Prezydent Kazachstanu zaproponował ograniczenie własnych uprawnień

Prezydent Kazachstanu Kassym-Żomart Tokajew zaproponował reformy konstytucyjne w celu ograniczenia uprawnień swojego urzędu. Przed kazachskim parlamentem powiedział, że kraj musi przejść od rządów "superprezydenckich" do republiki prezydenckiej z silnym parlamentem.

Przemawiając w środę 16 marca w parlamencie, Tokajew wezwał do zmiany systemu wyborów parlamentarnych i przywrócenia sądu konstytucyjnego.
Zapowiedział również, że chce odsunąć partię rządzącą od monopolu władzy i zmniejszyć liczbę deputowanych do parlamentu mianowanych bezpośrednio lub pośrednio przez prezydenta.
Chce także znieść obecne prawo prezydenta do odwoływania lub zawieszania działań burmistrzów regionów i miast, ponieważ "przyczynia się ono do nadmiernej praktyki ręcznego administrowania i zmniejsza niezależność lokalnych organów wykonawczych".

Kassym-Żomart Tokajew został wybrany na prezydenta w 2019 r. z poparciem swojego poprzednika Nursułtana Nazarbajewa. Nazarbajew ustąpił po 30 latach kierowania krajem, ale do niedawna zachował szerokie uprawnienia.

Po gwałtownych zamieszkach na początku stycznia Nazarbajew zrezygnował z pozycji szefa Rady Bezpieczeństwa i lidera partii rządzącej, a jego krewni stracili szereg wpływowych stanowisk w rządzie i firmach państwowych. W zeszłym tygodniu aresztowano jednego z bratanków Nazarbajewa w związku z dochodzeniem w sprawie defraudacji, a w tym tygodniu również biznesmena powiązanego z rodziną Nazarbajewa.

Czytaj też: Kazachstan chce własnej pierestrojki. Prezydent przedstawi koncepcję

Przemawiając w środę 16 marca w parlamencie, Tokajew zaproponował cofnięcie niektórych zmian prawnych, które pomogły Nazarbajewowi umocnić swoją pozycję u władzy. Wezwał w szczególności do zmiany systemu wyborów parlamentarnych i przywrócenia sądu konstytucyjnego.

Kassym-Jomart Tokayev Delivers State-of-the-Nation Address to the People of #Kazakhstan

The President unveiled a large-scale program of political reforms and a number of socio-economic measures to be implemented in the near future.

Read more: https://t.co/nW0bCPXuVd pic.twitter.com/k2CDlcw6cx
— President Kassym-Jomart Tokayev's Press Office (@AkordaPress) March 16, 2022

Tokajew zapowiedział również, że chce odtworzyć trzy prowincje, które zostały połączone z innymi regionami w latach 90-tych, odsunąć partię rządzącą od monopolu władzy i zmniejszyć liczbę deputowanych do parlamentu mianowanych bezpośrednio lub pośrednio przez prezydenta.

Inna proponowana reforma ma ułatwić rejestrowanie nowych partii politycznych poprzez zmniejszenie liczby osób wymaganych do ich założenia z 20 tys. do 5 tys.

Koniec z ręcznym administrowaniem samorządem

Reformy na poziomie konstytucyjnym, mające na celu ograniczenie uprawnień prezydenta, obejmują m.in. ustawodawczy zakaz przynależności prezydenta do jakiejkolwiek partii politycznej w czasie trwania jego kadencji. Wcześniej prezydent ogłosił, że przestanie przewodniczyć partii rządzącej krajem - Amanat (wcześniej Nur Otan).

CZYTAJ WIĘCEJ

Zdaniem prezydenta, należy również znieść obecne prawo prezydenta do odwoływania lub zawieszania działań akimów (burmistrzów) regionów i miast, ponieważ "przyczynia się ono do nadmiernej praktyki "ręcznego administrowania" i zmniejsza niezależność lokalnych organów wykonawczych".

Czytaj też: Kazachstan chce przeprowadzić reformę samorządności

Tokajew powiedział, że reformy mające na celu zwiększenie roli parlamentu powinny rozpocząć się od przeglądu formacji i funkcji Senatu (wyższej izby parlamentu) i Mazhilis (niższej izby parlamentu). "Kluczowym celem modernizacji politycznej kraju jest zwiększenie roli obywateli w zarządzaniu państwem poprzez procesy wyborcze", zaznaczył.

Postawił przed sobą zadanie zreformowania systemu wyborczego. System wyborczy do izby niższej Mazhilis przekształci się w mieszany model proporcjonalno-większościowy, w którym 70 proc. deputowanych będzie wybieranych według modelu proporcjonalnego, a 30 proc. według zasady większościowej. Umożliwi to udział w wyborach kandydatom, którzy nie są członkami partii politycznych.

W stronę systemu wielopartyjnego

Wśród innych priorytetów szef państwa wymienił wprowadzenie przepisów o obowiązkowym skreśleniu z list partyjnych przewodniczących i członków Centralnej Komisji Wyborczej, Komisji Skrutacyjnej i Rady Konstytucyjnej, a także zakazu pełnienia funkcji w lokalnych organizacjach partyjnych przez burmistrzów miast i ich zastępców. "Takie decyzje pozwolą na stworzenie wielobiegunowego systemu partyjnego" - powiedział prezydent.

Pewne zmiany legislacyjne zostaną wprowadzone również w odniesieniu do najbliższych krewnych prezydenta. Prezydent Tokajew proponuje wprowadzenie ustawowego zakazu zajmowania przez najbliższych krewnych prezydenta wysokich stanowisk politycznych i kierowniczych w sektorze quasi-publicznym.

Jedna z ważniejszych zmian zaproponowanych przez prezydenta dotyczy kwoty prezydenckiej w Senacie, która zostanie zmniejszona z 15 do 10 członków, przy czym pięciu z nich będzie rekomendowanych przez Zgromadzenie Narodu Kazachstanu, a nie wybieranych przez nie, jak obecnie. Prezydent Tokajew uzasadnił swoją propozycję stwierdzeniem, że "kwoty prezydenckie w Senacie nie powinny być postrzegane jako środek kontroli, lecz jako mechanizm uwzględniania głosów i opinii grup społecznych, które są słabo reprezentowane w parlamencie".

"Nasz Senat musi stać się izbą, która naprawdę reprezentuje interesy regionów kraju, a to wymaga reformy jego uprawnień" - powiedział Tokajew we wstępie do proponowanych przez siebie zmian.

Zgodnie z kazachską konstytucją, obecnie Senat ma pełne prawo do odrzucania projektów ustaw przyjętych przez Mazhilis. Tokajew zaproponował wprowadzenie przepisu, który dawałby Senatowi jedynie prawo do zatwierdzania lub niezatwierdzania ustaw przyjętych przez izbę niższą, dając jej tym samym większe uprawnienia.

Realizacja ogłoszonych dziś inicjatyw będzie wymagała wprowadzenia około 30 zmian do konstytucji i przyjęcia ponad 20 ustaw przed końcem roku.

PODOBAŁO SIĘ? PODZIEL SIĘ NA FACEBOOKU