PARTNERZY PORTALU

Opole: Order Orła Białego dla Alfonsa Zgrzebnioka, dowódcy powstań śląskich (sylwetka)

Opole: Order Orła Białego dla Alfonsa Zgrzebnioka, dowódcy powstań śląskich (sylwetka)
(fot. domena publiczna)

Prezydent Andrzej Duda przyznał urodzonemu w Dziergowicach pod Koźlem dowódcy I i II powstania śląskiego Alfonsowi Zgrzebniokowi Order Orła Białego. Prezydent poinformował o tym w niedzielę, w 100. rocznicę wybuchu III powstania.

Alfons Alfred Zgrzebniok przyszedł na świat 16 sierpnia 1891 roku w Dziergowicach pod Koźlem (Opolskie). Rodzice: Juliusz Zgrzebniok i Eleonora z domu Rakoczy, postarali się o dobre wykształcenie syna, który po ukończeniu gimnazjum w 1914 roku został studentem Uniwersytetu Wrocławskiego. Tam nawiązał kontakty z referatem wojskowym Związku Młodzieży Polskiej "Zet".

Pierwszą wojnę światową zakończył w stopniu porucznika armii niemieckiej. Trzykrotnie ranny na froncie zachodnim, po powrocie w 1918 roku do rodzinnych Dziergowic, rozpoczął współpracę z Polską Organizacją Wojskową Górnego Śląska. Już w 1919 roku dał się poznać jako sprawny organizator, tworząc struktury POW w powiatach kozielskim i raciborskim. Swoich ludzi wyposażał w broń wykradzioną z niemieckich magazynów i kupioną od zdemoralizowanych żołnierzy niemieckich.

Podczas spotkania w Poznaniu z Naczelną Radą Ludową, do którego doszło w kwietniu 1919 roku, Zgrzebniok przedstawił stan przygotowań do powstania i sytuację społeczno-polityczną na Górnym Śląsku. Decyzją NRL został mianowany głównym komendantem POW Górnego Śląska. Po wybuchu I powstania, przyjechał na Śląsk z Warszawy, by przejąć dowództwo. Jak przypomina portal dzieje.pl, wiedząc, że powstańcy nie mogą liczyć na wsparcie ze strony państwa polskiego, wydał rozkaz zaprzestania walk w obawie przed masakrą oddziałów powstańczych. Po upadku powstania zajmował się organizacją pomocy dla powstańców i ich rodzin.

POW Górnego Śląska rozpoczęła przygotowania do kolejnego powstania. Rozkazem gen. Józefa Hallera z 19 września 1919 r. powołano Milicję Górnośląską. Zgrzebniok od samego początku uczestniczył w organizowaniu jej oddziałów. Gdy nocą z 27 na 28 maja 1920 roku bojówki niemieckie zaatakowały siedzibę Polskiego Komisariatu Plebiscytowego w Bytomiu, Zgrzebniok na czele peowiaków bronił budynku do przybycia żołnierzy francuskich, którzy rozpędzili napastników.

Po kolejnych aktach przemocy wobec działaczy polskich, nastroje wśród peowiaków na Górnym Śląsku zaostrzały się. W nocy z 17 na 18 sierpnia 1920 roku doszło do pierwszych starć zbrojnych. Początkowo Wojciech Korfanty był przeciwny wybuchowi II powstania, obawiając się przerodzenia konfliktu w bratobójczą walkę Ślązaków. Jednak 19 sierpnia wydał zgodę na wydanie broni, choć zdawał sobie sprawę z tego, że Polska prowadząca wojnę z bolszewikami, nie będzie mogła wesprzeć powstańców. Walki zakończyły się pod koniec sierpnia połowicznym sukcesem - rozwiązano sprzyjającą stronie niemieckiej policję Sipo. Na jej miejsce powołano Policję Plebiscytową składającą się po połowie z Niemców i Polaków.

Korfanty uważał Zgrzebnioka za człowieka Józefa Piłsudskiego i z tego powodu nie miał do niego zaufania. W III powstaniu śląskim, które wybuchło w nocy z 2 na 3 maja 1921 r., Zgrzebniokowi powierzano już drugorzędne funkcje. W początku drugiej połowy maja został doradcą w sztabie 1 Dywizji Wojsk Powstańczych. We wrześniu 1922 r. został odznaczony przez Piłsudskiego Krzyżem Virtuti Militari.

Po zakończeniu ostatniego z powstań śląskich, do 1927 roku Zgrzebniok mieszkał na Śląsku, gdzie pracował jako nauczyciel wychowania fizycznego i uczestniczył w tworzeniu Związku Powstańców Śląskich. Następnie został kapitanem Wojska Polskiego i kierował referatem w Wydziale Wojskowym Komisariatu Generalnego RP w Wolnym Mieście Gdańsk. Ze względu na niebezpieczeństwo zamachu, jakie mu groziło ze strony Niemców, został odwołany do Sztabu Głównego w Warszawie, gdzie pełnił służbę do 1932 roku.

Po odejściu z wojska pracował jako urzędnik w Urzędzie Wojewódzkim w Toruniu, a od 1934 roku pełnił funkcję wicewojewody białostockiego. Zmarł niespodziewanie na serce 31 stycznia 1937 r. Pochowano go w Rybniku, w Kwaterze Dowódców Powstań Śląskich. Jego prywatne archiwum nie zachowało się, zniszczone przez najbliższych, którzy bali się, że wpadnie w ręce gestapo.

×

KOMENTARZE (0)

Do artykułu: Opole: Order Orła Białego dla Alfonsa Zgrzebnioka, dowódcy powstań śląskich (sylwetka)

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 3.238.96.184
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum
WNP - Portal gospodarczy

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do odwołania zgody oraz prawo sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego przed jej wycofaniem.

W dowolnym czasie możesz określić warunki przechowywania i dostępu do plików cookies w ustawieniach przeglądarki internetowej.

Jeśli zgadzasz się na wykorzystanie technologii plików cookies wystarczy kliknąć poniższy przycisk „Przejdź do serwisu”.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Logowanie

Dla subskrybentów naszych usług (Strefa Premium, newslettery) oraz uczestników konferencji ogranizowanych przez Grupę PTWP

Nie pamiętasz hasła?

Nie masz jeszcze konta? Kliknij i zarejestruj się teraz!