PARTNERZY PORTALU

Kot Jeleński – artysta bez dzieła

"Więcej we mnie próżności niż ambicji" – mówił o sobie Konstanty Kot Jeleński, intelektualista, krytyk literacki, człowiek wielkiego literackiego talentu, który nie napisał żadnej książki. Kot był przyjacielem artystów i artystą życia - pisze Anna Arno w opublikowanej właśnie biografii Jeleńskiego.

"Artysta bez damoklesowego miecza ambicji" - mówił o Kocie Wojciech Karpiński, martwiąc się, że przyjaciel zakopuje swoje liczne talenty, przede wszystkim literacki, ewidentny dla czytelników esejów Kota. Jeleńskiego nie męczyła jednak gorączka twórczej produkcji, strach przed brakiem inspiracji ani konieczność regularnych publikacji i nie był z tego powodu nieszczęśliwy. Planował kilka książek, ale żadnej ostatecznie nie dokończył. Był natomiast opiekunem cudzych dzieł - zwłaszcza Witolda Gombrowicza. W zebranych przez Annę Arno wspomnieniach o Jeleńskim wszyscy nazywają go "pięknym mężczyzną", mówią o jego niezwykłym uroku, wdzięku, lekkości w rozmowie.

"Byłem może (w przypadkowym porządku): liberałem, synem, humanistą, czytelnikiem, sumiennym urzędnikiem, Polakiem, przyjacielem, kochankiem, pederastą itd." - tak sam Jeleński opisywał samego siebie w liście do Józefa Czapskiego. Renata Gorczyńska wspomina Kota w oksymoronach: "był on uważny i roztrzepany, troskliwy i arogancki, bezbożny i nabożny. Był liberałem i reakcjonistą, kombatantem i pacyfistą, szydercą i kolanopokłonnym. I to nie raz jednym, a raz drugim, lecz tym wszystkim jednocześnie".

Kot Jeleński, urodzony w Warszawie w 1922 r., pokoleniowo należał do pokolenia Kolumbów, w liceum Batorego był kolegą z klasy Krzysztofa Kamila Baczyńskiego. Batory był jednak jedna z wielu szkół, do których uczęszczał Jeleński, który już wiedeńskim przedszkolu bawił się z dziećmi najbardziej elitarnych rodów europejskiej arystokracji. Zmieniał szkoły, jeżdżąc po Europie za rodzicami na kolejnych placówkach dyplomatycznych.

Miał 14 lat, gdy dowiedział się, że jego biologicznym ojcem jest włoski arystokrata i polityk Carlo Sforza, nie zmieniło to jednak jego miłości do męża matki. Starszy Jeleński był uroczym człowiekiem złamanym przez alkoholizm. Kot bardzo wcześnie wszedł w role opiekuna rodziców i od 18. roku życia dbał o ich finansowe zabezpieczenie. Przejęcie odpowiedzialności za rodziców zbiegło się z wyjazdem całej rodziny z okupowanej Polski.

Jeleński zaciągnął się do wojska. Walczył z Niemcami w obronie Francji w 1940 roku, po klęsce znalazł się w Wielkiej Brytanii, gdzie służbę w wojsku polskim łączył ze studiami na uniwersytetach Saint-Andrews i Oxford. Do Francji wrócił w czerwcu 1944 roku jako żołnierz polskiej Pierwszej Dywizji Pancernej gen. Maczka, której szlak bojowy wiódł od Normandii do Belgii i Holandii. Został odznaczony licznymi orderami wojskowymi.

W 1950 r. Józef Czapski zwerbował go do "Kultury" i wynegocjował z Amerykanami, aby zatrudnili Jeleńskiego w Kongresie Wolności Kultury jako reprezentanta Maisons-Laffitte. Jeleński pełnił tam funkcję kierownika sekcji wschodnio-europejskiej, pracował też w redakcji miesięcznika "Preuves". Z upływem lat coraz bardziej oddalał się od linii "Kultury", zbliżał się do antytotalitarnej lewicy, był też zafascynowany Majem '68 i młodzieżową kontestacją.

"Był nazbyt kosmopolityczny. (…) Nie był emigrantem, a myśmy byli emigrantami" - opowiadał Giedroyc w "Autobiografii na cztery ręce". Oficjalnie Jeleński utrzymywał, że status uchodźcy zachował z rozmysłem. Anna Arno pisze jednak, że nie był to romantyczny wybór, a Kot starał się bezskutecznie o paszporty brytyjski, włoski, a w końcu francuski. Kosmopolak - tak nazywali go przyjaciele, którym imponowała wielojęzyczność Jeleńskiego i jego ustosunkowanych znajomych. On sam twierdził, że literacko odnajduje się tylko w polszczyźnie.

×

KOMENTARZE (0)

Do artykułu: Kot Jeleński – artysta bez dzieła

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 34.229.119.29
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum
WNP - Portal gospodarczy

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Logowanie

Dla subskrybentów naszych usług (Strefa Premium, newslettery) oraz uczestników konferencji ogranizowanych przez Grupę PTWP

Nie pamiętasz hasła?

Nie masz jeszcze konta? Kliknij i zarejestruj się teraz!