PARTNERZY PORTALU partner portalu wnp.pl partner portalu wnp.pl partner portalu wnp.pl partner portalu wnp.pl
Menu

wnp.pl - portal gospodarczy

Szukaj

Przegląd Prawa Międzynarodowego

Casus Sferii, czyli ochrona inwestycji zagranicznych przed arbitralnością administracji

Marcin Menkes • 13-03-2019 16:39
Casus Sferii, czyli ochrona inwestycji zagranicznych przed arbitralnością administracji

Z biznesowego punktu widzenia nie ulega wątpliwości, że przyznanie Sferii rezewacji częstotliwości, a następnie odmowa pozwolenia radiowego przekreśliły plan budowy sieci telefonii

Fot. Shutterstock

Szerokim echem odbił się ogłoszony w minionym tygodniu wyrok arbitrażowy trybunału przy Międzynarodowej Izbie Handlowej w Paryżu w sporze dotyczącym telefonii cyfrowej Sferia. W korzystnym dla Polski wyroku trybunał oddalił powództwo dwóch cypryjskich spółek – udziałowców Sferii – należących do grupy kapitałowej Cyfrowy Polsat. Do czasu publikacji wyroku, a może na wiele lat, szczegóły sprawy pozostają nieznane. Z punktu widzenia inwestycji zagranicznej nasuwa się jednak ogólniejsze pytanie. W jaki sposób spółki, którym nikt nie odebrał prawa do korzystania z częstotliwości radiowych, mogły dochodzić 1,5-1,8 mld zł odszkodowania za wywłaszczenie inwestycji?

  • Zarzewiem sporu były dwie decyzje dotyczące przyznania częstotliwości radiowych na potrzeby rozwoju sieci komórkowej LTE.
  • Z punktu widzenia biznesowego nie ulega wątpliwości, że przyznanie spółce rezerwacji częstotliwości, a następnie odmowa pozwolenia radiowego przekreśliła plan budowy sieci telefonii.
  • Z kolei sama rezerwacja częstotliwości nie jest tożsama z automatycznym uzyskaniem pozwolenia ani nawet przyrzeczeniem takowego.
W 2003 roku Sferii zarezerwowano dwa pasma częstotliwości do rozwoju sieci telefonicznej na okres 15 lat. Dwa lata później, ze względu na wystąpienie szkodliwych zakłóceń w pracy sieci GSM, rezerwację Sferii zamieniono na dwa inne pasma. W obu pasmach Sferia uzyskała rezerwację na potrzeby nadawania, przesyłania oraz odbioru fal radiowych zarówno między urządzeniami stałymi, jak i ruchomymi.

Na podstawie rezerwacji częstotliwości spółka mogła wystąpić się o pozwolenie radiowe, którego jednak Urząd Komunikacji Elektronicznej odmówił. Urząd zauważył, że generowałoby zakłócenia m.in. w częstotliwościach planowanego systemu komunikacji kolejowej GSM-R. Gdyby doszło do zajęcia częstotliwościach na potrzeby kolejowej sieci GSM, pozwolenie Sferii musiałoby zostać wycofane, co dla spółki oznaczałoby stratę poczynionych inwestycji, a w rezultacie powództwo przeciwko skarbowi państwa.

Następnie okazało się, że częstotliwości Sferii kolidowałyby z kolejnym europejskim projektem PMSE, tj. medialnej obsługi wydarzeń i imprez specjalnych.

Sama rezerwacja częstotliwości bez pozwolenia radiowego nie uprawnia jednak do używania urządzeń na tych częstotliwościach. W tej sytuacji dwaj udziałowcy Sferii, spółki Juvel oraz Bithell Holding, wszczęły postępowanie arbitrażowe przeciwko Polsce. Wprawdzie w 2013 r. na potrzeby zażegnania sporu przyznano dwa bloki częstotliwości do rozwoju ultraszybkiego internetu, ale nie dość, że ta rezerwacja była na okres 3-letni (a nie na 15 lat), to doszło do rocznego opóźnienia w realizacji uzgodnień. W tej sytuacji inwestor ostatecznie uznał ugodę za niezadowalającą i skierował spór do arbitrażu, domagając się odszkodowania za wywłaszczenie.
 

Z biznesowego punktu widzenia nie ulega wątpliwości, że przyznanie spółce rezerwacji częstotliwości, a następnie odmowa pozwolenia radiowego przekreśliły plan budowy sieci telefonii. W tym sensie, mimo że majątek Sferii formalnie nie uległ uszczupleniu, spółkę pozbawiono szans osiągnięcia korzyści oraz spowodowano częściową stratę inwestycji już dokonanych. Mogło to zatem stanowić podstawę do dochodzenia, po pierwsze, odszkodowania za wywłaszczenie (bezpośrednie) w zakresie nieuzyskanego prawa. Po drugie, w odniesieniu do majątku Sferii, który w związku z powyższym utracił wartość, inwestor mógł dowodzić wywłaszczenia pośredniego, tj. działań państwa prowadzących do ekonomicznego przekreślenia sensu inwestycji.

Czy w podobnej sytuacji każdy inwestor, korzystający z ochrony traktatu inwestycyjnego, powinien się domagać odszkodowania przed trybunałem arbitrażowym? Wymaga to ostrożnej oceny każdego przypadku.

Po pierwsze rodzi się pytanie o istnienie samej inwestycji. Cel biznesowy Sferii i jej wniosku o rezerwację częstotliwości radiowych był powszechnie znany, a zatem trudno pogodzić się z odmową przyznania prawa jako zwieńczenie długich starań inwestora. Mogło tym samym dojść do naruszenia zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań względem państwa.

Zarazem Sferia jako spółka funkcjonowała w niezmienionym kształcie, a pozwolenia radiowego nigdy nie uzyskała. To zaś prowadzi do wniosku, że nieistniejące prawo nie mogło stanowić (utraconego) elementu inwestycji. Z kolei sama rezerwacja częstotliwości nie jest tożsama z automatycznym uzyskaniem pozwolenia ani nawet przyrzeczeniem takowego. W tym sensie inwestycji nigdy nie dokonano.

Po drugie, nawet jeżeli uznać istnienie spornej inwestycji, sama koncepcja ochrony przed pośrednim wywłaszczeniem ma specyficzny charakter. W 2015 r. trybunał arbitrażowy orzekający w sprawie nadawcy, któremu węgierski regulator rynku odmówił przyznania częstotliwości radiowych, uznał, że nawet gdyby takie „nieistniejące prawo do częstotliwości” uznać za inwestycję, nie mogłoby ono być przedmiotem wywłaszczenia pośredniego. Wywłaszczenie pośrednie może bowiem dotyczyć tylko praw skutecznych względem wszystkich (o charakterze własnościowym), a nie uprawnień o charakterze kontraktowym (np. w relacji inwestor-państwo).
 

Traktaty o ochronie inwestycji działają dyscyplinująco na rządy w sposobie sprawowania władzy, a w ostatniej linii ochrony umożliwiają inwestorowi zagranicznemu uzyskanie odszkodowania od niezależnego, międzynarodowego trybunału za arbitralne działania państwa. Nie oznacza to jednak, że jest to droga prosta, a rezultat oczywisty.

Na marginesie sprawy warto odnotować, że w 2018 r. Polska wypowiedziała traktat o ochronie inwestycji z Cyprem (podobnie jak dziesiątki innych).
  • Cypr

    Przelicz walutę
  • euro (EUR)

  • 4,299 złoty (PLN)

    1 EUR, 1,135 USD

KOMENTARZE (0)

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.82.99.169
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

PARTNERZY SERWISU

partner serwisu partner serwisu

Kalkulator walutowy

  • Przelicz na:

  • Kurs z dnia:

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.