Polskie Państwo Podziemne – kontynuacja niepodległościowej tradycji

82 lata temu, 27 września 1939 r., powstała Służba Zwycięstwu Polski – zaczątek Polskiego Państwa Podziemnego. Była to druga w ciągu niespełna osiemdziesięciu lat próba powołania tajnych struktur państwa walczącego o niepodległość. Twórcy PPP byli świadomi, że są kontynuatorami Tajemnego Państwa Polskiego z lat 1863–1864.

U podstaw istnienia struktur wojskowych i cywilnych Polskiego Państwa Podziemnego leży rozkaz wydany przez internowanego w Rumunii marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego. Dokument ten upoważniał kierującego obroną Warszawy gen. Juliusza Rómmla do podejmowania dalszych decyzji co do kontynuowania walki. Rozkaz, postawa korpusu oficerskiego wciąż przebywającego w kraju oraz tworzenie się polskich oddziałów we Francji faktycznie wykluczały możliwość kapitulacji. W sytuacji wyczerpujących się możliwości kontynuowania jawnej walki koniecznością stało się powołanie podziemnych struktur kontynuujących misję państwa na całym jego obszarze.

"Dane mi przez Naczelnego Wodza w porozumieniu z rządem pełnomocnictwo dowodzenia w wojnie z najazdem na obszarze całego Państwa przekazuję gen. bryg. Michałowi Tadeuszowi Tokarzewskiemu-Karaszewiczowi z zadaniem prowadzenia dalszej walki o utrzymanie niepodległości i całości granic" - stwierdzał w rozkazie z 26 września 1939 r. gen. Juliusz Rómmel. Kilka godzin później, w nocy z 26 na 27 września, gen. Tokarzewski-Karaszewicz zaprzysiągł pierwszych oficerów mających tworzyć dowództwo Służby Zwycięstwu Polsce.

Michał Tokarzewski-Karaszewicz był weteranem Legionów Polskich oraz Polskiej Organizacji Wojskowej. W latach 1916-1918 formował struktury POW, których celem miało być uwolnienie wschodnich ziem polskich znajdujących się najpierw we władaniu carskiej Rosji, a następnie Niemiec. Do pełnienia tej misji przygotowywał się w szeregach Związku Walki Czynnej, który od 1908 r. pod dowództwem Kazimierza Sosnkowskiego i ideową kontrolą Józefa Piłsudskiego przygotowywał kadry oficerskie do przyszłej wojny o niepodległość. Struktura ZWC była podzielona na drobne oddziały zarządzane przez "okręgi" i "dzielnice". Ostatecznym założeniem miało być wywołanie powstania w Królestwie Polskim.

Twórcy Związku Walki Czynnej zdawali sobie sprawę, że są pierwszą od upadku Powstania Styczniowego strukturą konspiracyjną nastawioną na walkę zbrojną. Piłsudski i jego otoczenie byli zafascynowani funkcjonującym pół wieku wcześniej Tajemnym Państwem Polskim. Dążyli do zrekonstruowania schematów struktur podziemnych i niepopełnienia błędów swoich poprzedników, które doprowadziły m.in. do aresztowania dyktatora zrywu Romualda Traugutta. Co równie istotne, twórcy ZWC, podobnie jak twórcy Tajemnego Państwa Polskiego, utożsamiali swój program walki zbrojnej z ideami głębokich zmian społecznych. Program otoczenia Piłsudskiego zakładał dokonanie "społecznej reformy, która by ogółowi obywateli wyzwolonego kraju zagwarantowała prawo do pracy i chleba, a zamieniając ziemię na własność narodową, zwróciła ją dawnemu jej właścicielowi - milionom pracującego ludu". Tym samym Piłsudski ostatecznie odcinał się od charakterystycznego dla idei socjalistycznych dążenia do zmian rewolucyjnych. Świadectwem tego było też stopniowe słabnięcie związków z PPS-Frakcją Rewolucyjną. U progu I wojny światowej komórki ZWC działały we wszystkich trzech zaborach oraz niektórych skupiskach polskiej emigracji.

Również Tajemne Państwo Polskie już w momencie wybuchu Powstania Styczniowego zdefiniowało cele prowadzonej walki. "W pierwszym zaraz dniu jawnego wystąpienia, w pierwszej chwili rozpoczęcia świętej walki, K. C. N. [Komitet Centralny Narodowy przekształcony w Tymczasowy Rząd Narodowy - przyp. red.] ogłasza wszystkich synów Polski, bez różnicy wiary i rodu, pochodzenia i stanu, wolnemi i równemi Obywatelami kraju" - podkreślano w manifeście ogłoszonym 22 stycznia 1863 r.

×

KOMENTARZE (0)

Do artykułu: Polskie Państwo Podziemne – kontynuacja niepodległościowej tradycji

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 34.231.243.21
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum
WNP - Portal gospodarczy

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do odwołania zgody oraz prawo sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego przed jej wycofaniem.

W dowolnym czasie możesz określić warunki przechowywania i dostępu do plików cookies w ustawieniach przeglądarki internetowej.

Jeśli zgadzasz się na wykorzystanie technologii plików cookies wystarczy kliknąć poniższy przycisk „Przejdź do serwisu”.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Logowanie

Dla subskrybentów naszych usług (Strefa Premium, newslettery) oraz uczestników konferencji ogranizowanych przez Grupę PTWP

Nie pamiętasz hasła?

Nie masz jeszcze konta? Kliknij i zarejestruj się teraz!