PISM opublikował ponad 550 dokumentów dot. polskiej pomocy Żydom w czasie wojny

Polska dyplomacja zorganizowała jedną z największych akcji pomocy Żydom w czasie II wojny światowej - wynika z publikacji pt. "Rząd RP na uchodźstwie wobec Żydów 1939-1945", którą wydał Polski Instytut Spraw Międzynarodowych. W tomie zebrano ponad 550 dokumentów ukazujących systemowość i masowy charakter tej pomocy.

"Cechą szczególną tej publikacji jest zilustrowanie po raz pierwszy całokształtu działań rządu RP na uchodźstwie wobec Żydów. Dotychczas naukowcy i badacze koncentrowali się na pojedynczych osobach, wydarzeniach czy aspektach, nie ukazując jednakże pełnego spektrum działań podejmowanych przez rząd, w tym przede wszystkim przez jego służby dyplomatyczno-konsularne" - przekazał PAP historyk, redaktor tomu Piotr Długołęcki z Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych.

"Zebranie w jednym tomie dokumentów pochodzących z wielu krajowych i zagranicznych archiwów pozwoliło na wykazanie, iż szeroko zakrojony wysiłek pomocowy nie miał incydentalnego charakteru, lecz stanowił jeden z najważniejszych aspektów polityki rządu RP na uchodźstwie" - dodał.

Historyk zaznaczył też, że udokumentowane w tomie działania pozwalają na postawienie tezy, że "polscy urzędnicy i dyplomaci zorganizowali jedną z największych akcji pomocy Żydom przeprowadzonych przez służby dyplomatyczne jakiegokolwiek kraju w czasie II wojny światowej". W rezultacie publikowane archiwalia ukazują systemowość i masowy charakter pomocowych zabiegów polskiej służby dyplomatyczno-konsularnej, podejmowanych we wszystkich fazach wojny.

"Warto także podkreślić, iż przytłaczająca większość zamieszczonych w tomie dokumentów nie była dotychczas publikowana, a zdecydowana większość z nich nie była dotąd wykorzystywana przez historyków" - zaznaczył Długołęcki. Łącznie w publikacji znalazło się ich 554.

Pierwsza grupa to dokumenty informujące o zagładzie Żydów, które zawierają dramatyczne, wstrząsające świadectwa trwającego mordu. To m.in. pismo ministra spraw wewnętrznych z lipca 1942 r. do członka Rady Narodowej w sprawie sytuacji ludności żydowskiej w okupowanej Polsce (z załącznikami), w których to załącznikach opisano eksterminację Żydów w obozie w Chełmnie nad Nerem. Badacze szacują, że w obozie tym (SS-Sonderkommando Kulmhof) Niemcy zamordowali 170-200 tys. osób.

"Do najważniejszych dokumentów zakresu działań, którymi rząd informował świat o Zagładzie, należą na pewno raport z 24 listopada 1942 r. i nota z 9/10 grudnia 1942 r. - tzw. nota Raczyńskiego - pierwsze oficjalne dokumenty informujące o Holokauście. Na pewno warto także wspomnieć raport MON z 1943 r., który kompleksowo przedstawia +geografię uchodźczą+, ukazując poszczególne korytarze ucieczki od początku wojny (+gdy Kraj zajęty został przez wroga, tysięczne fale uchodźców skierowały się do krajów ościennych, do Rumunii, na Węgry i na Litwę+). Opisując sytuację w wojsku, koniecznie wspomnieć należy notatkę Juliana Hochfelda, który dogłębnie analizował sytuację żydowskich żołnierzy w polskiej armii. Godnym odnotowania jest także dokument z maja 1944 r., w którym MSZ starało się opisać - choć w niepełny i ułomny sposób - całokształt prowadzonych działań pomocowych" - wymienił redaktor tomu.

"Jeżeli chodzi o ostatnie miesiące trwającej wojny, to wskazać na pewno należy na apele rządu RP o powstrzymanie zagłady węgierskich Żydów i formułowanie przez stronę polską sugestii podjęcia działań odwetowych. Polski rząd proponował m.in. egzekucje Niemców znajdujących się w brytyjskiej niewoli czy też wzmożenie bombardowań i zniszczenie dróg dojazdowych do obozów zagłady. Szalenie ciekawe są także mało znane raporty polskiego posła w Portugalii - Lizbona bowiem stała się w casie wojny jednym z najważniejszych szlaków ucieczek z zagrożonej Europy" - dodał Długołęcki.

 

×

KOMENTARZE (0)

Do artykułu: PISM opublikował ponad 550 dokumentów dot. polskiej pomocy Żydom w czasie wojny

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 3.236.80.119
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

Logowanie

Dla subskrybentów naszych usług (Strefa Premium, newslettery) oraz uczestników konferencji ogranizowanych przez Grupę PTWP

Nie pamiętasz hasła?

Nie masz jeszcze konta? Kliknij i zarejestruj się teraz!