PARTNERZY PORTALU partner portalu wnp.pl partner portalu wnp.pl partner portalu wnp.pl
Menu

wnp.pl - portal gospodarczy

Szukaj

Od radzieckiej republiki do strefy euro. Gospodarka Litwy wciąż na fali wznoszącej

Olaf Osica • 20-08-2018 20:00
Od radzieckiej republiki do strefy euro. Gospodarka Litwy wciąż na fali wznoszącej

Nowe centrum Wilna

Fot. Guillaume Speurt/Wikipedia/CC BY-SA 2.0

Po wzroście o 3,9 proc. w 2017 r. gospodarka Litwy obecnym roku rośnie wolniej i ma osiągnąć 3,2 proc. Rosną inwestycje, w tym ze środków unijnych, i eksport. Choć perspektywy są dobre, to Litwa coraz bardziej boryka się z podobnymi problemami, co Polska: brakuje wykwalifikowanych pracowników, a wydajność pracy rośnie wolniej niż płace. Dodatkowym problemem jest rosnąca presja inflacyjna.

  • Litwa jest największą gospodarką spośród gospodarek państw bałtyckich. Nominalna wartość jej PKB (47,3 mld USD) jest niewiele mniejsza od gospodarki Białorusi (50,9 mld USD) zamieszkałej przez 9 mln mieszkańców, czyli trzykrotnie ludniejszej.
  • Od 1 stycznia 2015 r. Litwa, razem z Łotwą i Estonią przystąpiły do unii walutowej, przyjmując euro.
  • Dwa lata później media obiegła informacja o zmianie klasyfikacji geograficznej ONZ, w wyniku której Litwa - razem z Łotwą i Estonią - zostały uznane za państwa nordyckie, a nie wschodnioeuropejskie. W rzeczywistości zmiana nastąpiła wiele lat wcześniej.

Perspektywy gospodarki Litwy

  2018* 2019*
Inflacja średnioroczna  2,7%  2,2%
Wzrost wynagrodzeń  6,7% 6,6%
 PKB 3,2% 2,7%
 Stopa bezrobocia 6,7%  6,6%
Wzrost zatrudnienia -0,3% -0,3%
Źródło: Lietuvos Bankas, *prognoza z czerwca 2018 r.

Od ZSRR do euro

Sukces gospodarczy Litwy - tak jak jej bałtyckich sąsiadów - jest wynikiem zarówno odważnych reform rynkowych i otwarcia gospodarki na świat, jak i przystąpienia do Unii Europejskiej. Po okupionym ofiarami ogłoszeniu niepodległości - w styczniu 1991 r. na polecenie Michaiła Gorbaczowa oddziały Armii Czerwonej przeprowadziły atak na siedzibę parlamentu, zabijając 14 osób - Litwa razem z Łotwą i Estonią stały się najbardziej skonfliktowanymi politycznie z Rosją państwami regionu.

Moskwa przez lata torpedowała wysiłki Wilna, aby przystąpić do UE i NATO, używając blokad handlowych, embarga i aktywnie mieszając w polityce wewnętrznej. W marcu 2004 r. po roku urzędowania prezydent Rolandas Paksas, jeden z najbardziej znanych polityków litewskich, został zdjęty ze stanowiska przez Trybunał Konstytucyjny, który uznał go winnym złamania przysięgi prezydenckiej. Wszczęte przeciwko niemu dochodzenie wykazało m.in. współpracę z przedstawicielami rosyjskiego świata przestępczego.

Jako członek UE od 2004 r. Litwa mocno przyspieszyła modernizację gospodarki a tempo wzrostu było na tyle imponujące, że razem z Łotwą i Estonią  zyskała miano bałtyckiego tygrysa. Przegrzana gospodarka, finansowana inwestycjami zagranicznymi i tanim pieniądzem padła jednak ofiarą globalnego kryzysu gospodarczego. W 2009 r. PKB Litwy skurczyło się o 16,8 proc. Głębokie cięcia budżetowe - zamrożenie inwestycji i obniżki rent i emerytur - pozwoliły jednak na szybką sanację finansów publicznych bez sięgania po pomoc zewnętrzną. Źródłem najszybszego powrotu do dobrej kondycji gospodarczej w Europie był sprawny sektor bankowy, a także zróżnicowany sektor przemysłowy.

W styczniu 2015 r. Litwa, razem z Łotwą, Estonią i Słowacją przyjęła euro, mimo niechętnego stosunku opinii publicznej do wspólnej waluty. Przeważyło przekonanie, że przyjęcie euro nie tylko wzmocni rolę i znaczenie gospodarki litewskiej w Unii, ale będzie też politycznym sygnałem o ostatecznym wyrwaniu się Litwy ze strefy poradzieckiej. Dwa lata po wprowadzeniu wspólnej waluty 50 proc. litewskich respondentów badanych przez Eurobarometr uważało, że wspólna waluta ułatwia i obniża koszty podróżowania (37 proc. jest przeciwnego zdania). Zarazem 67 proc. uważało, że wprowadzenie euro spowodowało wzrost wszystkich cen.

Litwa na tle sąsiadów

  Litwa Polska Białoruś Łotwa
PKB nominalne w USD (z uwzględnieniem PSN) 90,8 mld 1,1 bln 177,8 mld 39,4 mld
PKB wzrost w 2017 r. 3,5% 4,6% 1,8% 4,9%
PKB per capita  (z uwzględnieniem PSN) w USD  31 400  29 480 19 220 20 000
Mediana wieku 43,1 39,6 39,6 42,9
Ludność 2,9 mln 38,3 mln 9,3 mln 2 mln
Inflacja 3,6% 3,0% 6,1% 2,0%
Bezrobocie 7,2% 6,9% bd 8,8%
Dane akumulowane przez Worldinfigures.com za rok 2017

Petrochemia, żywność i inwestycje

Po czasach radzieckich - silnej, ale ignorującej kwestie środowiskowe industrializacji oraz kolektywizacji rolnictwa - Litwie udało się nie tylko zachować, ale i rozwinąć część aktywów, przede wszystkim rafinerię w Możejkach, port w Kłajpedzie, a także szereg zakładów produkcyjnych zdolnych do konkurowania na rynkach zagranicznych. Położenie geograficzne czyni z Litwy ważny element infrastruktury transportowej łączącej UE z Białorusią oraz Rosją. Jest to jeden z obszarów silnej konkurencji regionalnej Litwy, Łotwy a także Polski, która spowodowała ogromne opóźnienia w realizacji dwóch kluczowych dla regionu projektów: via Baltica oraz Rail Baltica.

Rolnictwo i przetwórstwo żywności jest jednym z filarów gospodarki, zaraz po przemyśle petrochemicznym. Ten drugi jest zdominowany przez PKN Orlen, który w 2006 r. nabył aktywa rafinerii w Możejkach płacąc 2, 34 mld USD. Inwestycja Orlenu jest jedną z największych w historii polskich firm, a zarazem jedną z najbardziej kontrowersyjnych. PKN Orlen od początku skarżył się na nieprzychylny stosunek władz litewskich do inwestycji, czego przejawem było m.in. rozebranie torów kolejowych z Możejek do granicy z Łotwą. Ze strony litewskiej padały zarzuty o zawyżanie cen na stacjach oraz o sposób zarządzania spółką.

Przetwórstwo i handel żywności jest z kolei skupiony w rękach jednej firmy: Vilniaus Prekyba. Jest to holding, do którego należy grupa Maxima kontrolująca sieć supermarketów o tej samej nazwie na Litwie, Łotwie, Estonii i Bułgarii. W Polsce grupa przejęła w 2012 r. sieć kilkudziesięciu markerów we wschodniej Polsce o nazwie Aldik Nova. Vilniaus Prekyba jest też właścicielem sieci aptek w regionie, która w Polsce funkcjonuje pod wspólną nazwą Euro-Apteka.

Właścicielem holdingu Vilniaus Prekyba jest Nerijus Numavicius, najbogatszy człowiek na Litwie, którego majątek osobisty szacuje się na ponad miliard euro. Jest on głównym udziałowcem Vilniaus Prekyba, który założył wraz ze swoimi braćmi i przyjaciółmi uniwersyteckimi po rozpadzie Związku Radzieckiego.

Oprócz tradycyjnych branż Litwa ma też tradycje i kompetencje ludzkie w obszarze nowoczesnej gospodarki. Dowodem tego jest inwestycja niemieckiej firmy Continental w zakład produkcyjny pod Kownem nowoczesnych systemów elektronicznych dla branży samochodowej. Warta 95 mln euro inwestycja typu greenfield jest największą w historii Litwy. Ma dać zatrudnienie 1000 osób i spełnia wymogi  koncepcji przemysłu 4.0, w przyszłości ma m.in. umożliwić posługiwanie się w pełni autonomicznymi urządzeniami (Automated Guided Vehicles).

Deficyt w handlu i w ludziach


W 2018 r. oczekiwane jest spowolnienie w handlu zagranicznym, który w 2017 r. rósł w tempie dwucyfrowym. Niemniej jednak zamówienia z zagranicy zapewniają realny wzrost eksportu towarów i usług o 5 do 7,2 proc. W pierwszym kwartale 2018 r. eksport był wyjątkowo silny, a wartość wzrosła o 9,5 proc. głównie dlatego, że eksport usług napędzany transportem wzrósł o 21,9 proc. rok do roku.

Gospodarka Litwy jest bardzo otwarta, a bilans handlowy wykazuje trwały deficyt, co jest w dużej mierze związane z importem energii i surowców. Utrzymujące się od 2014 r. sankcje UE oraz rosyjskie embargo na produkty rolne UE dodatkowo pogarszają bilans, choć mimo napiętych stosunków politycznych, Rosja pozostaje głównym partnerem handlowym Litwy. Spora część wymiany jest - obok wspomnianych surowców - w istocie reeksportem towarów importowanych na Litwę do Rosji. Za Rosją kolejnymi partnerami handlowymi są Łotwa, Niemcy, Polska i Wielka Brytania.

Dobra sytuacja litewskich gospodarstw domowych ma pozytywny wpływ na konsumpcję prywatną. Według prognoz Komisji Europejskiej w 2018 r. bezrobocie spadnie do 6,8 proc., a płace nominalne wzrosną o 6,6 proc.. Ze względu na silny wzrost wynagrodzeń w pierwszym kwartale 2018 r. (+9,5 proc. rdr) średnioroczny wzrost może być jednak znacznie wyższy niż oczekiwano, co może przyczynić się do dalszego wzrostu spożycia prywatnego. Wzrost płac realnych jest nieco niższy i wynosi od 2,5 proc. do 3 proc. ze względu na inflację, która w 2017 r. wynosiła 3,7 proc. Rosnące ceny ropy naftowej (zwłaszcza w 2018 r.) i silny wzrost płac, który ma szczególny wpływ na ceny usług, będą zapewne wyhamowywać spadek inflacji, która w tym roku szacowana jest na 2,7 proc.

Według analityków Swedbanku spadek liczby ludności w coraz większym stopniu hamuje potencjał konsumpcyjny społeczeństwa. W ciągu ostatnich pięciu lat liczba ludności Litwy zmniejszyła się o 4,2 procent do 2,8 miliona, głównie z powodu migracji młodych Litwinów za granicę, ale także z powodu zmian demograficznych. Dotyka to też rynku pracy, zwłaszcza dla branż przemysłowej i budowlanej, na którym brakuje wykwalifikowanych pracowników.

Wciąż dobre perspektywy

Mimo rysujących się na horyzoncie wyzwań gospodarka Litwy jest w bardzo dobrej kondycji. Jej strukturalnym problemem jest jednak mały rynek wewnętrzny i ogromna podatność na zewnętrzne wstrząsy. Eskalacja wojny handlowej na świecie, wstrząsy w strefie euro oraz stagnacja gospodarcza w Rosji i na Białorusi są największymi potencjalnymi zagrożeniami dla dalszego silnego wzrostu. Dodatkowym wyzwaniem jest wolna absorpcja środków unijnych. Łącznie Litwa wydała 1,97 mld euro, czyli 20 proc. całkowitej kwoty przeznaczonej na ten cel w bieżącym okresie finansowania na lata 2014-2020.
  • Litwa

    Przelicz walutę
  • euro (EUR)

  • 4,294 złoty (PLN)

    1 EUR, 1,176 USD

KOMENTARZE (0)

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.198.103.13
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

PARTNER SERWISU

partner serwisu

Kalkulator walutowy

  • Przelicz na:

  • Kurs z dnia:

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.