Jak przyznaje, jego firma w ciągu ostatnich lat nie wprowadziła na rynek żadnych istotnych z punktu widzenia Grupy nowych produktów.

- Pewnym usprawiedliwieniem może być to, że Ciech wszedł w obszar nowych technologii chemicznych dopiero po przejęciu Organiki-Sarzyny i Zachemu (jesienią ubiegłego roku - przyp. aut.). Wcześniej naszym głównym produktem była soda kalcynowana, a tu technologia produkcji wywodzi się (na całym świecie) jeszcze z XIX wieku - wyjaśnia Grzegorczyk.


Pieniądze z Unii?


Jeżeli samej firmy nie stać na wystarczające fundusze na badania, wyjściem może być finansowanie z Unii Europejskiej. Kluczowe może być pozyskanie środków z tzw. VII Programu Ramowego. Jego otwarcie nastąpiło w styczniu. Program w zakresie badań obejmie okres do 2013 r., a jego budżet wynosi 53 mld euro.
(...)

Pełny tekst artykułu znajdą Państwo w najnowszym "Raporcie Specjalnym 2007" miesięcznika gospodarczego "Nowy Przemysł"

 

×

DALSZA CZĘŚĆ ARTYKUŁU JEST DOSTĘPNA DLA SUBSKRYBENTÓW STREFY PREMIUM PORTALU WNP.PL

lub poznaj nasze plany abonamentowe i wybierz odpowiedni dla siebie. Nie masz konta? Kliknij i załóż konto!

SŁOWA KLUCZOWE I ALERTY

KOMENTARZE (0)

Do artykułu: Chemia mało innowacyjna

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 44.201.96.43
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

Logowanie

Dla subskrybentów naszych usług (Strefa Premium, newslettery) oraz uczestników konferencji ogranizowanych przez Grupę PTWP

Nie pamiętasz hasła?

Nie masz jeszcze konta? Kliknij i zarejestruj się teraz!