PARTNERZY PORTALU

Opłaty za korzystanie z infrastruktury kolejowej: istota i wpływ na rolę transportu kolejowego w Polsce, Francji i Wielkiej Brytanii

  • Rynek Kolejowy
    Autor: Rynek kolejowy (Patryk Bednarz)
  • Dodano: 05-06-2013 09:03

Polska, Francja i Wielka Brytania to jedne z największych gospodarek w Unii Europejskiej. Każdy z tych krajów prowadzi odmienną politykę kolejową, mniej lub bardziej protekcyjną. Wydaje się, że bardzo ważnym aspektem tej polityki, stanowiącym poważną barierę wejścia na rynek kolejowy, są opłaty za korzystanie z infrastruktury kolejowej. Choć wielokrotnie już podnoszono ten temat, warto jeszcze raz zastanowić się nad ich istotą i wpływem na intensyfikację konkurencji oraz udział kolei w "modal splicie", szczególnie w wymienionych państwach.

Istota i cel opłat dostępowych

Opłaty za korzystanie z infrastruktury kolejowej (‘opłaty’) mają służyć następującym celom: optymalizacji użytkowania infrastruktury w ramach określonych przez państwa członkowskie, efektywniejszemu dostarczaniu infrastruktury, zwiększaniu jej jakości, promowaniu konkurencji na rynkach powiązanym, czyli wśród przewoźników kolejowych oraz odciążeniu sektora kolejowego. W niektórych krajach jako dodatkowy cel wyznacza się także tzw. "minimalny próg odzysku", który wskazuje procentowo, jaką część kosztów zarządcy powinny pokrywać opłaty.

Oczywiście, żaden system nie jest w stanie zadowolić wszystkich powyższych celów jednocześnie. Niższe stawki mogą służyć promocji konkurencji, podczas gdy wyższe mogłyby pozwalać prężniej modernizować infrastrukturę. Bardzo dużo zależy od polityki państwa i wysokości subwencji państwowych na utrzymanie i podnoszenie standardu sieci kolejowej. Teoretycznie, jeśli zarządca ma do dyspozycji znaczne środki publiczne, może sobie pozwolić na ustalenie niższych stawek jedynie uzupełniających koszty, a nie posiadając takich środków będzie działał tak, aby wyższe stawki pozwalały zapewniać odpowiednią efektywność użytkowania sieci kolejowej i jednocześnie promowały konkurencję, bowiem im więcej podmiotów na rynku, tym więcej klientów zarządcy. W praktyce jednak sposób kalkulacji stawek określany jest przez akty normatywne, a stawki są zatwierdzane przez organy regulacyjne, a więc swobodę zarządcy zdecydowanie się ogranicza.

Zasady kalkulacji stawek w prawie unijnym

Istnieją różne systemy kalkulacji stawek w poszczególnych krajach UE. Przede wszystkim warto zwrócić uwagę na zasady kalkulacji wskazane przez dyrektywę unijną 2001/14, która w art. 7 ust.3 wskazuje, że stawki muszą odzwierciedlać koszt, "który jest bezpośrednio ponoszony jako rezultat wykonania przewozów pociągów" (zasada kosztów bezpośrednich). Następnie dyrektywa wymienia listę dodatkowych elementów, które mogą zostać wzięte pod uwagę przy powyższej kalkulacji, np. koszty środowiskowe i kongestii. Prof. Chris Nash z Uniwesytetu w Leeds zwraca uwagę, iż należy interpretować wskazany koszt bezpośredni jako krótkoterminowy krańcowy koszt społeczny (short-run marginal social cost), czyli w zasadzie koszt zmienny (ponieważ tylko koszt zmienny może być krańcowym) poniesiony przez zarządcę w związku z przejazdem danego składu w danym miejscu oraz/lub w czasie zmodyfikowany o pewne walory natury społecznej, tj. np. nadmierny hałas itd.1 I tu zasadniczo pojawia się problem, ponieważ jak wskazuje dr Mirosław Antonowicz, np. koszty stałe PKP PLK reprezentują nie mniej niż 80% kosztów całkowitych przy założeniu produkcji jednoasortymentowej2. Zakładając, że nie można obciążyć przewoźników kosztami stałymi zarządcy, to należy polegać na drugim źródle dochodów, czyli budżecie państwa lub budżecie samorządu. Gdy dotacje są niskie, zarządca może albo podwyższać opłaty na tyle, na ile pozwalają przepisy prawne, blokując rozwój konkurencji na rynku przewozów, a tym samym pozbawiając siebie samego źródeł dochodu, albo szukać ich w sektorze prywatnym, np. poprzez zaciągnięcie kredytu.
×

KOMENTARZE (0)

Do artykułu: Opłaty za korzystanie z infrastruktury kolejowej: istota i wpływ na rolę transportu kolejowego w Polsce, Francji i Wielkiej Brytanii

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 3.232.96.22
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum
WNP - Portal gospodarczy

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Logowanie

Dla subskrybentów naszych usług (Strefa Premium, newslettery) oraz uczestników konferencji ogranizowanych przez Grupę PTWP

Nie pamiętasz hasła?

Nie masz jeszcze konta? Kliknij i zarejestruj się teraz!