PARTNERZY PORTALU

Czechy: 30. rocznica wyboru Vaclava Havla na prezydenta Czechosłowacji

W niedzielę mija 30 lat od dnia, w którym komunistyczny parlament Czechosłowacji wybrał Vaclava Havla na prezydenta kraju, co uważa się za jeden z symboli upadku komunizmu. Historycy podkreślają rolę premiera Mariana Czalfy w doprowadzeniu do tego wyboru.

29 grudnia 1989 roku 350 posłów Zgromadzenia Federalnego (parlamentu) Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej, komunistycznych lub należących do zależnych od komunistów partii, wybrało na prezydenta kandydata ruchu Forum Obywatelskie Vaclava Havla - dramaturga, dysydenta, byłego więźnia politycznego.

Na tym stanowisku od 10 grudnia 1989 r. był wakat po ustąpieniu komunistycznego prezydenta Gustava Husaka. Jego odejścia, podobnie jak ustąpienia innych komunistycznych dygnitarzy, domagali się uczestnicy masowych protestów, które rozpoczęły się 17 listopada.

Relacjonujący przebieg aksamitnej rewolucji reporter Głosu Ameryki Jolyon Naegele już 10 grudnia pisał o plakatach z hasłem "Havel na Hrad" (siedziba głowy państwa - PAP), które rozlepiane były m.in. na praskich tramwajach. Z taką ideą utożsamiał się sam Havel, który we wspomnieniach podkreślał, że chciał przyjąć tę funkcję jedynie do pierwszych wolnych wyborów. Podobny postulat zgłaszali także członkowie kierownictwa Forum Obywatelskiego (Obczanske forum - OF), które razem z funkcjonującym na Słowacji ruchem Społeczeństwo Przeciwko Przemocy (Verejnost proti nasiliu - VPN) koordynowali wydarzenia związane m.in. z przejmowaniem władzy w kraju.

Kluczowe dla późniejszej prezydentury Havla było spotkanie w cztery oczy z premierem Marianem Czalfą, stojącym od 10 grudnia na czele rządu porozumienia narodowego, w którym znalazło się siedmiu ministrów reprezentujących opozycję. Spotkanie odbyło się 15 grudnia 1989 r. Havel w książce "Tylko krótko, proszę" wspominał, że Czalfa, który zadeklarował bezwarunkowe poparcie dla zmian w kraju, zasugerował mu, w jaki sposób może zostać prezydentem jeszcze przed końcem roku.

Objęcie najwyższego urzędu w państwie przez przedstawiciela opozycji nie było wówczas rzeczą oczywistą. Komunistyczna Partia Czechosłowacji (KPC) stawiała na bezpośredni wybór głowy państwa i proponowała na to stanowisko byłego premiera Ladislava Adamca. Wśród OF i VPN nie było w tej sprawie jedności - pojawiały się nazwiska Alexandra Dubczeka i innych polityków okresu "praskiej wiosny" 1968 roku. Czalfa zapewnił Havla, że "bierze na siebie komunistycznych posłów", i przeprowadził wybór Dubczeka na stanowisko przewodniczącego Zgromadzenia Federalnego, który ogłosił, że prezydenta będą wybierać parlamentarzyści, a jedynym kandydatem jest właśnie Havel.

Po latach Czalfa wspominał, że w rozmowach z komunistycznymi posłami bywał "brutalny", a późniejszy rzecznik Havla, jego bliski współpracownik i biograf, Michael Żantovsky napisał, że komuniści byli tak przyzwyczajeni do wypełniania poleceń z góry, że "wybraliby i Drakulę". Zanim doszło do głosowania, Czalfa usunął jeszcze jedną przeszkodę formalną - skorzystał z przysługujących mu uprawnień i amnestionował Havla, który jako były więzień nie mógłby kandydować na stanowisko prezydenta.

Wybór Havla przez komunistów potwierdziło 5 lipca 1990 roku Zgromadzenie Federalne wybrane w wolnych wyborach. Z półroczną przerwą, podczas której w 1993 roku rozpadło się wspólne państwo Czechów i Słowaków i powstały dwie niezależne republiki, pełnił funkcję prezydenta do lutego 2003 roku.

Z Pragi Piotr Górecki

×

KOMENTARZE (0)

Do artykułu: Czechy: 30. rocznica wyboru Vaclava Havla na prezydenta Czechosłowacji

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 18.215.62.41
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum
WNP - Portal gospodarczy

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Logowanie

Dla subskrybentów naszych usług (Strefa Premium, newslettery) oraz uczestników konferencji ogranizowanych przez Grupę PTWP

Nie pamiętasz hasła?

Nie masz jeszcze konta? Kliknij i zarejestruj się teraz!