PARTNERZY PORTALU partner portalu wnp.pl partner portalu wnp.pl partner portalu wnp.pl
Menu

wnp.pl - portal gospodarczy

Szukaj
  • Strefa premium

Polska Wschodnia nadal z tyłu, ale już coraz mniej

Autor: Piotr Stefaniak
17-08-2019 12:00 |  aktualizacja: 16-08-2019 21:16
Polska Wschodnia nadal z tyłu, ale już coraz mniej

Mieszkańcy Polski Wschodniej są niemal w podobnym stopniu zadowoleni z różnych aspektów życia, jak w bogatszych regionach kraju

Fot. mat. pras.

- Bieżący Program Operacyjny Polska Wschodnia realizowany jest w dobrym tempie, bo podpisano już 922 umowy o wartości 6,3 mld zł. Także rozliczenia z Komisją Europejską przebiegają sprawnie, wartość wniosków o płatność wyniosła ok. 3,35 mld - powiedział Portalowi Samorządowemu i WNP.PL wiceminister inwestycji i rozwoju Artur Soboń. Ale jak podkreśla, sukces programu to nie tylko liczby, a przede wszystkim konkretne korzyści dla mieszkańców makroregionu. I właśnie na niektórych z nich chcemy się skupić.

  • Wchodząc do UE, pięć województw Polski Wschodniej miało po ok. 28 proc. średniego unijnego PKB na głowę mieszkańca. Poziom ten odbiegał też od średniej dla całej Polski (38 proc.).
  • MIiR prognozuje, że PKB per capita w regionach Polski Wschodniej w 2023 r. może osiągnąć dzięki funduszom UE ok. 53,3 proc. średniej dla UE-28.
  • Ogólnie natomiast mieszkańcy Polski Wschodniej są niemal w podobnym stopniu zadowoleni z różnych aspektów życia (od 76 proc. wskazań w woj. lubelskim, do 81 proc. w woj. świętokrzyskim), jak w najlepszych pod tym względem woj. wielkopolskim (88 proc.) czy pomorskim (87 proc.).
  • O tych m.in. sprawach będziemy mówili podczas Wschodniego Kongresu Gospodarczego w Białymstoku w dniach 25-26 września.

Przeanalizowaliśmy efekty dużych środków finansowych, które trafiły do pięciu województw Polski Wschodniej. Od ich uruchomienia w 2004 roku dzięki polityce spójności Unii Europejskiej, w kolejnych edycjach zasiliły one różne inwestycje łączną kwotą ponad 206 mld zł. Czy i jakie cele pomocy w rozwoju Polski Wschodniej zostały osiągnięte, co one zmieniły w życiu mieszkańców?

Pogoń

Wchodząc do UE, pięć województw Polski Wschodniej: podlaskie, lubelskie, podkarpackie, świętokrzyskie i warmińsko-mazurskie miało po ok. 28 proc. średniego unijnego PKB na głowę mieszkańca. Poziom ten odbiegał też od średniej dla całej Polski (38 proc.).

Zjawisko regionów „A” i „B” występuje we wszystkich krajach unijnych. Różnice wewnętrzne między najbogatszymi a najbiedniejszymi są niekiedy nadal znacznie większe niż były w Polsce w 2004 r. Np. brytyjski region Inner London w 2016 r. miał poziom 611 proc. średniego unijnego PKP per capita, natomiast Cornwall & Isles of Scilly - 69 proc. (różnica 9-krotna).

Przyczyny są podobne, wynikają z wielu uwarunkowań mających korzenie w przeszłości. Są też splotem różnych zjawisk, także z pogranicza kultury.

Dlatego UE realizuje politykę zmniejszania tych dysproporcji. Według bieżących założeń programy wsparcia dla regionów słabiej rozwiniętych udzielane są do osiągnięcie przez nie poziomu 75 proc. średniego PKB w UE.

Dotychczasowe ogólne efekty

Według najnowszych danych Eurostatu za 2016 r. dysproporcje wobec średniej UE zostały znacznie zmniejszone i wynosiły 48 proc. (województwa podkarpackie, podlaskie) - 49 proc. (trzy pozostałe), przy średniej dla Polski 70 proc. Dodajmy, że także w latach 2017-18 Polska i jej regiony rozwijały się w szybszym tempie niż kraje strefy euro.

Nadrabianie zaległości rozwojowych to oczywiście proces długotrwały. Zależy m.in. właśnie od sprawnego wykorzystania przyznanych środków pomocy finansowej, zarówno z PO PW, jak i pozostałych: krajowych i regionalnych programów operacyjnych. A jak wynika z danych MIiR, proces ten jest bardzo zaawansowany.

- Prognozujemy, że PKB per capita w regionach Polski Wschodniej w 2023 r. może osiągnąć dzięki funduszom UE ok. 53,3 proc. średniej dla UE-28 – podkreśla wiceminister Soboń.

Zarazem rząd polski zabiega o objęcie specjalnym wsparciem tych regionów także w perspektywie 2020-27.

Efekty „twarde”

W ciągu ostatnich 15 lat poprawiła się sytuacja na rynku pracy w Polsce Wschodniej, choć nadal występują dysproporcje wobec średniej w Polsce i wewnątrz regionów. Według szacunków MIiR realizacja tylko Programu Rozwój Polski Wschodniej w latach 2007-13 przyczyniła się do utworzenia około 20 tys. miejsc pracy w Polsce Wschodniej.

Dlatego spadła tam wyraźnie stopa bezrobocia i wzrósł wskaźnik zatrudnienia. O ile średnia stopa bezrobocia rejestrowanego w Polsce w 2018 r. wyniosła 5,8 proc. i zmalała o 0,8 proc. w ciągu roku, to w województwach Polski Wschodniej oscylowała średnio wokół 8 proc.

Dysproporcje

Różnice jednak się utrzymują. Po I półroczu 2019 r. w woj. podkarpackim stopa bezrobocia wynosiła 7,9 proc., ale najniższa była w Krośnie (2,4 proc.), a najwyższa o miedzę dalej w powiecie niżańskim (15,4 proc.).

Zmniejszają się też różnice regionalne w zarobkach w przemyśle. Jednak np. w czerwcu na Podkarpaciu przeciętne wynagrodzenie brutto w tym sektorze wynosiło 4165,41 zł i było o 939,05 zł niższe niż w Polsce.

Dodajmy, że poziom zarobków to funkcja m.in. dostępności rąk do pracy (a tych jest więcej w Polsce Wschodniej niż w innych regionach) oraz struktury przemysłu (w PW dużą rolę odgrywa branża rolno-spożywcza, o niższych płacach niż w przemyśle przetwórczym).

Duże znaczenie dla rozwoju Polski Wschodniej mają inwestycje poprawiające połączenia z pozostałą częścią kraju, a także poprawa jakości transportu miejskiego w stolicach województw i otaczających je gminach (tzw. obszary funkcjonalne). Tutaj zaległości pozostają nadal wyraźne i na ich likwidacji skupiają się wysiłki zarówno polityki rządowej (w realizowanych programach budowy dróg oraz budowy kolei) i samorządów.

W tych inwestycjach, słusznie, upatruje się warunków do wzrostu konkurencyjności i innowacyjności makroregionu oraz przyciąganiu inwestorów.

Patrz też: Nowe eldorado na wschodzie Polski. Perspektywy są świetne

Efekty „miękkie”

W makroregionie wyraźnie wzrosły nakłady na działalność badawczo-rozwojową i wzrosła liczba patentów, informuje nas MIiR.

Program Rozwój Polski Wschodniej 2007-13 szczególnie finansował inwestycje uczelni: rozwój kampusów i ich wyposażenie w specjalistyczną infrastrukturę dydaktyczną i badawczą. Wsparto także działania klastrów oraz budowę parków przemysłowych, naukowo-technologicznych inkubatorów przedsiębiorczości i obiektów konferencyjno-targowych.

Transfer z nauki do biznesu najlepiej reprezentuje Dolina Lotnicza w woj. podkarpackim, gdzie współpracują ze sobą przedsiębiorstwa, uczelnie, instytucje otoczenia biznesu i samorządy. Współpraca takich podmiotów napędza także rozwój innych klastrów w Polsce Wschodniej, m.in. meblarskiego, odnawialnej energii czy produkcji spożywczej.

Ważnym uwarunkowaniem rozwoju jest siła gospodarcza podregionów, tj. powiatów i gmin. Dość wyraźnie widać, że znacznie lepsza jest sytuacja tych powiatów, które leżą w otoczeniu stolic województw albo wokół innych dużych miast, jeżeli są, jak np. woj. rzeszowskim i lubelskim. Albo gdy istnieje ośrodek jak wspomniana Dolina Lotnicza.

Natomiast gdy brakuje takich miejsc, występuje dalsze wyludnianie się mniejszych miast. Młodzi w pierwszej kolejności szukają pracy w stolicy województwa lub w dużym ośrodku regionalnym. Gdy nie znajdują jej, emigrują - do regionów bardziej rozwiniętych lub za granicę.

Problemy

Spośród szeregu problemów i wyzwań stojących przed regionami Polski Wschodniej, niektóre są identyczne jak w reszcie całym kraju, ale niektóre – raczej charakterystyczne głównie dla tych pierwszych.

Należy do nich z pewnością właśnie wspomniana migracja. Np. tylko w woj. lubelskim saldo migracji wewnątrzkrajowej i zagranicznej w 2018 r. było ujemne i wyniosło 2,22 proc., przy średnim wskaźniku dla Polski -0,04 proc.

W dużej mierze właśnie migracja, głównie młodych, jest powodem ujemnego przyrostu naturalnego, który na 1000 mieszkańców w woj. lubelskim wynosił 1,19 (średnia dla Polski -0,02 proc.).

Bardzo istotna dla rozwoju województw PW jest także polityka rolna, dzięki której rolnicy otrzymują dopłaty. One plus zarządzany przez województwa Program Rozwoju Obszarów Wiejskich sprawiły, że podlaska wieś wygląda dziś zupełnie inaczej niż na początku tego wieku. Charakteryzują je takie wskaźniki, jak wzrost plonów zbóż (np. w woj. lubelskim z 24,6 ha w 2004 r. do 43,4 ha w 2017 r.), ok. 2,5-krotne zużycie nawozów sztucznych czy liczba ciągników rolniczych na 100 ha użytków rolnych (w woj. lubelskim – z 8,7 do 12,8). Ale zarazem w 2018 roku ceny towarów i usług kupowanych przez rolnictwo wzrosły o 3,3 proc., a ceny produktów sprzedawanych zmalały o 3,5 proc., czyli tzw. nożyce cen bieżącej produkcji i inwestycji w rolnictwie rozwarły się o 6,6 proc. To istotny problem dla województw, w których co najmniej 1/3 PKB przynosi rolnictwo.

Co zaskakuje?

Pewnym zaskoczeniem mogą być wyniki badania GUS („Regionalne zróżnicowanie jakości życia w Polsce w 2018 r.”), jak mieszkańcy m.in. Polski Wschodniej wykazują zadowolenie z życia i miejsca zamieszkania.

Wskaźnik zadowolenia z sytuacji finansowej (w tym z dochodów) mieści się w tych regionach w przedziale 35-42 proc. (najwyższy w woj. świętokrzyskim) i relatywnie niedużo odbiega od najgorszej oceny (31-34 proc. wskazań w woj. łódzkim) oraz od najlepszych (45-50 proc. w woj. pomorskim i dolnośląskim).

Pod względem wskazań relatywnego ubóstwa dochodowego gospodarstw domowych od najniższego w kraju w woj. dolnośląskim (10 proc.) na niekorzyść odbiega ocena ankietowanych w woj. lubelskim (26 proc. wskazań), a niewiele w woj. świętokrzyskim (15 proc.).

Nieduże są rozbieżności między regionami w całej Polsce w ocenie „Wskaźnik ubóstwa warunków życia”, gdzie uwzględnia się co najmniej 10 przejawów złych warunków bytowania z listy 30 elementów: jakości mieszkania, poziomu wyposażenia w dobra trwałego użytku, braku możliwości zaspokojenia ze względów finansowych różnego typu potrzeb materialnych i niematerialnych itp.

Natomiast województwa Polski Wschodniej korzystnie wypadają na tle innych pod względem jakości powietrza. Np. w woj. warmińsko-mazurskim zimą tylko 5 proc. ankietowanych skarżyło się na różnego rodzaju zanieczyszczenie powietrza, w porównaniu np. z 35 proc. w woj. śląskim.

Niejako w konkluzji mieszkańcy Polski Wschodniej są niemal w podobnym stopniu zadowoleni z różnych aspektów życia (od 76 proc. wskazań w woj. lubelskim, do 81 proc. w woj. świętokrzyskim), jak w najlepszych pod tym względem woj. wielkopolskim (88 proc.) czy pomorskim (87 proc.).

wnp.pl - portal gospodarczy

DALSZA CZĘŚĆ ARTYKUŁU JEST DOSTĘPNA DLA SUBSKRYBENTÓW STREFY PREMIUM PORTALU WNP.PL

lub poznaj nasze plany abonamentowe i wybierz odpowiedni dla siebie. Nie masz konta? Kliknij i załóż konto!

KOMENTARZE (1)

  • miki 2019-08-18 08:48:46
    przypomnijmy, to kompletnie niepotrzebne ministerstwo, zatrudniające nawet podsekretarzy z maturą, plecie bzdury. Przykład: dochody na wschodzie : było 28% jest 49% dochody w Polsce: było 38% a jest 70%. to z pierwszej strony tekstu. dalej bredni nie czytam. wzrost z 28 na 49 to wzrost o 21, wzrost z 38 na 70 to wzrost o 32. lub inaczej: 49/28 daje wzrost o 75% a 70/38 to wzrost o 84%. Więc jest to zbliżanie przez oddalanie. dodajmy łatwiej odrobić 1% będąc bardzo z tyłu. czyli macie na począte4k dane pokazujące, że jest inaczej niż twierdzi ministerstwo. Co chciałem wykazać

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 34.226.234.20
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

SUBSKRYBUJ WNP.PL

NEWSLETTER

Najważniejsze informacje portalu wnp.pl prosto do Twojej skrzynki pocztowej

Wnp.pl: polub nas na Facebooku


9 290 ofert w bazie

POLECANE OFERTY

432 398 ofert w bazie

POLECANE OFERTY

6 216 ofert w bazie

397 692 ofert w bazie

GORĄCE KOMUNIKATY

Wyszukiwanie zaawansowane
  • parking
  • bankiet
  • catering
  • spa
  • klub
  • usługi
  • rekreacja
  • restauracja
467 ofert w bazie

POLECAMY W SERWISACH GRUPY PTWP

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.