Materiał wydrukowany z portalu www.wnp.pl. © Polskie Towarzystwo Wspierania Przedsiębiorczości 1997-2019

Zamknięty obieg, otwarte możliwości. Perspektywy rozwoju gospodarki o obiegu zamkniętym w Polsce

Autor:  pt  |  06-12-2018 14:15  |  aktualizacja: 06-12-2018 14:28
Przejście na model gospodarki o obiegu zamkniętym może okazać się jedną z najbardziej korzystnych rewolucji współczesnego świata. Szansa jest ogromna - szacunki pokazują, że Unia Europejska mogłaby sięgnąć po roczne oszczędności rzędu 630 mld USD netto, tj. około 3 proc. PKB - wynika z raportu "Zamknięty obieg - otwarte możliwości" firmy Deloitte, zaprezentowanego podczas konferencji EEC Green w Katowicach.
Jak podsumowano w raporcie, zbudowanie gospodarki o obiegu zamkniętym sprzyja realizacji celów zrównoważonego rozwoju i wpisuje się w globalną politykę klimatyczną.
Fot. Shutterstock.com
  • Firma Deloitte opublikowała raport „Zamknięty obieg - otwarte możliwości”.
  • Odpowiedzią na stojące przed nami wyzwania może stać się gospodarka o obiegu zamkniętym (GOZ).
  • Umożliwia ona wzrost gospodarczy przy jednoczesnym zmniejszeniu i optymalizacji zużycia zasobów.

W ostatnich pięciu dekadach nastąpił skok w rozwoju gospodarek i jakości życia ludzi na świecie. Wraz ze wzrostem populacji i jej zwiększającymi się dochodami, zwiększa się także konsumpcja. Do tej pory trendy te były nierozerwalne z niepożądanymi skutkami dla środowiska. Konsumujemy 1,6 razy więcej zasobów, niż pozwalają na to możliwości regeneracyjne Ziemi.

Co więcej, gdyby cała populacja Ziemi żyła na tym samym poziomie co kraje o wysokich dochodach, to konsumowalibyśmy blisko 4 razy więcej zasobów naturalnych, niż jest dostępnych - wynika z raportu „Zamknięty obieg, otwarte możliwości” opublikowanym przez Deloitte.

Jak podkreślała podczas konferencji EEC Green Irena Pichola, Partner, Leader of Sustainability Consulting w Deloitte, w raporcie połączenie wzrostu gospodarczego ze wzrostem zużycia materiałów jest skutkiem nieefektywnego wykorzystania zasobów - poprzez znaczną zasobochłonność światowej gospodarki, wysoki poziom generowanych odpadów i znikome zamknięcie obiegu materiałów. Przy kontynuacji obecnych trendów społeczno-gospodarczych i braku poprawy w podejściu do gospodarki zasobami obserwowane skutki będą się nasilać.

- Odpowiedzią na stojące przed nami wyzwania może stać się gospodarka o obiegu zamkniętym (GOZ). Gospodarka o obiegu zamkniętym umożliwia wzrost gospodarczy przy jednoczesnym zmniejszeniu i optymalizacji zużycia zasobów, głęboko przekształca schematy łańcuchów produkcji i konsumpcji oraz projektuje na nowo modele biznesowe - czytamy w raporcie.

Jak podkreśla Deloitte, jest to możliwe poprzez ponowne wykorzystywanie materiałów, przedłużanie żywotności produktów oraz wykorzystanie potencjału, który obecnie w dużej części jest marnowany w strumieniu odpadów.
Irena Pichola, Partner, Leader of Sustainability Consulting, Deloitte, zaprezentowała wyniki raportu. Fot. PTWP
Irena Pichola, Partner, Leader of Sustainability Consulting, Deloitte, zaprezentowała wyniki raportu. Fot. PTWP
Jak podkreślono, przejście na model gospodarki o obiegu zamkniętym może okazać się jedną z najbardziej korzystnych rewolucji współczesnego świata. Szansa jest ogromna - szacunki pokazują, że Unia Europejska mogłaby sięgnąć po roczne oszczędności rzędu 630 mld USD netto, tj. około 3 proc. PKB.

Jak podsumowano w raporcie, zbudowanie gospodarki o obiegu zamkniętym sprzyja realizacji celów zrównoważonego rozwoju i wpisuje się w globalną politykę klimatyczną. Przejście na gospodarkę o obiegu zamkniętym może doprowadzić do obniżenia o co najmniej jedną trzecią emisji dwutlenku węgla lub jego równoważnika związanych z konsumpcją w UE230.

Na jakim etapie zmiany jest Polska?

Polska gospodarka jest bardzo mało oszczędna w wykorzystaniu surowców naturalnych i energii - piszą autorzy raportu.

Podkreślają jednak, że w kraju istnieją szerokie możliwości wprowadzenia gospodarki o obiegu zamkniętym. Główne obszary, w których Polska odbiega od tego modelu, to:

  • Zużycie materiałów jest trzecie co do wielkości wśród krajów Wspólnoty, a wydajność materiałowa jest 3,5-krotnie niższa od unijnej średniej, do czego przyczynia się wysoki udział i niska wartość dodana przemysłu w gospodarce.
  • Polska przoduje w Europie pod względem wykorzystania paliw kopalnych, z których pochodzi aż 90 proc. zużywanej energii pierwotnej (w energetyce, ciepłownictwie i transporcie).
  • Polska gospodarka jest prawie dwukrotnie bardziej energochłonna, niż wynosi unijna średnia, a udział energii z odnawialnych źródeł jest niski (11,3 proc. w 2016 roku), co przyczynia się do zajmowania przez Polskę czołowego miejsca w emisji gazów cieplarnianych. Odpowiadamy za 9 proc. emisji tych gazów w Europie.
  • Polska gospodarka generuje dużo odpadów, a w porównaniu z niektórymi krajami Unii niewiele z nich podlega recyklingowi. Aż 45 proc. wszystkich odpadów generuje górnictwo węgla (kamiennego i brunatnego) oraz górnictwo rud metali.

Jak zauważa Deloitte, doświadczenia zagraniczne wskazują wiele sposobów na zmniejszenie wykorzystania zasobów naturalnych. Aby takie rozwiązania można było zastosować w Polsce, konieczna jest kompleksowa diagnoza specyfiki problemu w kraju.

- Można wyróżnić wiele ścieżek umożliwiających zmniejszenie wykorzystania zasobów. Do redukcji ich zużycia przyczyniają się m.in. wykorzystywanie odnawialnych źródeł energii i materiałów, projektowanie produktów z możliwością łatwej naprawy i wielokrotnego przetworzenia surowców do dłuższego wykorzystania, współdzielenie, dematerializacja konsumpcji czy efektywna gospodarka odpadami - czytamy.

Autorzy zauważają także, że przy przechodzeniu na gospodarkę o obiegu zamkniętym bardzo istotne są uwarunkowania lokalne, obejmujące zarówno obecne wykorzystanie surowców w gospodarce, jak i poziom cyrkularności oraz wsparcia dla tego rodzaju gospodarki.

Z tego powodu - zdaniem Deloitte - przygotowanie krajowej strategii wprowadzania zasad gospodarki o obiegu zamkniętym wymaga przeprowadzenia kompleksowej diagnozy lokalnych szans i wyzwań.

Ochrona środowiska


Jak mówiła w Katowicach Irena Pichola, z polskiej perspektywy bardzo ważne jest także, że zbudowanie gospodarki o obiegu zamkniętym będzie korzystne dla środowiska naturalnego, ale także uwolni dodatkowe środki finansowe, które mogą być zaangażowane do dalszego wzrostu innowacyjności w Polsce.

- Pozytywny wpływ gospodarki o obiegu zamkniętym na produktywność i innowacyjność przedsiębiorstw jest potwierdzony w badaniach naukowych – podkreśla Deloitte.

W dłuższym okresie, redukcja zużycia materiałów i energii o 1 proc. we wszystkich sektorach mogłaby wygenerować całkowitą wartość dodaną równą 19,5 mld zł.

Jednocześnie przeprowadzona analiza pokazuje, że redukcja kosztów zużycia materiałów w Polsce może być znacznie większa niż 1 proc. - podkreślono w raporcie. Szczególnie duży potencjał mają tu sektory biogospodarki, budownictwa i transportu.

Z raportu wynika, że firmy w Polsce już teraz wprowadzają rozwiązania gospodarki o obiegu zamkniętym. Poszukują bardziej efektywnych sposobów na gospodarowanie materiałami i dostarczanie wartości biznesowej.

- Wyniki finansowe licznych przedsiębiorstw na świecie udowadniają, że budowanie strategii firmy wokół gospodarki o obiegu zamkniętym nie tylko przynosi korzyści dla środowiska, ale buduje realne i skuteczne modele biznesowe - pisze Deloitte.

Autorzy raportu podkreślają, że gospodarka o obiegu zamkniętym nie powstanie oddolnie, gdyż na przeszkodzie stoją niedoskonałości rynku. Potrzebna jest systemowa interwencja państwa.

- Interwencja ta powinna zostać zaprojektowana w oparciu o nauki behawioralne, które dostarczają narzędzi wpływania na zachowania i decyzje ludzi, na przykład poprzez tzw. społeczny dowód słuszności, tworzenie spersonalizowanej informacji, przekazywanie informacji zwrotnej czy zmianę opcji domyślnej -uważa Deloitte.

Autorzy raportu oceniają, że obecny plan wdrażania gospodarki o obiegu zamkniętym w Polsce jest zbyt fragmentaryczny, obejmując głównie kwestię zagospodarowania odpadów. Powinien obejmować także zmiany w budownictwie, energetyce oraz eliminację barier.

Jak zauważają, także Strategia na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju w ograniczonym stopniu uwzględnia budowę gospodarki o obiegu zamkniętym, przewidując opracowanie odpowiedniej mapy drogowej. Decydenci skupili się na działaniach dotyczących redukcji ilości odpadów oraz szerszego ich zagospodarowania. Pominięto natomiast problematykę wykorzystania materiałów w budownictwie, zużycia paliw kopalnych i eliminacji barier.

Jak podkreśla Deloitte, biorąc pod uwagę międzybranżowy i interdyscyplinarny wymiar gospodarki o obiegu zamkniętym, do jej sukcesu w Polsce potrzeba całościowego podejścia po stronie polityki gospodarczej.

Pełna treść raportu tutaj
Materiał wydrukowany z portalu www.wnp.pl. © Polskie Towarzystwo Wspierania Przedsiębiorczości 1997-2019