REKLAMA

Partie populistyczne w Europie mają najsilniejsze poparcie od 1980 r.

  • Autor: Piotr Stefaniak
  • 20 lutego 2019 12:59
Partie populistyczne w Europie mają najsilniejsze poparcie od 1980 r. W ostatnich wyborów parlamentarnych w 33 krajach Europy na partie populistyczne głosowało 27 proc. wyborców (Fot. Shutterstock)

Średnie poparcie dla partii zaklasyfikowanych jako populistyczne (przeciwieństwo liberalnej demokracji) w 33 europejskich krajach wyniosło nieco ponad 22 proc. Oznacza to też, że w ostatnich wyborów parlamentarnych do najważniejszej z krajowych izb głosowało na nie ponad 71 mln wyborców, czyli 27 proc. To najsilniejsze poparcie dla tych partii od 1980 r.

  • Według stanu na koniec 2018 r. na Węgrzech, w Grecji i we Włoszech poparcie dla ugrupowań populistycznych przekraczało, na podstawie wyniku z ostatnich wyborów, 50 proc. Czwarte miejsce w Europie zajmowała Polska.
  • W wielu krajach (22 na 33 analizowane) partie populistyczne są partiami opozycyjnymi, a tradycyjne partie polityczne odmawiają z nimi współpracy, jednakże już w 11 krajach partie populistyczne rządzą lub współrządzą.
  • Partie populistyczne znaleźć dziś można w różnych grupach Parlamentu Europejskiego.

Taki jest ogólny wniosek z najnowszej analizy szwedzkiego think-tanku Timbrom który zaprezentował kolejną edycję indeksu autorytarnego populizmu (Authoritarian Populism Index). Ujęto w nich dane dla członków UE oraz pięciu innych krajów kontynentu.

Na koniec 2018 r. w trzech krajach poparcie dla ugrupowań populistycznych przekraczało, na podstawie wyniku z ostatnich wyborów, 50 proc. i były to: Węgry, Grecja oraz Włochy. Czwarte miejsce pod względem poparcia dla populistów zajęła w rankingu Polska (wynik wyborczy PiS i Kukiz’15).

Najniższe poparcie dla partii populistycznych w 2018 r. utrzymywało się na Malcie (1 proc.), w Wielkiej Brytanii (2 proc.) i w Irlandii (4 proc.).

Trzy partie uwzględnione w indeksie, które w ostatnich wyborach osiągnęły najwyższe poparcie (35-48 proc.), to Fidesz (Węgry), Prawo i Sprawiedliwość (Polska), Syriza (Grecja) i Movimiento 5 Estrellas (Włochy).

Autorzy przypominają, że programy partii populistycznych charakteryzują się m.in. kreowaniem konfliktów („ludzie” kontra „elity”), silnym nacjonalizmem, dążeniem do usuwania instytucjonalnych ograniczeń władzy, antykapitalizmem

Wśród najsilniejszych 55 partii uwzględnianych w indeksie ponad połowa została założona przed 2000 r., a więc działa na scenie politycznej już prawie dwadzieścia lat.

Timbro posługuje się kategorią „autorytarnego populizmu”, aby odróżnić partie, w programach których pojawiają się czasami jakieś populistyczne postulaty, od partii, które w ramach populistycznego programu wyrażają sprzeciw wobec modelu liberalnej demokracji, m.in.: brak akceptacji dla podziału władzy i ograniczeń władzy, wrogość względem istniejących w demokracji procedur, nakręcanie konfliktu pomiędzy homogeniczną społecznością a elitami. Inne cechy, których poszukiwali eksperci Timbro to silny nacjonalizm czy postawy antykapitalistyczne.

W wielu krajach partie populistyczne są partiami opozycyjnymi, a tradycyjne partie polityczne odmawiają z nimi współpracy. Jednakże już w 11 krajach partie populistyczne rządzą lub współrządzą. Są to: Węgry, Polska, Grecja, Norwegia, Finlandia, Łotwa, Bułgaria, Słowacja, Szwajcaria, Austria i Włochy.

Timbro zwraca uwagę, że w przeszłości silniejsi byli populiści uznawani za lewicowych. W 1980 r. poparcie dla tego typu partii sięgało 10 proc. i systematycznie malało, aż do wybuchu ostatniego globalnego kryzysu (2008 r.). Od tego czasu rośnie poparcie dla lewicowych populistów, których cechuje m.in. wrogość względem kapitalizmu, łączona często z innymi aspektami autorytarnego populizmu.

Najsilniejsze poparcie dla tego typu ugrupowań politycznych zaobserwowano na południu Europy, w takich krajach jak Grecja, Włochy, Cypr, Hiszpania, Portugalia, a także we Francji.

Autorzy przypominają, że w maju 2019 roku w krajach UE odbędą się wybory do Parlamentu Europejskiego. Przedstawiciele partii, które dostaną się do parlamenty, nie grupują się według kategorii narodowych, ale dołączają do grup politycznych.

Poza tradycyjnymi grupami socjaldemokratów, chadeków, liberałów i zielonych pojawiały się w PE od początku jego istnienia grupy, który jednoczyły ugrupowania populistyczne.

Eksperci Timbro zwracają uwagę, że współpraca po stronie populistycznej lewicy była do tej pory o wiele bardziej trwała niż wśród populistycznej prawicy.

Partie populistyczne o charakterze prawicowym znaleźć dziś można przede wszystkim w grupach Europa Narodów i Wolności (ENF) i Europa Wolności i Demokracji Bezpośredniej (EFDD). Silna reprezentacja partii uwzględnionych w indeksie populizmu znajduje się też w grupie Europejskich Konserwatystów i Reformatorów (ECR), gdzie współpracują one z tradycyjnym partiami konserwatywnymi. Kilka partii populistycznych jest obecnych w Europejskiej Partii Ludowej (EPP), a największe kontrowersje wzbudza obecność w tej grupie węgierskiego Fidesz.

Janusz Piechociński, były minister gospodarki, o przemyśle i populizmie

W podsumowaniu autorzy indeksu z jednej strony zwracają uwagę na to, że nie należy w walce z populizmem przesadzać i dążyć do eliminacji ze świata polityki wszystkiego co populistyczne. Nie jest to podejście ani praktyczne, ani realistyczne. Wiele partii, które przez Timbro nie zostały zakwalifikowane jako partie populistyczne, ma wśród swoich postulatów różne populistyczne propozycje, których nie da się z polityki wyeliminować.

Z drugiej strony Timbro pokazuje, że postulaty partii typowo populistycznych stanowią zagrożenie dla systemu, który możemy nazwać konstytucyjną czy liberalną demokracją, opartą o zasady państwa prawa, ochroną praw jednostek i kapitalistyczny model gospodarki, w której bez problemu funkcjonują niezależne media czy mechanizmy obrony mniejszości przed opresyjnymi działaniami większości.

Plany Biedronia to mrzonki. Likwidacja kopalń? "Łatwo powiedzieć coś pod publiczkę"

Podobał się artykuł? Podziel się!

Skomentuj (2 komentarzy)

  • Populizm XD 2019-02-20 15:13:05
    Bardzo mnie ciekawi, jak ci eksperci tłumaczą sobie pozycję CDU, która chcąc przypodobać się lewicowemu elektoratowi zaczęła przyjmować imigrantów (czysty populizm) z hasłem "Wir schaffen das", tak samo ogłosiła walkę z węglem, jednocześnie mając największe elektrownie węglowe w Europie. Wszystko wskazuje, że w obu tych przypadkach CDU ogłosi "Wir schaffen das nicht", a "eksperci" mimo faktu, że te hasła były populistyczne ogłoszą CDU partią ekspercką. Po drugiej stronie mamy PiS, który z lepszym lub gorszym skutkiem wprowadza swój program, dokładnie jak zapowiedzieli, a to przez "ekspertów" nazywane jest populizmem. Śmiechu warte.
  • Zeghar 2019-02-20 15:11:06
    Stop mowie nienawiści i stygmatyzacji.



REKLAMA

Znajdź swojego posła i senatora

LUB
Polityka rozbudza emocje, jakich dawno nie było? Oceniaj i komentuj działania i wypowiedzi posłów i senatorów z podziałem na okręgi i komitety. Twój głos zawsze się liczy!
REKLAMA

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.