PARTNERZY PORTALU

Wahania cen surowców uderzyły w spawalnictwo. Widać jednak ożywienie

Wahania cen surowców uderzyły w spawalnictwo. Widać jednak ożywienie
Adam Pietras, dyrektor, Sieć Badawcza Łukasiewicz - Instytut Spawalnictwa Fot. PTWP
  • Ten tekst jest częścią STREFY PREMIUM WNP.PL
  • Jerzy Dudała
    Jerzy Dudała
  • Dodano: 12-07-2021 06:00

W kraju wiele tysięcy zakładów zajmuje się produkcją różnorodnych konstrukcji spawanych. Rynek wymusza na producentach stosowanie najnowocześniejszych urządzeń, zwłaszcza do produkcji dla zagranicznych kontrahentów. Dlatego też Instytut zwraca szczególną uwagę na rozwój usług doradczych, technologicznych i szkoleniowych dla przedsiębiorstw - zaznacza w rozmowie z portalem WNP.PL Adam Pietras, dyrektor Instytutu Spawalnictwa z  Sieci Badawczej Łukasiewicz.

  • Automatyzacja, robotyzacja, a ostatnio cyfryzacja produkcji znacząco wpływają na postęp technologiczny we wszystkich obszarach produkcyjnych, w tym w spawalnictwie.
  • Jednym z obszarów, gdzie ten postęp jest widoczny i silnie wpływa na jakość produkcji, jest monitorowanie na bieżąco  procesów spawalniczych i bieżąca kontrola online jakości procesu.
  • Adam Pietras zaznacza, że już od lat stosowane są na skalę produkcyjną systemy do monitorowania procesów zgrzewania rezystancyjnego, zwłaszcza w produkcji samochodowej czy kolejnictwie.
  • Już 18-20 października 2022 r. w Międzynarodowym Centrum Kongresowym w Katowicach odbędzie się 8. edycja Międzynarodowych Targów Spawalniczych ExpoWELDING. W jej ramach odbędzie się 63. edycja Międzynarodowej Konferencji Spawalniczej, której organizatorem jest Sieć Badawcza Łukasiewicz – Instytut Spawalnictwa.
Które obszary działalności Łukasiewicz - Instytut Spawalnictwa w Gliwicach należy obecnie uznać za priorytetowe?

- Łukasiewicz - Instytut Spawalnictwa od kwietnia 2019 roku należy do Sieci Badawczej Łukasiewicz i wraz z innymi instytutami sieci prezentuje konkretną ofertę badawczą i technologiczną dla polskiego przemysłu. Kompetencje Sieci skupiają się wokół czterech obszarów badawczych. Są to inteligentna i czysta mobilność, transformacja cyfrowa, zdrowie oraz zrównoważona gospodarka i energia. Poprzez tzw. Programy Łukasiewicza rozwijane są technologie kluczowe dla danego kierunku działalności.

Sieć powstała, by zapewnić jak najkrótszą drogę od nauki do biznesu, dlatego Łukasiewicz działa tak, aby minimalizując nakłady przedsiębiorcy, maksymalizować jego potencjalne korzyści, ze współpracy badawczo-rozwojowej. Wyrazem tego podejścia są Wyzwania Łukasiewicza - unikalny system inicjowania prac badawczo-rozwojowych, dzięki któremu grupa 4500 naukowców i inżynierów, w nie więcej niż 15 dni roboczych, przyjmuje wyzwanie biznesowe przedsiębiorcy i proponuje opracowanie skutecznego wdrożenia. Miarą sukcesu Łukasiewicza jest rosnąca liczba firm zainteresowanych współpracą z nauką.

Łukasiewicz - Instytut Spawalnictwa doskonale wpisuje się w najważniejsze obszary działalności Sieci, a w sferze technologii spajania od 76 lat ściśle współpracuje z przedsiębiorstwami produkcyjnymi oraz ośrodkami naukowymi w kraju i za granicą. Oferuje dzisiaj praktycznie wszystko, co jest potrzebne nowoczesnemu przemysłowi. 

Czytaj także: Branża spawalnicza stopniowo się odbudowuje

W dziedzinie spawalnictwa i technik pokrewnych prace badawcze są prowadzone w uczelniach technicznych, rozwojem zajmują się także producenci urządzeń i materiałów spawalniczych, są ośrodki certyfikujące i szkolące, wykonujące badania mechaniczne i nieniszczące, jednak jedynie Instytut oferuje to wszystko w jednym miejscu.

W kraju wiele tysięcy zakładów zajmuje się produkcją różnorodnych konstrukcji spawanych. Rynek wymusza na producentach stosowanie najnowocześniejszych urządzeń, zwłaszcza do produkcji dla zagranicznych kontrahentów. Dlatego też Instytut zwraca szczególną uwagę na rozwój usług doradczych, technologicznych i szkoleniowych dla przedsiębiorstw. Pomoc we wdrożeniu partnerom przemysłowym najnowszych rozwiązań technologicznych i organizacyjnych jest szczególnie ważna dla konkurencyjnego rynku spawalniczego.

Praktycznie każde przedsiębiorstwo posiada szczególne wymagania i możliwości, dlatego w opracowywaniu nowych rozwiązań musi znaleźć zastosowanie najnowsza aparatura i metodyka badawcza. W tym względzie bardzo ważne jest rozwijanie obszaru technologii spawalniczych wykorzystujących skoncentrowane źródła energii, takie jak laser i wiązka elektronów.

Instytut posiada stanowiska badawcze wyposażone w nowoczesne lasery do spawania i napawania oraz najnowocześniejsze w kraju stanowisko do spawania wiązką elektronów. Technologie te stosowane są w zakładach przemysłu lotniczego i samochodowego, dlatego w ścisłej współpracy z tymi sektorami gospodarki planowane są dalsze prace rozwojowe nad wykorzystaniem tych źródeł energii.

O jakich pracach należy tu wspomnieć w pierwszym rzędzie?

- Szczególnego znaczenia nabierają tu prace nad rozwojem spawania hybrydowego laser + spawanie łukowe. Są to techniki gwarantujące wysoką jakość procesów spawalniczych przy bardzo dużym wzroście wydajności (szybkości) spawania. Ze zrozumiałych względów partnerzy przemysłowi często poszukują pomocy w tym zakresie.

Instytut dysponuje specjalistycznymi programami komputerowymi do obliczeń numerycznych procesów spawalniczych (Sysweld, Ansys) i planuje zwiększać zaangażowanie w zakresie stosowania technik obliczeniowych MES w opracowaniu technologii spawania różnorodnych konstrukcji. Prace te wpływają na ograniczenie kłopotliwych dla środowiska i niebezpiecznych dla personelu prac spawalniczych i są coraz bardziej doceniane przez przemysł budowy maszyn i urządzeń, stoczniowy i wiele innych. 

Innym obszarem ciągle rozwijanym są badania procesu wytwarzania warstw wierzchnich regeneracyjnych lub prewencyjnych techniką przyrostową, zarówno za pomocą łuku spawalniczego, jak i za pomocą wiązki promieniowania laserowego oraz wiązki elektronów. Są to techniki tzw. druku 3D, w których badaniach w obszarze „drukowania” prototypowych konstrukcji Instytut uczestniczy już od dłuższego czasu i je intensywnie rozwija.

Zobacz również: Studenci uczą się spawania w wirtualnym symulatorze

Następnym obszarem, istotnym z punktu widzenia gospodarki, jest problematyka badań nieniszczących. Instytut, posiadając odpowiednie wyposażenie badawcze i kompetentny personel, stale rozwija metody badawcze w tym zakresie. Dzięki zakupom inwestycyjnym Instytut posiada nowoczesne narzędzia do badań ultradźwiękowych TOFD i Phased Array oraz aparaturę do radiografii cyfrowej. Prowadząc prace badawcze i uczestnicząc w specjalistycznych szkoleniach, personel Instytutu zwiększa swoje kompetencje w tym zakresie i rozwija usługi niezwykle ważne w budowie i eksploatacji odpowiedzialnych konstrukcji spawanych.

Wspominam tylko te wybrane obszary naszej działalności. Nie można jednak zapominać o konieczności codziennego wspierania wytwórców konstrukcji spawanych w zakresie technik spawania łukowego, zgrzewania tarciowego, ekologii i innych, które naszym partnerom mogą wydawać się priorytetowe.

Można przyjąć, że głównym obszarem działalności Instytutu jest rozwój i transfer wiedzy w dziedzinie szeroko rozumianego łączenia nowoczesnych materiałów konstrukcyjnych w celu zapewnienia innowacyjności i konkurencyjności wytwórców konstrukcji spawanych.

Łukasiewicz - Instytut Spawalnictwa w Gliwicach wdraża do produkcji systemy monitorowania parametrów spawania online, umożliwiające ich śledzenie w trakcie realizacji procesów. To pokazuje skok technologiczny w spawalnictwie.

- Automatyzacja, robotyzacja, a ostatnio cyfryzacja produkcji znacząco wpływają na postęp technologiczny we wszystkich obszarach produkcyjnych, w tym w spawalnictwie. Jednym z obszarów, gdzie ten postęp jest widoczny i silnie wpływa na jakość produkcji, jest monitorowanie na bieżąco  procesów spawalniczych i bieżąca kontrola online jakości procesu.

Już od lat stosowane są na skalę produkcyjną systemy do monitorowania procesów zgrzewania rezystancyjnego, zwłaszcza w produkcji samochodowej czy kolejnictwie. Systemy monitorowania procesów spawania łukowego są bardziej skomplikowane, bardzo wiele parametrów musi taki system uwzględniać, są to jednak zagadnienia ciekawe dla naukowców i coraz powszechniej podejmowane przez praktyków technologów.

Monitorowanie i kontrola jakości online szczególnego znaczenia nabiera podczas zrobotyzowanego lub automatycznego prowadzenia prac spawalniczych. W tych miejscach, gdzie wysoka jakość i powtarzalność produkcji skłania do odstąpienia od spawania ręcznego, zagadnienie kontroli jakości procesu musi być jakoś rozwiązane.

Zwłaszcza przemysł motoryzacyjny jest pionierem wdrażania nowego typu rozwiązań. Masowość produkcji wymaga zastosowania szybkich i bezbłędnych systemów kontroli i śledzenia jakości produkcji, a także rozwijania nowych metod badawczych. Do takich należy np. system ultradźwiękowych, bezdotykowych badań jakości spoiny czy też kontrola jakości zgrzein z wykorzystaniem termografii aktywnej. W opracowaniu nowych rozwiązań chętnie bierzemy udział i służymy pomocą przy wyborze i wdrażaniu systemu w konkretnych liniach produkcyjnych.

Spawalnictwo mocno się zmienia, postępuje automatyzacja i informatyzacja. Jak ocenia pan zmiany, które zachodzą w branży? Które z nich są najistotniejsze?

- W kontekście zmian, które zachodzą w zakładach przemysłowych, związanych z rozwojem przemysłu 4.0, warto wspomnieć o nowych możliwościach, jakie stwarza rozwój technik informatycznych. Poza zastosowaniem nowych technik cyfrowych i informatycznych bezpośrednio w produkcji spawalniczej, wykorzystujemy również nowe techniki do komunikacji w naszym świecie, w branży spawalniczej.

Zdobywanie nowej, aktualnej wiedzy jest nieodzownym zadaniem zakładów chcących nadążyć za rozwojem. Instytut stara się im maksymalnie pomóc i wykorzystuje w tym względnie nowe rozwiązania informatyczne. Na bazie doświadczeń zbieranych prze kilkanaście lat zbudowaliśmy Informatyczną Platformę Spawalniczą (IPS). Platforma Spawalnicza obejmuje szereg współpracujących ze sobą modułów, z których dwa związane są bezpośrednio z wymianą informacji branżowej i jej zarządzaniem.

Dążąc do upowszechnienia informacji o normach, najnowszych osiągnięciach, nowych rozwiązaniach technicznych, badaniach i osiągniętych wynikach, w ramach rozbudowy systemu, stworzyliśmy w Instytucie rozwiązanie informatyczne, umożliwiające gromadzenie i udostępnianie zasobów naukowych w postaci Bazy Wiedzy.

Baza dostępna jest drogą elektroniczną, po zalogowaniu, dla specjalistów spawalnictwa - pracowników firm współpracujących z Instytutem. Poza informacjami technicznymi i technologicznymi zamieszczonymi w Bazie Wiedzy, stworzony został moduł i-EkoSpawanie, który zawiera charakterystyki procesów spawania i materiałów dodatkowych pod względem wielkości i rodzaju emisji zanieczyszczeń. System i-EkoSpawanie jest jedynym w kraju źródłem wskaźników emisji zanieczyszczeń z procesów spawania, wykorzystywanym przez technologów spawalników, służby bezpieczeństwa pracy oraz projektantów systemów wentylacyjnych.

System posiada moduły obliczeniowe oraz wspomagające decyzje w zakresie doboru metod i warunków prowadzenia procesów spajania w celu obniżenia wielkości emisji zanieczyszczeń do środowiska pracy. Służy też przedsiębiorstwom i różnym instytucjom do obliczenia opłat należnych z tytułu korzystania ze środowiska.

Nowoczesne narzędzia informatyczne spełniają obecnie ważną rolę...

- Technologia internetowa została również wykorzystana do nadzoru nad procesem szkolenia i certyfikowania według wymagań międzynarodowych Międzynarodowego Instytutu Spawalnictwa (IIW) i Europejskiej Federacji Spawalnictwa (EWF) dla wszystkich realizowanych poziomów: IWE, IWT, IWS, IWP, IWIP, IW, EPW oraz po Kursach Specjalnych EWF w autoryzowanych Ośrodkach ATB, nadzoru nad certyfikowaniem personelu badań nieniszczących oraz szkolenia, egzaminowania i kwalifikowania spawaczy w atestowanych ośrodkach szkoleniowych.

Z systemu korzysta kilkaset ośrodków szkolenia spawaczy, z czego prawie 300 to ośrodki korzystające z systemu online. Z systemu korzysta 7 Ośrodków ATB z wyższych uczelni z: Warszawy, Wrocławia, Gdańska, Szczecina, Krakowa, Częstochowy i Bydgoszczy. Od początku funkcjonowania systemu zgromadzonych zostało przeszło 650 000 kwalifikacji, nadanych przeszło 360 000 kursantów. Rocznie do bazy danych dodawanych jest kilkadziesiąt tysięcy rekordów.

Baza Wiedzy stała się również doskonałym miejscem gromadzenia i udostępniania materiałów szkoleniowych w wersji cyfrowej, zwłaszcza dotyczących kursów organizowanych pod egidą EWF i MIS. Dostęp do Bazy Wiedzy i możliwość korzystania z jej zasobów na różnych poziomach ma ponad 4000 specjalistów spawalników z krajowych zakładów przemysłowych. Te nowoczesne narzędzia informatyczne pozwalają na szybkie i pełne informowanie partnerów o najistotniejszych sprawach z obszaru spawalnictwa. Chociaż sprawy, które przedstawiłem powyżej, nie łączą się wprost z produkcją spawalniczą, to jednak dobra komunikacja i szybka wymiana informacji wywierają istotny wpływ na przygotowywanie nowoczesnej, wydajnej produkcji.

Pandemia koronawirusa uderzyła w różne dziedziny przemysłu. Jak przedstawia się to w przypadku branży spawalniczej?

- Branża spawalnicza silnie związana jest z całą gospodarką i tak, jak cała gospodarka, w tym przemysł motoryzacyjny, przemysł konstrukcji stalowych, handel borykał się z rozlicznymi trudnościami i ograniczeniami, tak i spawalnictwo doświadczyło skutków pandemii.

Praca wielu firm, jak i Łukasiewicz - Instytutu Spawalnictwa, odbywała się w rytmie przebiegu pandemii. Ograniczenia i wymogi sanitarne utrudniały produkcję, ale przede wszystkim wpłynęły na wzrost kosztów w wielu obszarach. 

Bardzo duży wpływ na rozwój urządzeń spawalniczych miały wynikające pośrednio z pandemii wahania cen surowców i materiałów. Na przykład ceny miedzi jeszcze w ubiegłym roku były na poziomie poniżej 5 000 dolarów za tonę, obecnie sięgają 11 000 dolarów. Miedź zaś jest podstawowym surowcem w produkcji urządzeń spawalniczych. Oczywiście cena stali, paliw i innych materiałów też wywiera duży wpływ na niepewność producentów konstrukcji spawanych, a przez to na dostawców urządzeń. Na ogół wysokie ceny hamują popyt i wpływają na kondycję finansową.

Inną trudnością obserwowaną w branży jest wydłużenie dostaw. Nie można zrealizować zamówień z krótkim terminem realizacji, nie ma bowiem gwarancji dostarczenia na czas elementów składowych. Od roku 2020 podaż nie nadąża za popytem, były wyłączane moce produkcyjne na całym świecie i cała globalna gospodarka boryka się z niepewnością, drożeją wszystkie środki do produkcji stalowej (np. certyfikaty emisji CO2 zdrożały do poziomu 50 euro za tonę).

Gwałtowny ruch cen oraz rozchwianie łańcucha dostaw zdecydowanie utrudniają realizację zaplanowanych prac u producentów konstrukcji stalowych, a to odbija się na branży spawalniczej.  Oczywiście pandemia wymusi pewne zmiany w globalnej gospodarce, nastąpi większe wykorzystanie pracy zdalnej i systemów łączności online, co z kolei, można przypuszczać, wpłynie na zwiększenie zakresu automatyzacji i robotyzacji produkcji, w tym prac spawalniczych. Taki kierunek zmian produkcji wpłynie na kierunek rozwoju urządzeń spawalniczych i coraz powszechniejsze stosowanie systemów pozwalających na zdalne nadzorowanie produkcji.

Spawalnictwo nie jest oderwane od gospodarki i zła lub dobra koniunktura wpływa na kondycję branży. Faktem jest jednak powszechność i konieczność stosowania w różnych obszarach i branżach technik spawalniczych oraz klejenia. To pomaga szeroko rozumianemu łączeniu materiałów zawsze odnaleźć się w zmieniającej się gospodarce. 

Nie inaczej jest w obecnym czasie post-pandemii, gdy widoczne jest ożywienie pewnych sektorów gospodarki i rośnie zapotrzebowanie na usługi szkoleniowe, badawcze i certyfikacyjne płynące z różnych kierunków. 

Jak z perspektywy Łukasiewicz - Instytutu Spawalnictwa przedstawia się sytuacja i dalszy rozwój branży spawalniczej w Polsce?

- Obecnie obserwujemy dynamiczny rozwój niektórych technologii, w tym wytwarzanie addytywne, produkcja w obszarze cyfrowym i informatycznym, produkcja nanokompozytów i inne. Do tych dynamicznie rozwijających się obszarów z pewnością należą technologie spawalnicze, które korzystają z możliwości oferowanych przez współczesną technikę, a także same niosą duży potencjał innowacyjny. Jak w całej gospodarce światowej, również w kraju kluczowe innowacje będą dotyczyły rozwoju procesów łączenia, gwarantujących coraz mniejszą emisję zanieczyszczeń oraz zmniejszenie energochłonności produkcji.

W Polsce ponad 50 proc. zakładów przemysłowych wykorzystuje do produkcji jedynie urządzenia do spawania ręcznego lub półautomatycznego, głównie technologię MIG/MAG. Wynika to jednak z faktu, że wiele z firm z branży spawalniczej stanowią małe i średnie przedsiębiorstwa, które wykonują często prace na indywidualne zamówienie, przy tym o małej skali produkcji.

Firmy te również nie dysponują kapitałem wystarczającym do zakupu urządzeń do automatycznej czy zrobotyzowanej produkcji. Tylko 37 proc. zakładów prowadzi produkcję na stanowiskach zautomatyzowanego lub zrobotyzowanego spawania. Te bardziej nowoczesne metody wytwarzania są stosowane w przypadku masowej produkcji lub przy łączeniu np. materiałów wysokowytrzymałych. 

Należy jednak zdawać sobie sprawę ze specyfiki krajowej branży spawalniczej, której dużym odbiorcą jest budownictwo. W budownictwie ok. 95 proc. stosowanych materiałów to materiały stalowe w gatunkach S235 i S355, które są materiałami łatwo spawalnymi.

Decydują o tym wymagania konstrukcyjne obiektów budowlanych, mostowych i infrastrukturalnych. Materiały wysokowytrzymałe nie są tam stosowane. Stosowanie w tych obszarach materiałów kompozytowych i ich przetwarzanie to jeszcze daleka przyszłość nie tylko w Polsce, ale i na świecie. „Zaawansowane technologie” też nie są tam stosowane.

Spawanie laserowe, wiązką elektronów, rożnego rodzaju specyficzne techniki zgrzewania powszechnie zwane jako „zaawansowane technologie” - przy spajaniu „grubych” konstrukcji stalowych, stosowanych w budownictwie, również są nieprzydatne. Zakłady stosują w wielu przypadkach nowoczesne urządzenia do spawania, ale szybki postęp w sprzęcie spawalniczym i materiałach dodatkowych wprowadzany jest w firmach zagranicznych, które w kraju mają jedynie przedstawicielstwa handlowe.

A automatyzacja?

- Oczywiście w dużych koncernach rozwija się automatyzacja i robotyzacja prac spawalniczych, chociaż w Polsce w znacznie wolniejszym stopniu, niż na tzw. „Zachodzie”. Zautomatyzowanie i zrobotyzowanie procesu produkcyjnego zapewnia na ogół wyższą jakość wyrobów i ich większą powtarzalność. Dlatego w przemyśle masowym, jak np. w motoryzacji, nowoczesnych stanowisk zrobotyzowanego czy zautomatyzowanego spawania jest najwięcej. 

Generalnie roboty z wielu obszarów produkcyjnych wypierają pracowników obsługujących narzędzia ręcznie. Na świecie pracuje ok. 2,5 mln robotów. W Polsce na 10 tys. pracowników przypadają 32 roboty (2018 rok), podczas gdy średnia europejska wynosi 99 robotów, a średnia światowa to 74 roboty. Podobnie jest z branżą spawalniczą.

Tradycyjnie nasze spawalnictwo ciągle jeszcze wymaga wykwalifikowanego spawacza i technologa. Spawanie zautomatyzowane i zrobotyzowane to nie tylko proces produkcyjny, ale również zautomatyzowana kontrola i monitorowanie jakości. Stąd rozwój spawalnictwa wiąże się z rozwojem całej gamy urządzeń dodatkowych, które w całej produkcji stanowią coraz bardziej niezbędne uzupełnienie. Tradycyjne badania wizualne wykonywane przez operatora czy kontrolera muszą być zastępowane przez inne techniki kontroli, co oczywiście wpływa na rozwój tej dziedziny.

Generalnie można potwierdzić, że branża spawalnicza, tak jak branża konstrukcji stalowych, motoryzacja i inne, ma się dobrze. Jak długo jednak będzie możliwy dopływ spawaczy i wydajność produkcji ręcznej będzie wystarczająca, tak długo nie będzie jakościowej zmiany w kierunku na przykład robotyzacji. Są jednak obszary, gdzie bez nowoczesnych urządzeń postęp jest niemożliwy. W tych obszarach obserwujemy zmiany i otwarte poszukiwanie nowych rozwiązań. Rozwój technologii cyfrowych zdecydowanie pomaga w tym względzie.

Instytut pełni od lat olbrzymią rolę w zakresie dopływu na rynek nowych kadr w obszarze spawalnictwa. Jak ten rynek przedstawia się obecnie? Czy jest problem z pozyskaniem spawaczy?

- Konstrukcje spawane podlegają wnikliwej kontroli jakości podczas ich wytwarzania. Aby spełnić wymagania licznych norm, należy wykonać wiele działań: od zatrudnienia personelu o potwierdzonych kwalifikacjach, zastosowania zatwierdzonej technologii i wysokiej jakości urządzeń, kontrolowania parametrów procesu po potwierdzenie jakości wyrobów przez wykonanie badań.

Od początku swojego istnienia Instytut troszczy się o poziom wyszkolenia personelu spawalniczego, prowadząc nadzór merytoryczny nad szkoleniem spawaczy w całym kraju. Dziś ponad 300 polskich ośrodków szkolenia spawaczy ma atest Instytutu, a licencjonowani egzaminatorzy są weryfikowani przez działający w Instytucie Ośrodek Kształcenia i Nadzoru Spawalniczego.

Instytut, jako jedyny w Polsce, posiada autoryzacje międzynarodowe, wydane przez Europejską Federację Spawalniczą (EWF) i Międzynarodowy Instytut Spawalnictwa (IIW): Certyfikat Autoryzacji Organizacji Krajowej - EWF Nr 4/5 i IIW Nr 4/3 - upoważnionej do działania w imieniu EWF i IIW na terenie Polski w zakresie Certyfikowania Przedsiębiorstw Produkcji Spawalniczej (ANBCC), zgodnie z normą EN-ISO 3834 oraz Certyfikat Autoryzacji Organizacji Krajowej - ANB EWF Nr 16/4 i IIW Nr 11/4 - upoważnionej do działania w imieniu EWF i IIW na terenie Polski w zakresie szkolenia, kwalifikowania i certyfikowania personelu spawalniczego. Krajowe zakłady produkcyjne muszą posiadać personel spawalniczy certyfikowany przez Łukasiewicz - Instytut Spawalnictwa, aby prowadzić prace spawalnicze zgodnie z normami UE, obowiązującymi na terenie całej Europy.

Posiadanie wyżej wymienionych autoryzacji wiąże się z cyklicznymi audytami organizowanymi przez międzynarodowe organizacje. Instytut, posiadając kompetentny personel, odpowiednie wyposażenie badawcze i właściwą organizację, bez trudności spełnia ich wymagania. Dzięki tym umocowaniom Instytut, będący Autoryzowaną Organizacją Krajową, prowadzi w Polsce nadzór nad systemem międzynarodowego, zharmonizowanego szkolenia spawalniczego.

Ta działalność Instytutu jest szczególnie ważna dla polskich przedsiębiorstw i personelu spawalniczego, gdyż wiedza i certyfikaty uzyskane w zharmonizowanym systemie szkolenia umożliwiają zdobycie kontraktów polskim pracownikom i krajowym firmom na otwartym rynku UE i w wielu pozostałych krajach świata (Australia, Brazylia, Kanada, Indie, Indonezja, Iran, Japonia, Nigeria, Norwegia, Chiny, Korea, Rosja, Singapur, RPA, Szwajcaria, Tajlandia, Turcja, Ukraina, USA).

W obszarze szkoleń międzynarodowych Instytut współpracuje z wiodącymi krajowymi uczelniami technicznymi, m.in. politechnikami: Częstochowską, Wrocławską, Warszawską i Krakowską oraz niemieckim instytutem Fraunhofer-Institut IFAM, Bremen.

W tym obszarze Instytut jest cały czas bardzo aktywny?

- Ten obszar działalności Instytutu ciągle się rozwija. Nie można poprzestać tylko na spawaczach czy personelu spawalniczym. Poważną grupą osób zdobywających nowe kwalifikacje na kursach organizowanych przez Instytut jest personel badań nieniszczących. 

Ponieważ spawalnictwo korzysta z nowych technik i technologii na kursy z technologii czy kontroli procesów spawalniczych zgłasza się coraz więcej specjalistów, którzy zajmują się procesami produkcyjnymi, np. elektronicy i informatycy. Pracownicy ci, programujący stanowiska zmechanizowane czy zrobotyzowane, muszą się orientować w tajnikach produkcji spawalniczej, chociaż ich głównym zadaniem jest programowanie robota czy zawiadywanie linią zautomatyzowanego spawania. Zapotrzebowanie na dobrych specjalistów jest duże i utrzymuje się na niezmiennym poziomie, natomiast zakres kwalifikacji i umiejętności się zmienia.

Można czasem odnieść wrażenie, że branża spawalnicza pozostaje nieco w cieniu i jest niedoceniana. A jest ona przecież niezwykle istotna, chociażby w kontekście realizacji różnych istotnych inwestycji o charakterze infrastrukturalnym. Jak pan to ocenia?

- Łączenie różnorodnych materiałów występuje praktycznie we wszystkich branżach produkcyjnych od motoryzacji i przemysłu AGD po przemysł lotniczy i kosmiczny. Nie jest to działalność szczególnie widoczna, jest jednak niezbędna w szybkim i niezawodnym montażu elementów. Według raportu „Rynek obróbki stali w Polsce” 62 proc. firm zajmuje się w swej produkcji łączeniem metali.

Tradycyjnie rozwój konstrukcji stalowych nieodzownie łączy się ze spawaniem, jakie znamy, spawaniem łukowym, coraz częściej zmechanizowanym i zrobotyzowanym. Ponad 93 proc. firm branży stalowej wykorzystuje do łączenia konstrukcji stalowych spawanie, najczęściej urządzeniami MIG/MAG.

Nowoczesny przemysł przy wydajnej i masowej produkcji stosuje coraz częściej skoncentrowane źródła energii, jak laser czy wiązka elektronów. Są to najczęściej stosunkowo kosztowne rozwiązania, więc znajdują zastosowanie w przypadku produkcji bardzo odpowiedzialnych wyrobów. Te nowoczesne metody pozwalają również ograniczyć obróbkę po spawaniu. 

Stosowane są powszechnie również inne techniki spawalnicze, takie jak zgrzewanie, spawanie pod topnikiem, lutospawanie. Ostatnio dynamicznie rozwija się klejenie, zwłaszcza w kolejnictwie i motoryzacji. Europejska Federacja Spawalnicza zajmuje się również tą techniką łączenia, chociaż wydaje się, że jest to metoda bardzo odległa od spawania metali. Jest to jednak łączenie „nierozłączne”, czyli wymaga podobnej uwagi i wysokiej kwalifikacji personelu.

Prawie wszyscy korzystamy z urządzeń zawierających spoiny, zgrzeiny itp. i prawie wszyscy korzystamy z niezawodności tych połączeń. Nie zdajemy sobie jednak z tego sprawy i przy ocenie wyrobów zwracamy uwagę na całkiem inne aspekty. Myślę, że powszechna niezauważalność problemów spawalniczych ma swoje dobre strony.

To znaczy?

- Świadczy to między innymi o niezawodności tych technik łączenia. Problem pojawia się wówczas, gdy konstrukcja spawana ulegnie zniszczeniu (most się zawali, rurociąg z hukiem pęknie, dach hali nie wytrzyma obciążenia itp.). Wówczas społeczeństwo przypomina sobie o spawalnictwie i niestety widzi je w tym złym świetle.  

Mogę stwierdzić, że wiele nowoczesnych konstrukcji bez spawalnictwa (spawania) po prostu nie mogłoby powstać. Niech jednak prace na rozwojem spawalnictwa dzieją się w zaciszu laboratoriów, a nowe rozwiązania wdrażane w przemyśle wiążą się tylko z wydajniejszą produkcją, niezawodność procesu łączenia bowiem musi być i tak bezwzględnie gwarantowana!

Które z realizowanych projektów są obecnie najważniejsze z perspektywy Instytutu?

- Bezustanne prowadzimy szeroką działalność badawczą w wielu obszarach, które można określić, jako bardzo ważne w perspektywie polskiej gospodarki i Instytutu.

Ponieważ jesteśmy zorientowani na potrzeby przemysłu - należą do nich badania przemysłowe i prace rozwojowe nakierowane na wdrożenie w przemyśle, w tym m.in. badania spawalności stali o bardzo wysokiej wytrzymałości, wykorzystanie wiązki elektronów do wykonywania warstw przyrostowych, lutospawanie laserowe, badania technologiczne spawania hybrydowego HLAW (laser + MIG) czy badania metody FSW, nowe metody badań nieniszczących (NDT), badania i określenia warunków bezpieczeństwa pracy i ochrony zdrowia pracowników.

A także rozwój unikatowych systemów pomiarowo-badawczych i produkcyjnych (np. nagrzewnice indukcyjne). Przykładowo, ostatnio w Instytucie opracowano i wdrożono do praktyki przemysłowej hybrydowy system do stabilizacji wibracyjnej o rozszerzonych własnościach eksploatacyjnych, umożliwiający realizację procesu stabilizacji wibracyjnej konstrukcji spawanej przy ekstremalnie wysokich częstotliwościach wzbudzenia drgań.

Zajmujemy się również pracami naukowymi, jak np. badaniem zjawisk zachodzących podczas procesu szybkiego prototypowania elementów próbnych ze stali odpornej na korozję, stopów NiTi z pamięcią kształtu i stopów niklu przy użyciu wiązki elektronów i wiązki lasera o dużej mocy.

Nie zaniedbujemy szkoleń i certyfikacji, które prowadzimy we wszystkich obszarach dotyczących technik łączenia materiałów (organizacja, personel, technologie, badania i jakość). 

Wszystkie wymienione obszary działalności, od badawczej po certyfikacyjno-szkoleniową, są niezbędne w rozwoju spawalnictwa i składają się na pojęcie jakości w spawalnictwie. Proces spajania jest procesem specjalnym, rozumianym w skrócie jako proces, którego efektów nie można z góry dokładnie przewidzieć. Efekt procesu, a przede wszystkim poziom oczekiwanej jakości, będzie rezultatem spełnienia szeregu wymagań w zakresie personelu (spawaczy i nadzoru), technologii (materiału i procesu), techniki oraz organizacji (Zakładowej Kontroli Produkcji) i na koniec systemu zapewnienia jakości, zarówno pod względem personelu, jak i sprzętu.

Wizytówką wytwórcy stosującego procesy spajania, spełniającego wymagania organizacyjne i techniczne są certyfikaty, które obejmują praktycznie wszystkie wymienione obszary. Jako Instytut obecny na rynku od 76 lat mamy duże doświadczenie w tym względzie i chcemy partnerom przemysłowym pomóc w osiąganiu celów jakościowych i organizacyjnych. Nasze prace są na to nakierowane i w tej perspektywie podejmujemy nowe wyzwania badawcze.

Nie bez znaczenia jest nasza obecność w Sieci Badawczej Łukasiewicz - dzięki niej ściślej współpracujemy z innymi instytutami, zwiększamy zasięg rynkowy, możliwości pozyskiwania środków na finansowanie działalności, a pracownicy znajdują okazję na rozwój w nowych obszarach naukowych.

 

×

DALSZA CZĘŚĆ ARTYKUŁU JEST DOSTĘPNA DLA SUBSKRYBENTÓW STREFY PREMIUM PORTALU WNP.PL

lub poznaj nasze plany abonamentowe i wybierz odpowiedni dla siebie. Nie masz konta? Kliknij i załóż konto!

KOMENTARZE (0)

Do artykułu: Wahania cen surowców uderzyły w spawalnictwo. Widać jednak ożywienie

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 3.239.4.127
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

Logowanie

Dla subskrybentów naszych usług (Strefa Premium, newslettery) oraz uczestników konferencji ogranizowanych przez Grupę PTWP

Nie pamiętasz hasła?

Nie masz jeszcze konta? Kliknij i zarejestruj się teraz!