PARTNERZY PORTALU

Przepis dot. rekompensat dla zabużan - niekonstytucyjny

Sprzeczny z konstytucją jest przepis pozbawiający prawa do rekompensaty za mienie pozostawione na Kresach jego właściciela, który nie mieszkał na tych ziemiach 1 września 1939 r. - orzekł we wtorek Trybunał Konstytucyjny.

Trybunał rozważył tę kwestię wskutek skargi konstytucyjnej Anny M., spadkobierczyni współwłaściciela kamienicy pozostawionej we Lwowie. Zakwestionowała ona w skardze art. 2 pkt 1 ustawy z 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Wprowadza on, jako jeden z warunków prawa do rekompensaty, zamieszkiwanie właściciela takiej nieruchomości 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Spadkobierczyni odmówiono takiej rekompensaty, ponieważ jej ojciec 1 września 1939 r. nie mieszkał na Kresach, ale w jednej z miejscowości w centralnej Polsce. Wcześniej został bowiem zmobilizowany i służył w Wojsku Polskim. Wojewoda, do którego Anna M. wystąpiła o potwierdzenie prawa do rekompensaty, odmawiając uwzględnienia jej wniosku powołał się na zaświadczenie z archiwum państwowego o miejscu zamieszkania jej ojca. Decyzję wojewody podtrzymał minister Skarbu Państwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz Naczelny Sąd Administracyjny uznały skargi spadkobierczyni za bezzasadne.

W skardze konstytucyjnej Anna M. wskazała, że ustawodawca, wprowadzając warunek zamieszkiwania, nie zdefiniował tego pojęcia. Można je więc różnie rozumieć. Ustawa o rekompensatach dla zabużan nie wyjaśnia, czy pojęcie to należy rozumieć zgodnie z art. 25 kodeksu cywilnego, czy też konieczne jest wykazanie zameldowania. Nie precyzuje też, czy "zamieszkanie" to tzw. pobyt stały, czy każdy pobyt, nawet jednodniowy - tylko 1 września 1939 r.

Anna M. twierdziła m.in., że warunek zamieszkiwania na byłym terytorium RP jest sprzeczny z art. 64 ust. 2 konstytucji. Przepis ten gwarantuje równą dla wszystkich ochronę własności i innych praw majątkowych oraz prawa dziedziczenia. Ponadto - zdaniem Anny M. - ograniczenie prawa do rekompensaty jest niezgodne z art. 31 ust. 3 konstytucji, który wskazuje, że ograniczenia konstytucyjnych wolności mogą być ustanawiane w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej albo wolności i praw innych osób.

We wtorkowym wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 2 pkt 1 ustawy z 2005 r. w zakresie, w jakim wprowadza warunek zamieszkiwania 1 września 1939 r. na byłym terytorium RP, jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 konstytucji. Trybunał nie rozważał zgodności art. 2 pkt 1 z innymi przepisami ustawy zasadniczej wskazanymi w skardze konstytucyjnej. Uznał, że jest to zbędne lub niedopuszczalne.

Sędzia Wojciech Hermeliński stwierdził, że ustawodawca ma znaczną swobodę w ustalaniu warunków takich świadczeń jak prawo do rekompensaty. Nie oznacza to jednak, że może w sposób arbitralny i oderwany od ich celu wprowadzać dowolne ograniczenia. Za takie uznał Trybunał ustalenie bezwzględnego warunku zamieszkiwania na Kresach w określonym dniu i w tak odległym czasie. Sędzia zwrócił uwagę, że ówczesne przepisy dopuszczały możliwość posiadania więcej niż jednego miejsca zamieszkania. Wytknął, że wprowadzając to ograniczenie ustawodawca nie uwzględnił, że chodzi tu o grupę osób, które mogą mieć trudności w dochodzeniu rekompensat.

TK odroczył utratę mocy obowiązującej art. 2 pkt 1 na 18 miesięcy od ogłoszenia wyroku. Kierował się tym, by ze względu "na duży stopień skomplikowania analizowanej materii" dać ustawodawcy czas na dostosowanie go do przepisów konstytucji. Uwzględnił też skutki finansowe dla Skarbu Państwa, jakie wiązałyby się z szybkim uchyleniem tego przepisu.

Zdanie odrębne zgłosił sędzia Zbigniew Cieślak. Jego zdaniem zaskarżony przepis jest zgodny z konstytucją.
×

SŁOWA KLUCZOWE I ALERTY

KOMENTARZE (0)

Do artykułu: Przepis dot. rekompensat dla zabużan - niekonstytucyjny

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 35.170.78.142
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum
WNP - Portal gospodarczy

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Logowanie

Dla subskrybentów naszych usług (Strefa Premium, newslettery) oraz uczestników konferencji ogranizowanych przez Grupę PTWP

Nie pamiętasz hasła?

Nie masz jeszcze konta? Kliknij i zarejestruj się teraz!