Finansowanie partii politycznych: od walizek do państwowych subwencji

Finansowanie partii politycznych: od walizek do państwowych subwencji
Niektórzy eksperci są zdania, że środki, jakie trafiły do dyspozycji partii, są zbyt wysokie. Fot. PTWP (Piotr Waniorek)

Finansowanie partii politycznych po 1989 r. ewoluowało od zasady minimalnej ingerencji w życie partyjne do wysoce uregulowanego systemu opartego na subwencjach budżetowych. Według ekspertów, mimo niedoskonałości, najlepiej zapobiega on oligarchizacji sceny politycznej.

Pierwsze regulacje dotyczące finansowania partii politycznych zapisano w ustawie o partiach politycznych z 1990 r. Przyjęte wówczas przepisy dopuszczały prywatne finansowanie działalności partyjnej w najróżniejszych formach - od składek członkowskich, przez działalność gospodarczą partii czy dochody z jej majątku, po darowizny od osób i firm, zapisy czy spadki. Partie mogły m.in. korzystać ze źródeł anonimowych i niejawnych, organizować zbiórki publiczne, sprzedawać tzw. cegiełki oraz finansować całe kampanie wyborcze z pojedynczych źródeł. W ustawie z 1990 r. nie pojawiały się regulacje dotyczące sprawozdawczości finansowej oraz państwowego nadzoru nad nim.

W praktyce, zdaniem współautora późniejszych, obowiązujących do dziś rozwiązań dot. finansowania partii politycznych Ludwika Dorna oznaczało to funkcjonowanie "w znacznej mierze na zasadzie walizkowej". "Środki pozyskiwane były w sposób korupcyjny i legalizowane jako pochodzące ze zbiórek publicznych czy sprzedaży cegiełek. Wszyscy to robili - jedni bardziej, drudzy mniej. Jak partia okazywała się dla bogatych sponsorów niewygodna, miała program polityczny niezgodny z ich interesami, to po prostu pieniędzy nie było, i już" - ocenił w wypowiedzi dla PAP.

Tezę Dorna potwierdza raport Instytutu Spraw Publicznych z 1999 r., w którym czytamy, iż "analizy dotyczące zbiórek publicznych pokazują, iż ponad 50 proc. środków pozyskanych ze zbiórek są to tzw. cegiełki instytucjonalne - duże pakiety cegiełek kupowane przez osoby prawne bądź fizyczne chcące najczęściej zachować anonimowość".


Wprowadzanie przejrzystości

Jak wskazuje w swoim opracowaniu dot. finansowania partii dr Jarosław Zbieranek z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu i Fundacji Batorego głównym celem uchwalonego w 1990 r. prawa było "zapewnienie wolności tworzenia partii". Wiązało się to z przyjęciem filozofii, zgodnie z którą partie mające poważne aspiracje "powinny same sobie poradzić, a najsłabsze po prostu zejdą ze sceny" - dodaje.

Problem transparentności finansów partyjnych podjęto dopiero w 1997 r. Zasada jawności finansowania partii trafiła wtedy do konstytucji oraz do uchwalonej w tym samym roku nowej ustawy o partiach politycznych. Partie - po raz pierwszy od 1989 r. - uzyskały możliwość ubiegania się o dotacje z budżetu stanowiące zwrot kosztów kampanii wyborczej kandydatów, którzy dostali się do Sejmu i Senatu. W nowych przepisach wprowadzono również restrykcje dotyczące źródeł finansowania oraz procedury umożliwiające ich kontrolowanie. Według wielu ekspertów mechanizmy mające zapewnić przejrzystość pozostały jednak niedoskonałe - partie utrzymały m.in. możliwość pozyskiwania środków z nierejestrowanych źródeł.

Tymczasem, w związku m.in. z rozbudową struktur, profesjonalizacją promocji oraz działań programowych, rosły koszty działalności partyjnej. Jak ocenia Zbieranek kombinacja tych procesów zwiększała "ryzyko korupcjogennych powiązań polityki z wąskimi grupami interesów". Dlatego - jak relacjonuje - już pod koniec lat 90. wśród ekspertów zyskiwała na popularności koncepcja, by oprzeć system finansowania partii na środkach budżetowych i ograniczyć możliwości pozyskiwania środków z innych źródeł. "Takie rozwiązanie miało - obok przecięcia patologicznych powiązań polityki z biznesem - ustabilizować system partyjny", a także "wyrównać szanse w rywalizacji między partiami postkomunistycznymi, które miały dostęp do zaplecza finansowo-organizacyjnego otrzymanego w spadku po poprzednim systemie, a nowymi formacjami, które były budowane od podstaw w wolnej Polsce" - dodał.

 

Biura do wynajęcia. Zobacz oferty na PropertyStock.pl

×

KOMENTARZE (0)

Do artykułu: Finansowanie partii politycznych: od walizek do państwowych subwencji

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 3.239.58.199
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum
WNP - Portal gospodarczy

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do odwołania zgody oraz prawo sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego przed jej wycofaniem.

W dowolnym czasie możesz określić warunki przechowywania i dostępu do plików cookies w ustawieniach przeglądarki internetowej.

Jeśli zgadzasz się na wykorzystanie technologii plików cookies wystarczy kliknąć poniższy przycisk „Przejdź do serwisu”.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Logowanie

Dla subskrybentów naszych usług (Strefa Premium, newslettery) oraz uczestników konferencji ogranizowanych przez Grupę PTWP

Nie pamiętasz hasła?

Nie masz jeszcze konta? Kliknij i zarejestruj się teraz!