F-35 łapią nowe opóźnienie. A to niejedyny problem supersamolotów dla Polski

F-35 łapią nowe opóźnienie. A to niejedyny problem supersamolotów dla Polski
Pierwsze F-35 Polska ma otrzymać w 2024 r. Shutterstock
  • Ten tekst jest częścią STREFY PREMIUM WNP.PL
  • Włodzimierz Kaleta
    Włodek Kaleta
  • Dodano: 29-04-2022 06:02

Program F-35 od lat natrafia na przeszkody. W 2021 r. biuro programowe dodało 3 lata w harmonogramie modernizacji  samolotu, a teraz chce przedłużyć ten termin do 2029 roku. Częściowo ze względu na dodanie nowych możliwości. W rocznym raporcie Biura Odpowiedzialności Rządu USA na temat F-35 wskazano też inne przyczyny kłopotów tej maszyny. Polska czeka na dostawę 32 myśliwców F-35, które kupiła za 4,6 mld dol. w 2020 roku.

  • Cztery pierwsze myśliwce piątej generacji F-35 Polska ma otrzymać w 2024 r. Nie przylecą jednak od razu do kraju. Najpierw będą służyły do szkolenia pilotów i obsługi naziemnej w Stanach Zjednoczonych.
  • Pierwszą eskadrę (12-16 maszyn) mamy otrzymać do 2026 r. Druga ma być nad Wisłą do 2030 roku. Czy to realne terminy?
  • Amerykanie mają wciąż problemy z produkcją F-35. Nękały je usterki, opóźnia się rozpoczęcie wielkoseryjnej produkcji i wciąż wisi nad samolotami groźba zmniejszenia zamówień, bo są zbyt drogie nawet dla Amerykanów.

Według założeń amerykańskiego programu F-35 w marcu 2021 r. miał zakończyć się tzw. etap C (IOT&E), kluczowy dla tego programu, który otwierałby drogę do rozpoczęcia produkcji wielkoseryjnej myśliwców piątej generacji.

Tak się nie stało. Pentagon ogłosił, że ten etap programu F-35 zostanie przedłużony. Nie podano konkretnej daty jego zakończenia. Jako przyczynę opóźnienia wskazano problemy ze zintegrowaniem F-35 z systemem symulacji JSE – platformą symulacyjną, pozwalającą na prowadzenie wirtualnych ćwiczeń wojennych scenariuszy.

Pentagon przełożył ten termin już po raz czwarty. Najpierw rozpoczęcie produkcji wielkoseryjnej samolotów F-35 wyznaczono na październik 2019 r. Potem datę przesunięto na styczeń roku 2020. Następnie ogłoszono, że faza testów zakończy się w marcu 2020 r.

Produkcja wielkoseryjna

W sierpniu 2020 r. Departament Obrony USA kolejny raz przesunął tę datę najpierw na 2021 r., a teraz na 2029 r. Według Amerykanów nie będzie to miało wpływu na dostawy dla wojska i zagranicznych partnerów programu F-35 oraz innych zagranicznych odbiorców maszyny.

Jednak już w 2020 r. z powodu pandemii COVID-19 Lockheed Martin zbudował 123 samoloty, o 18 mniej niż planowano - 75 dla partnerów programu i 18 dla klientów zagranicznych.

Producent przewiduje, że uda mu się zatrzymać spadek tempa produkcji do 2023 r.

Doszedł mu jednak kolejny problem, czyli rozwój programu F-35 do docelowej wersji, czyli Block 4. To program unowocześnienia myśliwca F-35 Joint Strike Fighter o potężniejsze systemy obliczeniowe, aktualizację oprogramowania oraz nową broń i sprzęt, z których większość pozostaje tajna.

Rosnące koszty programu

Najpierw ostateczną, czyli w pełni użyteczną bojowo wersją tej maszyny miał być Block 3F (F jak Final). Potem zmieniono ją na wersję Block 4. Osiągnięcie gotowości tej wersji zapowiadano na 2022 r., potem 2024 r. i kolejno 2026-2027 r. Teraz ma to być 2029 r.

Taką datę wskazano w raporcie opublikowanym 25 kwietnia 2022 r. przez Biuro Odpowiedzialności Rządu USA (GAO). Wynika z niego, że do harmonogramu programu modernizacji F-35 dodano kolejne 3 lata, a do jego kosztów 741 milionów dol.

Zobacz też: PGZ zaprezentowała szeroką ofertę dla służb mundurowych

Raport wyjaśnia, że przyczyną przesunięcia terminu jest m.in. dodanie tej maszynie nowych możliwości bojowych. Ze względu na kluczowe ulepszenia sprzętu i testy, rosną też koszty programu F-35. W 2020 r. szacowano je na 14,4 mld dol. Teraz biuro informuje o ich podniesieniu o 741 mln – do 15,14 mld dol.

Wzrost kosztu pakietu technologicznego

Między innymi o 330 milionów dol. wzrósł koszt pakietu technologicznego Technology Refresh 3 (TR-3), w skład którego wchodzą: nowy zintegrowany procesor rdzeniowy, jednostki pamięci oraz system panoramiczny kokpitu.

Pakiet ten stanowi zasadnicze zaplecze technologiczne ulepszeń Bloku 4, bez którego F-35 nie byłyby w stanie działać na najnowszych systemach obliczeniowych, które zapewniają zdecydowanie większe możliwości przekazywania informacji i szybkość realizacji misji.

TR-3 jest nie tylko opóźniony, ale też został przekroczony jego budżet, spowodowany wzrostem kosztów testów i modernizacji laboratoriów do aktualizacji starzejącego się samolotu testowego F-35, aby można go było wykorzystać w przyszłych testach uzbrojenia.

Opóźnienia w harmonogramie

Dodatkowych 312 milionów dol. jest niezbędnych na sprawdzenie wzrostu zdolności do testów myśliwca w locie.

– Znaleźliśmy trzy czynniki przyczyniające się do niedawnych opóźnień w harmonogramie możliwości Bloku 4: ciągłe problemy z jakością oprogramowania, przerwa w rozwoju oprogramowania Block 4 z powodu problemów z finansowaniem oraz dodanie nowych możliwości Block 4 – czytamy w raporcie GAO, omawianym przez Breaking Defense.

Chociaż problemy z tworzeniem oprogramowania były od dawna przeszkodą w pracach rozwojowych Bloku 4, ośmiomiesięczna przerwa od stycznia do października 2021 r. dodała opóźnień. Powodem tego był brak środków spowodowany przekroczeniem kosztów TR-3 oraz wstrzymanie prac nad rozwojem Bloku 4.

Pieniądze na modernizację

TR-3 ma kluczowe znaczenie dla utrzymania rozwoju Block 4, gdyż bez niego nie może być wykorzystanych wiele jego możliwości. Przez to jednak opóźniona jest realizacja 39 z 66 oryginalnych zdolności wariantu systemu Block 4.

Do tego dochodzi wciąż planowane i możliwe ograniczenie liczby zamawianych F-35A. Siły Powietrzne USA zażądały na rok 2023 funduszy na zakup 33 F-35, 29 maszyn w 2024 r. i 43 w 2025 r. W poprzednich latach Siły Powietrzne (SP) USA regularnie zamawiały po 48 samolotów F-35A rocznie.

Pomimo krótkoterminowych cięć w rocznym zakupie F-35, planowane jest zwiększenie inwestycji w Block 4. SP zażądały 414 mln dol. na modernizację F-35 w roku budżetowym 2023, co stanowi gwałtowny wzrost w porównaniu z 248 mln dol. otrzymanymi w zeszłym roku.

Zamówienia na stałym poziomie

Takie podejście ostro kontrastuje z planami zakupowymi Marynarki Wojennej i Korpusu Piechoty Morskiej Stanów Zjednoczonych. Służby morskie zamierzają utrzymać zamówienia F-35 na stałym poziomie w ciągu najbliższych pięciu lat.

W przyszłym roku zakładają zakup 13 maszyn w wersji F-35C i kolejne 15 w wariancie F-35B do krótkiego startu i lądowania. Podwojony ma też zostać w 2023 r. koszt inwestycji w modernizację w Block 4. Służby żądały 114 milionów dolarów na F-35B i 155 milionów na F-35C.

Czytaj też: Czołgi przyszłości. Amerykanie odrabiają lekcję z wojny w Ukrainie

Z udostępnionych informacji wynika, że problemów, z którymi zmaga się program F-35, nie ubywa. Jeśli już, to w miejsce tych rozwiązanych pojawiają się nowe. Te ostatnie związane są szczególnie z dostępnością silników F135.

Jest dobrze, ale źle

Z powodu szybszego zużywania i wydłużającego się czasu napraw oraz ograniczeń produkcyjnych, stały się one dobrem deficytowym. Do tego dochodzi brak niektórych elementów, produkowanych wcześniej w Turcji.

Także dlatego, mimo wyprodukowania już setek samolotów, F-35 nadal formalnie nie wszedł do produkcji seryjnej. Jednak według generała Erica Ficka z biura programu F-35, mimo wrażenia powszechnego chaosu, 2021 r. był stosunkowo dobry.

Podkreślił, że w zeszłym roku udało się dostarczyć klientom 142 samoloty, czyli o trzy więcej, niż zakładał plan produkcji. Dodał, że F-35 utrzymywały zakładane poziomy gotowości do lotu, a nawet że osiągają najlepsze wyniki spośród wszystkich myśliwców amerykańskich sił powietrznych.

Nie zmienia to faktu, że w roku budżetowym 2021 średnia gotowość operacyjna amerykańskich F-35 wynosiła 61 proc., czyli o 4 punkty procentowe poniżej zakładanego celu 65 proc.

 

×

DALSZA CZĘŚĆ ARTYKUŁU JEST DOSTĘPNA DLA SUBSKRYBENTÓW STREFY PREMIUM PORTALU WNP.PL

lub poznaj nasze plany abonamentowe i wybierz odpowiedni dla siebie. Nie masz konta? Kliknij i załóż konto!

KOMENTARZE (18)

Do artykułu: F-35 łapią nowe opóźnienie. A to niejedyny problem supersamolotów dla Polski

  • Binio 2022-05-04 20:41:27
    Po to wojna w Ukrainie jest, by się mafia zbrojeniowa utuczyła, a partyjniactwo miało na co odpowiedzialność za rządy (...) zrzucić.
  • Ha, ha, ha ha! 2022-05-04 20:38:53
    Cha, cha, cha, cha, cha...
  • Biko 2022-05-01 19:21:43
    Będzie w terminie a nawet przed terminem.
  • Michal 2022-04-29 15:06:30
    Trzeba było kupić 100 f16 używane od Amerykanów. Te samoloty są lepsze od każdej ruskiej nawet najnowszej maszyny. Ich sprzęt jak widać na Ukrainie jest tak (...)...jak dobra mają propagandę. Każdy sprzęt dopiero co nakreślony na papierze już zdołał powalić na kolana sprzet USA...efekt jest taki że najnowszego aligatora za 50 mln dolców stracą się sprzętem na 1000 dolarów ...to nie do pomyślenia w wypadku sprzętu USA
    • Rozsadny 2022-04-30 08:02:37
      W "przypadku" a nie "wypadku" nie uczyli w szkole ?
    • m 2022-04-30 11:35:12
      W praktyce to nie jest takie proste. Starych F16 (wersje A/B, lata 80/90) nie ma sensu kupować. Średnich takie jak ma Polska C/D Block 52+ nikt nie sprzedaje. A nowe są niewiele tańsze od F35 a możliwości mają nieporównywalnie mniejsze.
    • Wojtek 2022-04-30 12:57:11
      Nie panikuj. Ty i inne Oskary. Szansa ze zaatakuja cie teraz ruski jest mniejsza niz wygrana w Lotyo. Jak wierzysz w atak gangu putina na rozklekotanych Kamazach, kup bilet na loterii - tez trafisz. Samoloty trzeba kupic perspektywiczne. I na ch... nam 100 samolotow. Slyszales ile kosztuje jeden? A samoloty pala paliwo, wymagaja czesci i mechanikow, potrzebuja uzbrojenia. Jausze, bez paniki - dobrze jest uzywac lepetyn.
  • Derlatka 2022-04-29 13:15:42
    Nie ma tego złego... Przed otrzymaniem F35 polskie lotnictwo czeka wymiana starych samolotów typu Su22 i Mig 29 (o ile nie przekażemy ich Ukrainie). Oznacza to realnie pozyskanie dodatkowych F16 oraz ewentualnie F18. Oba typy są dostępne jako używane i mogą być modernizowane. Inną kwestią jest wynegocjowanie z Lockheed Martin dalszej rozbudowy powstającej właśnie linii częściowej produkcji F16 w PZL Mielec do rozmiaru pełnego montażu. Z uwagi na problemy z produkcją F35 zapotrzebowanie na nowe F16 będzie dramatycznie rosło w świecie. Część nowych "mieleckich" F16 mogłoby też zasilić PSP.

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 34.231.147.28
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum
PARTNERZY SERWISU
  • partner serwisu
  • partner serwisu
WNP - Portal gospodarczy

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do odwołania zgody oraz prawo sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego przed jej wycofaniem.

W dowolnym czasie możesz określić warunki przechowywania i dostępu do plików cookies w ustawieniach przeglądarki internetowej.

Jeśli zgadzasz się na wykorzystanie technologii plików cookies wystarczy kliknąć poniższy przycisk „Przejdź do serwisu”.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Logowanie

Dla subskrybentów naszych usług (Strefa Premium, newslettery) oraz uczestników konferencji ogranizowanych przez Grupę PTWP

Nie pamiętasz hasła?

Nie masz jeszcze konta? Kliknij i zarejestruj się teraz!