PARTNERZY PORTALU

Podręcznik Smarowniczy LOTOS OIL

  • Ten tekst jest częścią STREFY PREMIUM WNP.PL
  • Autor: LOTOS OIL
  • Dodano: 02-12-2010 00:00

Zgodnie z zapowiedziami rozpoczynamy publikację obszernych fragmentów „Podręcznika Smarowniczego” opracowanego przez ekspertów spółki LOTOS OIL SA. Publikacja, którą oddajemy do Państwa rąk ma dostarczyć bardzo podstawowej wiedzy i pomóc w rozwiązywaniu problemów we własnym zakresie czy też z pomocą naszego specjalisty. Autorami podręcznika są Marek Dębiński, Piotr Niemiec, Rafał Mirek i Sławomir Poszelężny.

Aktualne zadania służb utrzymania ruchu w przemyśle stanowią najogólniej rzecz biorąc wypadkową celów ilościowych, kosztowych i jakościowych. Dla ich osiągnięcia zaprzęgane są najprzeróżniejsze współczesne techniki: wytwórcze, procesowe, diagnostyczne i organizacyjne. Niemniej zawsze u steru tych nowoczesnych narzędzi będzie stał człowiek wraz z jego wiedzą i doświadczeniem. Nagromadzone doświadczenie wyniesione z kontaktów w przemyśle przywiodło nas do konkluzji, że dostępność wiedzy na temat środków smarnych i ich stosowania cechuje pewna nierównowaga. Jeden obszar stanowią dostępne obszerne publikacje poradnikowe a także akademickie a z drugiej wydawnictwa producentów obejmujące niewiele ponad katalog produktowy. Często i wiemy to z praktyki wyjaśnienia domagają się sprawy proste ale ważne, mające w danej sytuacji swoje konsekwencje jak wspomniałem na początku ilościowe, kosztowe i jakościowe. Smarowanie było i będzie i nie miejmy co do tego złudzeń wiedzą nabywaną w którejś tam kolejności w palecie przedmiotów niezbędnych specjaliście od utrzymania ruchu.

1.Tarcie i smarowanie

2. Środki smarowe

3. Oleje podstawowe
3.1. Ropa naftowa
3.2 Przeróbka ropy naftowej
3.3 Produkcja mineralnych olejów podstawowych
3.4 Oleje podstawowe gr I-III
3.5 Oleje podstawowe gr IV (PAO)
3.6 Oleje podstawowe gr V
3.7 Oleje mineralne i syntetyczne

4. Dodatki uszlachetniające do środków smarowych

5. Klasyfikacje olejów przemysłowych
5.1 Klasyfikacja olejów przemysłowych wg ISO
5.2 Klasyfikacja olejów do przemysłowych przekładni zębatych wg ISO
5.3 Klasyfikacja cieczy hydraulicznych wg ISO
5. 4 Klasyfikacja olejów przemysłowych wg DIN

6. Oleje hydrauliczne
6.1 Funkcje olejów hydraulicznych
6.2 Podstawowe parametry olejów hydraulicznych
6.3 Specyfikacje OEM
6.4 Pielęgnacja i odpowiednie warunki pracy

7. Oleje przekładniowe
7.1 Podział przekładni
7.2 Funkcje olejów przekładniowych
7.3 Dobór oleju do przekładni
7.4 Specyfikacje OEM olejów przekładniowych

8. Elementy serwisu olejowego
8.1. Metodologia pracy serwisu olejowego
8.2 Studium przypadku
8.3 Szybka pomoc w awaryjnych sytuacjach
8.4 Zmiany, zmiany. Co nas czeka za kilka lat w olejach przemysłowych i utrzymaniu ruchu.

9. Bibliografia

1. Tarcie i smarowanie

Tarcie jest to zbiór zjawisk występujących w obszarze styku dwóch przemieszczających się względem siebie ciał, w wyniku których powstają opory ruchu.

Tarcie kinetyczne jest to tarcie występujące przy przemieszczaniu względnym dwóch ciał. Ze względu na rodzaj ruchu tarcie kinetyczne dzieli się na tarcie ślizgowe i tarcie toczne.

Tarcie występujące w obszarze styku przemieszczających się względem siebie elementów maszyn nosi nazwę tarcia zewnętrznego.

Tarcie występujące przy przemieszczaniu się względem siebie elementów składowych tego samego ciała (np. poszczególnych cząsteczek oleju smarowego) nosi nazwę tarcia wewnętrznego.

Wg innego podziału rozróżnia się tarcie suche, graniczne i płynne. Tarcie zewnętrzne występujące w skojarzeniu trącym nosi nazwę tarcia suchego. Tarcie suche fizyczne ma miejsce w przypadku styku czystych powierzchni ciał stałych. Tarcie suche techniczne ma miejsce w przypadku styku powierzchni ciał stałych pokrytych warstewka tlenków metali powstałych wskutek oddziaływań metalu powierzchni z powietrzem.

Tarcie wewnętrzne oleju smarowego nosi nazwę tarcia płynnego. Tarcie występujące w przypadku wzajemnego ruchu dwóch powierzchni pokrytych tylko cienkimi warstewkami oleju smarowego (warstewka graniczna, filmem granicznym) nosi nazwę tarcia granicznego.

Praktycznie, podczas eksploatacji maszyn okresowo dochodzi do równoczesnego występowania obok siebie tarcia płynnego i granicznego co określa się jako tarcie mieszane. Występowaniu tarcia mieszanego sprzyjają małe prędkości względne, duże naciski oraz stany nieustalonej pracy węzła tarcia.

W obliczeniach technicznych opory tarcia wyraża się siłą tarcia T:
T= μ * N

gdzie: μ - współczynnik tarcia; N- obciążenie

Smarowanie

Smarowanie polega na wypełnieniu strefy tarcia środkiem smarowym co umożliwia zamianę tarcia suchego na tarcie płynne. Grubość i charakter warstwy smarującej określają rodzaj smarowania.

Smarowanie przy tarciu granicznym: grubość warstwy smarującej jest mała w porównaniu z chropowatością powierzchni. Opory tarcia, przy takim typie smarowania, zależą tylko od rodzaju powierzchni i własności smarnych oleju.

Smarowanie przy tarciu płynnym: grubość warstwy smarującej wielokrotnie przewyższa grubość warstwy granicznej i sumaryczną chropowatość obu powierzchni, następuje całkowite oddzielenie współpracujących powierzchni. Całkowite rozdzielenie współpracujących powierzchni, przy tarciu płynnym, wymaga wytworzenia w szczelinie smarowej ciśnienia równoważącego obciążenia zewnętrzne. W celu wytworzenia takiego ciśnienia musza być spełnione następujące warunki:
- istnieje odpowiednio duża różnica względnych prędkości powierzchni trących w węźle tarcia
- środek smarowy ma odpowiednią lepkość
- istnieją warunki do wytworzenia się klina smarowego
- istnieje obciążenie prostopadłe do powierzchni ślizgowych, mniejsze od nośności hydrodynamicznej środka smarowego

Ze względu na sposób wytworzenia ciśnienie w szczelinie smarowej można podzielić smarowanie przy tarciu płynnym na smarowanie hydrodynamiczne i smarowanie hydrostatyczne.
Smarowanie hydrodynamiczne polega na wytworzeniu ciśnienia w szczelinie smarowej na skutek ruchu względnego trących się powierzchni oraz lepkości środka smarowego, przy czym większe ciśnienie uzyskuje się przy większych lepkościach oleju smarowego i większych prędkościach względnych powierzchni.

Odmiana smarowania hydrodynamicznego jest smarowanie elastohydrodynamiczne w którym rozdzielenie powierzchni trących następuję wskutek wzrostu lepkości środka smarowego oraz odkształceń sprężystych powierzchni co jest spowodowane wysokimi ciśnieniami w węźle tarcia.
Smarowanie hydrostatyczne polega na wytworzeniu ciśnienia w szczelinie smarowej za pomocą pompy umieszczonej na zewnątrz układu.

2. Środki smarowe

Oprócz smarowania innymi zadaniami środków smarowych są m.in. zapobieganie korozji, uszczelnianie i chłodzenie węzłów tarcia.

Wśród środków smarowych najważniejszymi są: ciekłe - oleje smarowe i półpłynne – smary plastyczne.

Aby sprostać wymaganiom producentów maszyn dot. jakości środków smarowych w ich składzie zawartych jest najczęściej kilka rodzajów olejów podstawowych oraz do 30% związków chemicznych zwanych dodatkami uszlachetniającymi. W przypadku smarów, ich półpłynna konsystencja wynika z obecności w ich składzie, dodatkowo, związków chemicznych zwanych zagęszczaczami.

Mieszanina kilku olejów podstawowych nosi nazwę oleju bazowego. Oleje bazowe mogą być oparte na jednym typie olejów podstawowych lub być mieszaniną olejów podstawowych należących do różnych grup, z tego powodu wyróżnia się: mineralne, półsyntetyczne i syntetyczne oleje bazowe.

Dodatki poprawiające jakość oleju bazowego można podzielić na następujące grupy:
- podwyższające lepkość i wskaźnik lepkości - wiskozatory
- obniżające temperaturę płynięcia - depresatory
- inhibitory korozji i rdzewienia
- detergenty i dyspergatory
- emulgatory
- dodatki przeciwpienne
- inhibitory utleniania bazy olejowej
- deaktywatory metali
- dodatki smarne:
- dodatki przeciwzużyciowe (AW) i przeciwzatarciowe (EP)
- modyfikatory tarcia (FM)

Ze względu na przeznaczenie środka smarowego w jego składzie mogą znajdować się tylko niektóre dodatki z w/w listy.

Jako zagęszczacze w smarach plastycznych stosuje się najczęściej mydła (wapniowe, litowe, glinowe, i sodowe). Innymi popularnymi zagęszczaczami są: bentonity, silikony, poliuretany, polietyleny, poliizobutyleny oraz pochodne mocznika. Dobór zagęszczacza zarówno determinuje konsystencje smaru jak również ma duży wpływ na pewne cechy jakościowe smaru takie jak: odporność na działanie wody oraz zakres temperatur pracy.

Z punktu widzenia parametrów fizykochemicznych i własności użytkowych oba typy środków smarowych posiadają charakterystyczne zalety determinujące ich stosowanie.

Najkorzystniejszymi cechami użytkowymi smarów w porównaniu z olejami są:
- ograniczenie zużycia smarowanych elementów ze względu na pozostawanie smarów w węzłach tarcia również w czasie gdy urządzenie nie pracuje, co zapobiega zjawisku suchego startu
- mniejsza podatność na wycieki z nieszczelnych węzłów tarcia
- warstwy smaru będące w kontakcie z uszczelnieniami same działają jako uszczelniacze zabezpieczające przed przedostawaniem się wody i pyłów zarówno do głębszych warstw środka smarowego jak i węzła tarcia.
- istnieje możliwość poprawy jakości smarów poprzez wprowadzanie stałych dodatków uszlachetniających (grafit, dwusiarczek molibdenu) które, zastosowane w olejach osądzają się na filtrach.

Najkorzystniejszymi cechami użytkowymi olejów w porównaniu ze smarami są:
- lepsza zdolność odprowadzania ciepła
- zapewnienie mniejszych strat energii (mniejsze współczynniki tarcia)
- zdolność ciągłego przenoszenia zanieczyszczeń z węzła tarcia do filtrów olejowych
- możliwość znacznie dokładniejszego kontrolowania ubytków oleju smarowego w warunkach eksploatacji
- zapewnienie możliwości znacznie szybszej i mniej skomplikowanej technicznie wymiany
- możliwość łatwiejszego pobrania reprezentatywnej próbki pracującego oleju do analizy

W wyniku rozwoju technologii systemów utrzymania ruchu istnieje obecnie znacznie większe zapotrzebowanie na oleje smarowe niż smary plastyczne. Udział smarów w ogólnej produkcji smrodków smarowych nie przekracza 5%. Stosowanie są praktycznie tylko tam, gdzie niemożliwe jest stosowanie olejów smarowych tj. w:
- łożyskach tocznych i ślizgowych
- nieuszczelnionych przekładniach
- przegubach
- prowadnicach
- linach

 

×

DALSZA CZĘŚĆ ARTYKUŁU JEST DOSTĘPNA DLA SUBSKRYBENTÓW STREFY PREMIUM PORTALU WNP.PL

lub poznaj nasze plany abonamentowe i wybierz odpowiedni dla siebie. Nie masz konta? Kliknij i załóż konto!

KOMENTARZE (0)

Do artykułu: Podręcznik Smarowniczy LOTOS OIL

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 3.229.124.74
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

Logowanie

Dla subskrybentów naszych usług (Strefa Premium, newslettery) oraz uczestników konferencji ogranizowanych przez Grupę PTWP

Nie pamiętasz hasła?

Nie masz jeszcze konta? Kliknij i zarejestruj się teraz!